Bloggfrslur mnaarins, aprl 2023

Samsriskenning: Raforkuskortur slandi er mevitu ager

Mr var a detta hug samsriskenning - kenning um samsri. g tri henni ekki sjlfur en komi ljs a hn er rtt kmi a mr ekki vart. Anna eins hefur n gerst og a hrifamikil fl hittist fundi og leggi rin til a maka eigin krk kostna fjrhags og heilsu almennings.

Kenning mn er svohljandi: Raforkuskortur og skeringar rafmagni slandi eru leiir til a afla tekna fyrir rkissj.

Byrjum v sem blasir vi:

Landsvirkjun er a framleiagrarlegar argreislur rkissj a v marki a rherra rkisfjrmla kallar rlykiltt rkisfjrmlum nstu ra. Me rum orum: Galtmur rkissjur arf essum argreislum a halda.

Landsvirkjun fr ekki a virkja, .e. eya milljrum a byggja upp innvii rafmagnsframleislu slandi, .e. draga hagna sinn til a fjrfesta. a er boi rkisins. Anna sem er boi rkisins er aukin raforkunotkun og slit vegum me v a lika fyrir slu rafmagnsbla. Hvoru tveggja stular a raforkuskorti. Hvoru tveggja rstir hrra raforkuver. Hrra raforkuver ir aukinn hagnaur Landsvirkjunar. Tilviljun? Kannski. a, ea vitaskapur. Hvort er verra?

Landsnet, sem er hi opinbera fyrirbri sem dreifir hinu sjaldgfa rafmagni, framleiir lka argreislur opinbera sji. Landsnet lokkai stra raforkunotendur Austfjrum til a skipta t olu fyrir rafmagn og hefur svo urft a svkja afhendingu v rafmagni treka undanfarin misseri, og fyrirs a a haldi fram. En a gerir ekkert til. eir notendur borga ekki hsta raforkuveri skiptum fyrir stuga raforku. Bjarni Jnsson rafmagnsverkfringur bendir a hgagangur framkvmdum til a losa um fyrirsjanlega flskuhlsa hafi leitt til mikilla vandra og tgjalda.

En me v a framkvma ekki og ba til skort og hrra ver er hgt a skila hagnai og argreislum. etta gildir tilviki Landsvirkjunar og Landsnet. Varan - raforkan - er skert bi framleislu og dreifingu og eir sem framleia og dreifa f fyrir viki meira vasann sem rki getur svo hirt. Hvatinn til a auka framleislu og koma henni til viskiptavina er fugur: v minna sem er framleitt og eim mun meira sem er hvatt til aukinnar notkunar og v verr sem gengur a koma framleislunni til viskiptavina, v meiri hagnaur. Lykilttir afkomu rkissjs njta gs af.

Er etta ekki alveg ljmandi g samsriskenning?

g treka a g tri v ekki a einhver aili sitji bak vi tlvuskj og kalli essar jningar fyrir flk og fyrirtki. En ef svo er kmi a mr ekki vart.


Daglegt brau fyrirtkja verur frtt

Sveitarflagi rborg sagi dag upp rningarsamningum vi 57 starfsmenn sveitarflagsins um lei og tilkynnt var um 5% launalkkun stu stjrnenda, bjarstjra og svisstjra. Hljmar eins og elileg hagringarager og er daglegt brau hj venjulegum fyrirtkjum. En af v vi erum a tala um hi opinbera ratar svona laga frttir.

Kannski er a skiljanlegt. g meina, hvenr segir hi opinbera upp? Fremst flokki hagringaragera hj hinu opinbera er a fjlga starfsmnnum hgar. Auka tgjld aeins minna en ur. Minnka vxtinn bkninu frekar en minnka bkni.

g hef oft seti umhverfi hagringaragera. Starfsmnnum var ekki fkka um nokkra hr og nokkra ar heldur var gefin t kvrun um a fkka starfsmnnum um 10%, 20%, 25%. etta gekk jafnvel of langt og mikilli reynslu og ekkingu hent t. En svona er etta. Daglegt brau vinnumarkai raunveruleikans.

Kannski hi frttnma hrna s a a arf bara 57 uppsagnir opinberum starfsmnnumtil a rata frttirnar.


mbl.is rborg segir upp 57 starfsmnnum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

M segja brnum hva sem er nna?

a virist eitthva hafa breyst vihorfi okkar til barna. Einu sinni tti a vernda au, umfram allt. Vernda au fyrir ofbeldi, klmi, misnotkun, heilavotti, rri og hva a n nefnist (me heiarlegri undantekningu tilvist jlasveins ea jlasveina og jafnvel tannlfa). au ttu a f a roskast eigin forsendum, hljta menntun og lra umburarlyndi svo eitthva s nefnt. Lra a dma einstaklinga eigin verleikum en ekki eftir einhverjum flokkunum. Ea svo hlt g.

essu er kannski fugt fari nna. Nna er einstaklingurinn ekkert nema einkenni hans. Hvaa kyn hann er ea telur sig vera. Hvaa hrundslit hann ber. ert ekki maur ea kona sem kemur fram vi flk kveinn htt. Nei ert af tilteknu kyni me tiltekinn hlit og afkomandi tiltekins flks me tiltekna sgu.

g er annig ekkert anna en gagnkynhneigur, hvtur, mialdra karlmaur, og vinnu ar a auki. Af v leiir a g get ekki tj mig um mislegt, svo sem rttarrki og lagarammann og hvernig hann hefur hrif einhverja sem eru ekki gagnkynhneigir, hvtir, mialdra karlmenn, vinnu.

En gott og vel. g arf auvita alls ekki a tj mig um astur eins n neins nema sjlfs mns. Sem fairs. Sem skattgreienda. Sem einfara a elisfari sem nt gs flagsskapar vi hvert tkifri.

En aldrei dytti mr hug a raska hugarr barna minna me v a opna heim ar sem allt er mgulegt ef maur einfaldlega fr hugdettuna. A au su allt einu af ru kyni. A ofbeldi s lagi fyrir utan astur sjlfsvarnar. A a megi stela ef manni einfaldlega langar til ess. g stelpu sem hefur kalla sig strk og yri sjlfsagt einhverjum samflgum gripin vitl af einhverjum flags- ea kynjafringi sem er ekki til staar nsta dag egar hn kallar sig stelpu aftur, eins og eiginlega alla daga. Miki yri auvelt a steikja henni heilann rttum astum rangs flks.

g rakst athyglisverantextaum daginn:

Via the DSM-5, which is the 2013 update ofThe Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, published by the American Psychiatric Association, the prevalence rate of gender dysphoria is between 0.005 percent to 0.014 percent for males, and 0.002 percent to 0.003 percent for females.

In 2022, Pew Research puts that rate at 5% of all young adults!

Hvernig stendur essu? Voru gelkningar bara eitthva bull fram til rsins 2013 og stkkbreyttust svo hinn heilaga sannleika fljtlega eftir a? Ea var ekkert a marka r nokkurn tmann? Ea er ekkert a marka a sem kom sar?

Hvar eru mrkin? au eru nnur en ur, g n v. Brn rekast fyrir tilviljun myndbnd netinu sem harnair unglingar urftu a rna r myndbandaleigum snum tma. 5 ra dttir mn dr einhvern veginn a sr f-ori r leiksklaumhverfi snu. Tmarnir breytast. En a kynin geru a um lei eru frttir fyrir mr. g hlt einhvern veginn a 0,005 prsentin vru enn g og gild.

a sem g lri af essu er a g sem foreldri arf nna a vera meira vakandi en ur. Meira spyrjandi um a efni sem brnum mnum er snt leik- og grunnskla. Vera meira veri egar blsi er srstakar taksvikur. Sem bi litlu sveitarflagi Danmrku hef g ekki s nein httumerki enn en au luma handan vi horni og ef au lta sj sig er mr a mta.


mbl.is Bjaryfirvld tj sig vegna pistils kennarans
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Ruslaborgin

Borgarfulltri Sjlfstisflokksins telur a urun rusli s strt vandaml Reykjavk. Of miki s ura. Allt etta rusl leiir til losunar lofttegundum.

Manni snist kannski a hr s fjarlgin fr rhsinu orin of mikil v bar telja mgulega a anna vandaml s strra:A rusl s yfirleitt stt.

Tunnurnar hafa minnka, sorphirugjaldi hkka, ruslablunum fkka og sfellt frri hlutir sem mega enda ruslatunnunni og arf a keyra hinga og anga um binn sfellt frri mttkustvar.

Ea svo mr er sagt. Og s a svo er bara komi enn eitt dmi um opinberan rekstur sem hkkar kostnai og minnkar gum.

Va um heim er rusl tali vera mikilvgt hrefni, mist eitthva sem m nta anna vermtaskapandi htt (n niurgreislna) ea til orkuflunar. Danir flytja til a mynda inn rusl til orkuframleislu.

slendingar telja hins vegar a grarlega smmunasm flokkun v rlitla magni sem 370 sund hrur framleia af rusli vera gn vi loftslag Jarar. eir sa v grarlegum vermtum a keyra me rusli hinga og anga, pakkav saman skip sem sigla me a hjara veraldar til a enda ar ofnum ea efnablndum.

Gefi, auvita, a a s yfirleitt hgt a losna vi rusli, sem er n kannski s jnusta sem bar urfa fyrst og fremst a halda.


mbl.is Vill koma bndum ruslrekstur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Fjlmiill vaknar r rotinu

San upphafi seinasta rs hefur veri bent a mis ggn fr slenskum heilbrigisyfirvldum um blusetningar og sptalainnlagnir hafi mgulega breyst n haldbrra skringa. Jafnvel mtti fra rk fyrir v a tt hefi veri vi ggnin til a fegra frammistu blusetninga gegn COVID-19 (sem vi vitum dag a voru gagnslausar og jafnvel lkning verri en sjkdmurinn, srstaklega fyrir ungt flk).

etta var bent pistlum netinu og Morgunblainu. Engum blaamanni fannst vera sta til a skoa mli betur.

Nna, rmlega ri sar, birtistltil frtt DV um etta hugsanlega hneyksli.

v ber auvita a fagna en etta leiir hugann a ru: Fyrir utanrurskennda heimildatti Rkistvarps tvaldra Vihorfa (RV) um heimsfaraldurinn svokallaa er ekki a sj a nein samantekt s vinnslu vegna undanfarinna riggja ra. a einfaldlega a spa llu essu undir teppi.

slkri samantekt arf ekki a vera neinn skunartnn. a mtti einfaldlega kalla slka samantekt gagnaflun fyrir sagnfringa framtarinnar ef menn treysta sr ekki naflaskounina nna (mgulega vilja sumir komast eftirlaun ur en beinagrindurnar skpnum eru afhjpaar). En hn arf a vera til. Frtt DV, eins eftir og hn er, er vitnisburur um slkt. Fleiri fjlmilar urfa a vakna r rotinu. Og auvita yfirvld, en a ykir mr lklegt a muni nokkurn tmann gerast.


Sklakerfi kallar einsleitni, ekki fjlbreytileika

g er fyrrum nemandi slenska grunnsklakerfinu. g sat bekk me meira og minna sama flkinu fr 6 ra til 13-14 ra aldurs (ar til flk gat vali a fara hgfer, mifer og hrafer kjarnafgunum). Bekkurinn minn var mjg fjlbreyttur. Sumir nenntu engu og trufluu kennslu og uru svo a mjg frum tnlistarmnnum, slumnnum og frumkvlum. Sumir voru mjg samviskusamir og bru saman einkunnir - stefndu 10 llum fgum. rfir voru srkennslu vegna lesblindu. Vi vorum nrdar, rttaflk, tnlistarmenn og einstaklingar jari ess a gerast glpamenn, ll sama bekk fjlda ra. Rk og ftk, grnn og feit, rauhr og dkkhr. ll undir styrkri stjrn konu yfir mijum aldri sem lst nlega - kona sem stran hlut uppeldi okkar hreinlega.

Svona bekkur gti aldrei gengi dag. Strt hlutfall strkanna vri lyfjum. Bi vri a sannfra nokkra veikgeja einstaklinga bekknum um a eir vru rngum lkama - ruglingur sem hrjir vissulega sum brn ur en au komast kynroskaaldur en greiist svo r langflestum tilfellum egar strkar vera skotnir stelpum og fugt, ea strkar vera skotnir strkum og stelpur stelpum eins og lkamar eirra eru. Minnkandi hersla lestur hefi teki frekara nm eirra eirarlausustu r sambandi til lfstar. Vi sem lgum miki okkur til a f gar einkunnir vrum skmmu fyrir a vilja monta okkur og nast eim me nmsrugleika.

Vi vrum undir stanslausum rstingi a hafa skoanir einhverju sem krakkar hafa engan huga og vitaskuld smu skoanir.

Fjlbreytileikinn vri einfaldlega minni sem og umburarlyndi fyrir mismunandi eiginleikum og hvtum okkar sem einstaklinga.

Foreldrar ora auvita ekki ru en a spila me. eir vilja jafnvel ekki vita hva fer fram innan veggja sklanna (nema hugsanlega hvort ar su a vaxa myglusveppir llum rrinum). eim er sagt a setja brn sn lyf og fagna v egar ung brn koma heim me styttur af typpum og pkum.

Einsleitni, ekki fjlbreytileiki, er krafan dag. eir sem halda ru fram eru a sl ryki augun r. er stundum gott a ganga me gleraugu, eins og g geri gjarnan.


mbl.is Fordma vihorf Helgu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hvar er hneyksli?

Eitthva af leynilegum ggnum bandarskra yfirvalda hefur veri leki. Hva finnst frttamnnum frttnmt vi a? J, persna ess sem lak ggnunum! Byssuur, traur tlvuleikjaspilari! Greinilega einhver bjni en samt ekki meiri bjni en svo a honum tkst a krkja essi ggn.

En gott og vel. Hva var essum ggnum? a fer eftir v hvern spyr en einum sta les g a ar hafi veri fjalla um starfsemi NATO-hermanna kranu sem nr langt aftur tmann.

N vita allir sem vilja a hermenn fr NATO-rkjunum berjast n jru niri kranu - mgulegarfir srsveitarmenn og mgulega strri sveitir NATO-hermanna (sem m teljast lklegt vegna ess aBBCogCNN hamast vi a reyna segja hi gagnsta, jafnvel korteri ur en anna var afhjpa). Takmarki mrg r hefur j veri a knsetja Rssland me msum aferum.

En etta ykir ekki frttnmt. Nei, ess sta fjalla frttir um persnur eirra sem afhjpa leyndaml af essu tagi en ekki a bak vi tjldin eru NATO-hermenn leynilegum erindagjrum djpt inni tkum og neita svo fyrir a.

Maur vonar bara a a takist a leka fleiri ggnum og gera smilega agengileg svo almenningur geti fengi a vita hva fer fram bak vi tjldin n hans vitneskju og bak vi verndarvegg hinna svoklluu fjlmila og a almenningur spyrni vi ftum. er mgulega hgt a afstra heimstyrjldinni sem suma dreymir um.


mbl.is Maurinn bak vi lekann nafngreindur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Dagamunur

Sumir stjrnmlamenn mega eiga a: Eftir a hafa slunda f allskonar fyrir alla arf a lokum a taka byrg og grpa til agera ar sem verur minna fyrir alla (nema mgulega suma).

etta er ekkert fagnaarefni en jafnast vi agerir venjulegu heimilisbkhaldi, ea svo g vitni nlega grein eftir vinkonu mna:

heimasu Nskpunardags hins opinbera er spurt: Lumar sparnaarlausn sem ntist opinberum rekstri?

Sjlfsagt er a bja upp slkar hugmyndir og arf ekki a leita lengra en rekstur heimilisbkhaldsins. fyrsta lagi arf a passa a tgjld su lgri en tekjur. ru lagi a forast a taka ln nema nausyn krefji, t.d. fyrir strri fjrfestingar, og muna svo a greia af eim lnum framhaldinu, og me tekjum en ekki njum lnum. Neysluln eru slm hugmynd nema algjrri ney. Ekki treysta a vinna happadrtti egar fjrhagstlanir eru gerar. Versamanburur getur borga sig.

Hagntar lausnir sem eru nothfar og helst til lengri tma eiga a njta forgangs umfram glingur og sndarmennsku, en svolti skraut m kaupa ef a er afgangur.

Ekkert ntt, frumlegt, rttkt ea mgulegt. Bara einfalt vibrag vi breyttum astum.

a verur svo sannarlega dagamunur illa reknu sveitarflagi rborgar. En g spyr mig: Verur munur gmlum degi og njum Reykjavk? eim Degi sem vill helst bara klippa bora og hinum sem boai breytingar? Tminn leiir a ljs, .e. nsti Dagur.


mbl.is Uppsagnir hjkvmilegar rborg
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Viljum vi verja loftslagi ea nttruna?

etta hljmar mgulega eins og furuleg spurning en g spyr:Viljum vi verja loftslagi ea nttruna?

a er ekki bara g sem spyr. Sumir vsindamenn eru a spyrja smu spurningar. Hvers vegna? J, v okkur er n sagt a vi urfum a skipta t jarefnaeldsneyti fyrir slar- og vindorku. Kannski ekki jafnmiki slandi og va annars staar, en form eru uppi um a teppaleggja slenska nttru me vindmyllum og snist sitt hverjum um a.

athyglisverri grein,The Rising Chorus of Renewable Energy Skeptics, er fjalla um hrif essara forma um sl og vind og orkuskipti almennt (t.d. rafmagnsblana) nttruna. Hrefnarfin er j grarleg og sum hrefnanna er ekki auvelt a finna. Stundum arf grarlega orku- og hrefnanotkun til a vinna essi hrefni r jrinni.

Hr eru rj slandi dmi r greininni ( lauslegri ingu minni):

Srhvert rafkni kutki inniheldurum a bil 75 kl af kopar ea risvar sinnum meira en hefbundi kutki. Ein vindmylla inniheldura jafnai 500 kl af nikkel. a nikkel arf 100 tonn af kolumsem m nta til stlframleislu til a hreinsa. Ogsrhver kristllu slikon slarplata inniheldur 20 grmm af silfurpasta. a tekur 80 tonn af silfri til a framleia um a bil ggavttaf slarorku. ...

Michaux geri nlega mikilvgan treikning v hva yrfti til a skipta t kerfi sem reki er af jarefnaeldsneyti me „endurnjanlegum“ orkugjfum sem byggist neyslutlum fr 2019. Umfang er yfiryrmandi. Bara til a skipta um 46.423 virkjanir sem reknar eru af olu, kolum, gasi og kjarnorku yrfti reisa 586.000 virkjanir sem reknar eru af vindi, sl og vetni. a er 10 sinnummeiraen nverandi kerfi vegna ltils orkuttleika endurnjanlegra orkugjafa. ...

San 400 f.Kr. grfu msar simenningar upp 700 milljnir tonna af mlmum (allt fr bronsi til rans) fyrir ri 2020. En svokllu grn umskipti munu krefjast nmuvinnslu 700 milljnum tonna fyrir ri 2040 eingngu ...

Hrefnin leynast oft undir friuum svum og nttruperlum og v spyrja menn sig elilega a v hvort vi viljum frekar: Loftslag me aeins minni koltvsringi, ea snortna nttru.

Auvita eru orkuskipti sjlfu sr ekki slm og mannkyni hefur oft fari gegnum orkuskipti (t.d. eru Indverjar n a fara r urrkari mykju til kolaorku). Menn hafa bent a slenskar hitaveitur voru orkuskipti r kolum og olu jarhita og almennt taldar vera vel heppnaar framkvmdir. Kjarnorka sem leysir af olu og kol er lka lausn sem minnkar lag aulindir Jarar og losun flestu v sem menn vilja losa minna af. Fyrir rki eins og Danmrku, sem mjg takmarkaar nttruaulindir og er n fallvatna og jarhita, er vindurinn og slin mgulega skstaleiin til a fra orkuframleisluna nr notendum (og norsku fallvtnin og sku kolaorkuverin eru svo notu sem varaafl).

En vi erum a tala um eitthva anna hrna. Vi erum a tala um hreina og beina rs nttruna, og til hvers? Til a Evrpubar geti ori ftkari og orkusnauari en arir heimshlutar rkari og orkumeiri? Kannski a s raun tlunin en seld okkur flskum forsendum.

Annars er g me r fyrir sem vilja vera aeins grnni: Nska f og tma. g tmi ekki a kaupa njar tlvur (lti ml a finna r notaar) og finnst rekstur bl vera rn um hbjartan dag. ess vegna b g nlgt vinnusta mnum og hjla allt. San er engin sta fyrir 100 kg mann a bora tvr heilar mltir dag svo ein dugir oftast. Kannski g s grnni en flestir af eim sem tala htt um hi grna!


Umplun heimsins

Vi hfum kannski floti svolti sofandi a feigarsi en skulum bara tta okkur v nna: Vesturlnd eru a skkva og nnur a rsa.

Sem fyrsta snnunargagn vil g benda myndina hr a nean sem snir breytingar strstu hagkerfum heims undanfarin r.

cont_shift

Taki eftir a allt sem er grnt (Evrpa) og Bandarkja-bltt er niurlei og allskonar anna upplei, ar meal rkin sem mynda hi svokallaBRICS samstarf, ea stefna aganga a samstarf. Rki innan ess samstarfs, auk annarra, hafa n uppi form um ahtta a einhverju leyti notkun Bandarkjadollars millirkjaviskiptum ogveikist s lei Bandarkjanna til a fjrmagna endalaus str og nnur tgjld me peningaprentun sem leiir til verblgu kostna annarra heimshluta.

Sem anna snnunargagn vil g benda a allar viskiptahindranir Vesturlanda gegn Rsslandi undanfarin r hafa engu skila. Rssar finna sr bandamenn rum heimshlutum, ar mealKna og Suur-Amerku.

Sem rija snnunargagn m benda ofurherslu vestrnna yfirvalda myndaa vini. Veiran var bara einn af mrgum og Rssland s seinasti. essir meintu vinir eiga a rttlta endalaust fjraustur allskyns agerir, fr grmum og sprautum og agerum gegn hamfarahlnun til skridreka og annarra hertla. mean veslasthagkerfi Vesturlanda upp og au sga aftur r rum heimshlutum. Enn er svo btt me v a hleypa endalaust af betlurum inn velferarkerfin og gera au gjrsamlega nothf fyrir skattgreiendurna sem fjrmagna au.

etta getur bara enda illa eins og llum rum sgulegum tilvikum heimsvelda sem ndu sig of miki t me verblgu og mynduum gnum, kostna borgaranna.

Hva er til ra? a veit g ekki. En a kjsa skilar engu.


Fyrri sa | Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband