Bloggfrslur mnaarins, desember 2017

Boginn spenntur botn

Rkisstjrnin tlar, fyrirsjanlega, a spenna bogann alveg botn. hpunkti efnahagsuppsveiflu er hverri einustu krnu eytt. Framlg til allra afkima rkisrekstursins eru aukin. Allir mlaflokkar f meira f.

a vita allir a a er miklu auveldara fyrir stjrnmlamenn a tvkka rki og enja t rkisreksturinn en a einkava og draga saman rkisreksturinn.

egar nsta fall skellur - hvort sem a er eldgos Ktlu, breytingar tskustraumum feramannainainum, gjaldrot einhvers erlends bankans ea rkissjs, arar gnguleiir einhverra fiskistofna, vntar vaxtabreytingar einhvers af stru selabnkunum ea eitthva allt anna - er ekkert svigrm til a bregast vi.

Rkisreksturinn er aninn botn, skuldir hans eru enn nlgt v 1000 milljarar, lfeyrisskuldbindingar hans eru grarlegar og fjldi opinberra starfsmanna eykst og laun eirra hkka hraar en almenns launaflks.

etta fer illa einn ea annan htt.

Og vi vitum ll hverjum verur kennt um, og a verur ekki forstisrherra a essu sinni.


mbl.is Brugist vi kalli um auknar fjrveitingar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Gagnrnir neytendur eru flugri en nokkurt regluverk

Af hverju tti nokkur a vilja kfa rdd neytenda? Gera hana mttlausa? Taka hana r sambandi?

Gagnrnir neytendur eru flugri en nokkurt regluverk. eir standa hrinu veitendum jnustu og framleiendum varnings. Um allan heim eru sundir neytendasamtaka sem lta mla innihald, hraa og frammistu allskyns varnings, fr farsmum til leikfanga. Neytendur lesa niursturnar og taka afstu. eir lta ekki bja sr hva sem er. eir sem eru sviknir lta vita af v og vara ara vi. eir sem eru ngir segja lka sgu sna ogsannfra ara um a njta smu gu kaupa.

En a finnast afkimar samflaginu ar sem rdd neytenda er veik og jafnvel ekki til staar. a eru afkimar ar sem flk arf a eiga samskipti og viskipti vi rekstur standi rkiseinokunar. Margir foreldrar hafa t.d. engan raunverulegan valkost egar kemur a menntun barna sinna. Margir sjklingar hafa engan valkost egar kemur a mehndlun meinum snum. Flestir kumenn neyast til a raa sr smu birina vegakerfinu hverjum degi og keyra um holttum vegum.

Flk sem neyist til a eiga vi rekstur standi rkiseinokunar getur kvarta, skrifa brf ea bila til ingmanna en a arf enginn a hlusta. Ml m setja ferli, rskuri m kvea og lofor m gefa t en a breytir engu. Rkiseinokunarreksturinn heldur fram a f snar tekjur og sna skjlstinga. Stjrnendur halda snum strfum.

Vri ekki r a efla frekar rdd neytenda en veikja hana?

Einkavum allt.


mbl.is Apple bist afskunar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hltur a vera reytandi a urfa sfellt a ganga me betlistaf

ungum hyggjum af n lst yfir standi sjkrablaflotans. Bila er til yfirvalda um a gera eitthva v. San m bara vonast til a einhver s a hlusta og a einhver vilji borga.

Miki hltur a vera reytandi a vinna fyrir rki. Gjarnan er um a ra starfsgreinar ar sem enginn annar atvinnurekandi er til staar. Rkiseinokunin er annahvort lgbundin og bein ea skrfu annig saman a a er ekki lfvnlegt a standa einkarekstri samkeppni vi hana.

Til a f n tki og tl, launahkkanir, breytingar skipuriti ea koma einhverjum breytingum arf sfellt a bila og betla. Betlistafurinn er sfellt lofti. Um lei er algjrlega vst a einhver s a hlusta. Hi opinbera arf ekki a ttast fltta starfsflks til annarra rekstrareininga n fltta skjlstinga til samkeppnisaila. a eina sem virkar er a nota fjlmila og reyna beita plitskum rstingi. Samt er ekkert gefi.

Einkaailar eru ekki jafnhir betlistafnum. eir geta alagast astum og gera a, ea fara hausinn. Neytendur ra og eir sem vilja jna eim urfa einfaldlega a standa sig ea sna sr a einhverju ru.

Einkavum allt.


mbl.is Endurnjun sjkrablaflotans akallandi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Besta hjlparstarfi er kaptalismi

Um allan heim sinnir flk mannarstrfum og astoar sem eiga um srt a binda. a er gott og gfugt.

Va um heim er flk stanslausri rf fyrir asto. Peningar, srfringateymi og hjlparggn hafa streymt inn slk svi mrg r og jafnvel ratugi. Hjlparstarfi virist ekki virka til lengri tma.

Besta hjlparstarfi slkum astum er frjls markaur og kerfi sem ver eignartt flks.

Frjls markaur gefur flki kleift a byggja upp til framtar.

Hann gerir flk sjlfbjarga.

Hann frir almenningi efnahagslegan styrk sem tir undir plitskan styrk. a er erfiara a kga rkt flk en ftkt.

Einu sinni var Asa vandaml heimsins. ar bjuggu hundrumilljna vi sra ftkt. Nna eru Asu-bar ornir kaptalistar og a vera lnadrottnar heimsins og framleiendur. Afrka situr eftir.

g ska llum heiminum gleilegra jla og eins miki af kaptalisma og hgt er.


mbl.is Ber meiri viringu fyrir flki
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Ekkert sjlfgefi vi velgengni

a a koma nrri vru marka er ekki auvelt verkefni. Hindranir eru teljandi. a getur veri erfitt a f neytendur til a prfa eitthva ntt. Eitthva strfyrirtki gti hafa tryggt sr einhver einkaleyfi til a kfa samkeppnisaila fingu. Lggjafinn setur ekki bara sjlfsagar krfur til ryggis og ga heldur gerir hann lka krfur um allskonar sem skapar engin vermti fyrir neinn nema opinbera starfsmenn.

Fjrmgnun getur lka veri erfi. Um lei og fyrirtki arf a ra flk hrgast yfir a veltuskattar og arar opinberar lgur. Himinhir skattar eru af llum afngum, akeyptri jnustu og tekjum. Fjrfestar lta hafa miki fyrir sr ur en eir lta f af hendi rakna til reksturs sem mtir allskyns fyrirstum, bi manngerum og elilegum.

Rki reynir a draga rlti r skasemi sjlfs sns me hinum msu styrkjum, undangum, rgjafarjnustu og taksverkefnum. Slkt hefur samt fyrst og fremst ann tilgang a kaupa atkvi fyrir stjrnmlamenn. Mrg sportafyrirtkihafa komist flugn opinberrar astoar og rtt fyrir neitun vi styrkjaumsknum, meal annars tv fyrirtki sem g ekki til persnulega.

v ber a fagna egar fyrirtkjum tekst a komast flug. a ir a stofnendur eirra geta sennilega tt von rkulegri vxtun erfii snu, hugvitssemi og drifkrafti. eir geta jafnvel vnst ess a vera moldrkir. etta er gott ml, og eins og jlagjf fyrir hagkerfi allt og ar me landsmenn alla.


mbl.is slensk hjl bandarskar bir
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Leysa aukin tgjld ll vandaml?

ingmenn tala oft eins og eir hafi aldrei nokkurn tmann vinni stigi fti inn einkareki fyrirtki.

Einkarekin fyrirtki urfa oft a eiga vi minnkandi tekjur, fltta viskiptavina, vaxandi rekstrarkostna, ha kostnaarlii(eins og markassetningu ea runarvinnu) og sast en ekki sst: Samkeppni.

Samkeppnin sker r um a hvort fyrirtki haldi velli ea hvort fjrmagn leitar arbrari rekstur. Samkeppnin heldur stjrnendum tnum. Samkeppnin sendir skilabo til keppinauta um hvort plss s markainum ea hvort arir markair su vnlegri.

egar samkeppnistturinn er tekinn af lfi gerist margt slmt. Fyrirtki fer spena einhvers, t.d. rkisvaldsins ea srviturs milljnamrings. a sem aflaga er rekstrinum heldur fram a vera aflaga. tgjld sem skila sr ekki aukinni ngju skjlstinga halda fram avera til staar n vinnings. Llegir stjrnendur halda strfum snum.

Ofan etta btist afskiptasemi spenaeigandans. Rkisvaldi sem speni er t.d. bundinn af allskyns lgum og reglum sem flkja srhvern rkisrekstur. a er erfiara a ra og reka en rf rekstursinskveur um. Allskyns ungir ferlar eru flktir inn daglegan rekstur og hindra gott starfsflk fr v a sinna vinnu sinni.

Leysa aukin tgjld ll vandaml? Nei, alls ekki. Stundum gera au frekar illt verra en hitt og fela a sem aflaga er. Sun blmstrar egar tekjustreymi er a aukast. etta dylst jafnvel duglegustu stjrnendum einkafyrirtkja sem hafa ahald samkeppninnar til a styjast vi og hluthafana til a eiga vi. Rkisrekstur enga mguleika til a nta f og flk me skynsamlegum htti.

Enga.


mbl.is urfum a styrkja tekjugrunna
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Ekki lta rkisfjrmlin blekkja

Vissulega er slenska hagkerfi mikilli siglingu essi misserin. Atvinnuleysi er nnast ekkert. Kaupmttur launega fer vaxandi. tflutningsgreinarnar eru a standa sig vel. Skatttekjurnar fla inn rkissj.

Ltum hins vegar ekki blekkjast. a arf ekki nema einn str banki a fara hausinn einhvers staar Evrpu ea Bandarkjunum til a hrinda af sta smu kejuverkun og hausi 2008. Fjrmlakerfi er byggt upp nkvmlega sama htt og , en skuldirnar eru enn meiri. Spilaborgin stendur brauftum.

Menn lru nkvmlega ekkert af hruninu 2008. Lexan hefi auvita tt a vera s a leyfa gjaldrotum a eiga sr sta og skuldum a urrkast upp og leggja svo niur peningaprentvlar hins opinbera og koma rkisvaldinu t r framleislu peninga me llu.

etta var auvita ekki gert. ess sta var selabnkunum beitt af enn meiri kafa til a framleia falskt gri me njum peningum lgum og jafnvel neikvum vxtum. Hinir nju peningar hafa n runni hsnisblur, hlutabrfablur, skuldabrfablur og arar eignablur - blur sem munu springa. eir sem skulda of miki egar threinsuninfer af sta lenda vandrum. Hinir, sem eiga raunverulegar eignir og jafnvel miki lausaf til a kaupa eignir brunatslu, munu standa betur. Meira a segja eir sem eiga ekkert en skulda ekkert eru gum mlum mia vi sem skulda miki en telja sig kannski eiga miki lka.

Ekki lta tgjaldaglei stjrnmlamanna og bankamanna blekkja ea villa sn. a er aldrei gott a skulda, srstaklega ekki neysluskuldir, og a fer a koma a leikslokum nverandi blekkingaleik.


mbl.is Yfirdrttarheimildir fara lkkandi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Eiturlyfjabanni framleiir glpamenn

Hva gerist egar eitthva sem eftirspurn er eftir er banna?

J, httan af viskiptunum eykst.

Hva ir aukin htta?

J, hrra ver.

Rtt eins og fjrfesting httusmum (og lglegum) rekstri (t.d. sprotafyrirtki) ber oft me sr ha vxtunarkrfu er fjrfesting lglegum inaiveitt me mikilli lagningu.

Hva ir hi ha ver fyrir neytendur? J, eir urfa a eya meira!

Hvernig a na betur en launavinnan bur upp ?

J, me v a rna og rupla og jafnvel berja og sl.

Eiturlyfjabanni framleiir glpamenn. rkjum ar sem vihorf yfirvalda gagnvart eiturlyfjum er afslappara eru minni lkur v a fklar urfi a stunda glpastarfsemi til a fjrmagna neyslu sna. eir geta jafnvel fjrmagna hana me hefbundnum launatekjum, lmusa ea btum.

Fkill sem er ekki glpamaur er lka lklegri en ella til a skja rri til a koma sr r neyslunni. Hann er sur lklegur til a skulda strf til handrukkara og hefur meiri mguleika a sna aftur til heilsusamlegra og uppbyggilegra lfernis.

a ber a afnema bann vi framleislu, dreifingu, slu og neyslu eiturlyfja. Allra eiturlyfja!

Eiturlyfjaneysla ekki a flokkast undir vandaml lgreglu heldur heilbrigisstofnana og astandenda, rtt eins og ogheilsusamleg neysla fengi og lyfjum.

Ea hver er a n sem hefur fjrhagslegra og faglegra hagsmuna a gta a elta harnaa unglinga og stinga eim steininn? Lgreglan? Stjrnmlamenn? Embttismannakerfi? g spyr, v g veit alvru ekki svari.


mbl.is Vopnair og dpair innbrotshugleiingum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Allir skattar hafa hamlandi hrif

N stendur til a reyna afnema skatt sem ber villandi heiti: Stimpilgjald.

Nafn skattsins gefur til kynna a um s a ra einhvers konar kostna vi a stimpla pappr. Svo er ekki. etta er hreinn skattur sem skerir hlut eirra sem koma a viskiptum sem bera hann.

Rkin fyrir v a afnema skattinn eru g og gild. au m heimfra alla ara skatta. Allir skattar rra hlut, draga r vinningi, hkka ver, flma fr og gera viskipti sur eftirsknarver.

Hi sama m segja um ofbeldi. Skattar eru j ofbeldi.

En arf ekki a fjrmagna rki? J, vissulega arf a fjrmagna rkisvaldi (rtt eins og mafuna).

arf ekki a skattleggja? J, vissulega arf a skattleggja (rtt eins og mafan arf a innheimta sn gjld af eim sem eru svo heppnir a ba umrasvi hennar).

a sem er hins vegar algjr arfi me llu er a halda ti grarlega flknu skattkerfi sem enginn skilur eitt n neitt . Fjldi skatta og gjalda er slkur a a arf sprenglra endurskoendur til a ra frumskginn.

Flki skattkerfi hefur rosalega marga kosti. Heiarlegt flk lendir vandrum me a borga skatta samkvmt lgum og er alltaf httu a lenda endurskoun sem a hefur enga stjrn ea yfirsn yfir. heiarlegt flk finnur gloppurnar og ntir sr r. Menn setja upp flkin kerfi me kennitlum og bankareikningum hinum msu heimshlutum. Skattgreiendur urfa a halda ti heilum her af eftirlitsmnnum til a hafa eftirlit me eim sjlfum, sem eykur enn skattbyrina.

Eini kosturinn vi flki skattkerfi er s a hi opinbera getur raun sakfellt hvern sem er fyrir skattalagabrot. a er t.d. hgt a gera ef einhver trakar tr hins opinbera og srir stolt ess. Hi opinbera getur blsi endurskoun fjrmlum vikomandi og komist a v a Siggi frndi fkk greitt svart fyrir a skipta um ppulagnir baherberginu.

Hreinlegast vri a byrja upp ntt, leggja niur skattalggjfina eins og hn leggur sig og setja leggja5-10% skatt allt, n undanga, persnuafsltta og frestunarkva. Slkt fyrirkomulag myndi gera eftirlitsbkni arft, strbta svokllu skattskil, laa fjrmagn til landsins frekar en flma a r landi og felur, einfalda rekstur heimila og fyrirtkja, auka gegnsi skattkerfisins og trma lgbundinni mismunun skattgreiendum.

Stjrnmlamenn vilja samt ekki svona einfldun skattkerfinu v hn myndi fkka mjg mguleikum eirra til a lofa einum hpi kjsenda frindum kostna annarra.

Bkni ver sig lka sjlft og starfsgildi sn. Skrslur finnast sennilega innan kerfisins sem lofa fegur hins flkna skattkerfisog allra starfanna sem arf til a fylgjast me v.

Skattgreiendur eru sundru hjr og samstaa er engin meal eirra. S sem fr undangu fr einhverjum skatti hefur engan huga a hafa htt um a og missa kannski undanguna. Hi opinbera ntir sr etta samstuleysi til a stilla llum upp mti llum rum og vihalda flkjustiginu.

Vonandi hverfa stimpilgjldin brum, og kjlfari eitthva anna af vitleysunni sem skattkerfi er.


mbl.is Vilja afnema stimpilgjld vi barkaup
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hvernig getur stttarflag loka heilu landi?

Vald verkalsflaga er miki. Lggjafinn gefur eim msar undangur fr hefbundnum hefum, venjum og lgum samflaginu. Verkalsflg megat.d. nema r gildi atvinnufrelsiskvi stjrnarskrr. getur verkalsflag gefi t a flagsmenn snir skuli ekki mta vinnuna, en geri eir a hefur a afleiingar.

Verkalsflg hafa mrgum rkjum lka leyfi til a beita ofbeldi, sem m teljast til sjaldgfra undanga fr almennum hegningarlgum vestrnni hef.

au geta bkstaflega gert fyrirtki gjaldrota me v a halda starfsflki fr eim og flmt viskiptavinina burtu.

au geta svipt sjklinga mehndlun meina sinna. au geta teki draumafri af flki. au geta dmt flk til daua skurarborum sjkrahsanna. au geta kalla kvalir og jningar yfir almenning.

Nna stefnir a eitt verkalsflag tli a loka landinu fyrir faregaflutningum. ll lg og allar reglur sem styja vi slkt ofrki ber a afnema hi fyrsta.

Samband starfsmanns og atvinnurekenda a vera tvhlia samstarf sem byggist gagnkvmum samningum. Akoma rija aila er me llu rf nema besta falli sem rgefandi.

Nokkrir fyrirvarar, svo menn su ekki vafa:

- Verkfll eru sjlfsagur rttur hvers og eins. Menn mta bara ekki vinnuna. Atvinnurekandi getur sami vi vikomandi ea reki og ri annan.

- a er sjlfsagt ml a launegar taki hndum saman samtkum af hverju tagi. au samtk eiga hins vegar ekki a geta starfa eftir rum lgum en flagsmenn eirra.

- Hagfri verkalsflaga er s a a s hgt a knja um laun og kjr sem eru nnur og betri en markaslaun. S hagfri stenst ekki.


mbl.is Reynt til rautar a n saman
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband