Bloggfrslur mnaarins, mars 2020

Allir vinna, 2. hluti

tmum farstta, sttkva og tmabundinna erfileika er oft gott a reyna ra hugann og sj stru myndina. Nna gengur vrus yfir heimsbyggina og allt kapp lagt a hgja tbreislu hans. mean er samflagi flestra rkja haldi einskonar gslingu me tilheyrandi skalegum hrifum hagkerfi. etta mun auvita ganga yfir en engu a sur er athyglisvert a sj au rri sem gripi er til svo gjaldrotahrinan veri ekki stvandi, eins og vrusinn a einhverju leyti er.

rkjum eins og Danmrku, slandi og var hafa yfirvld blsi til mtvgisagera til a koma til mts vi suma af eim sem finna fyrir efnahagslegum fllum mean fyrirtkjum er haldi lokuum og flki heima. A strum hluta snast slkar agerir um a slaka skattheimtunni. Slkt a hafa rvandi hrif og bta efnahag flks og fyrirtkja. Undir a m auvita taka en ef skattalkkanir veiru-tmum hafa rvandi hrif af hverju mtti ekki framkvma r heilbrigari tmum?

etta minnir or frfarandi fjrmlarherra vinstristjrn sem var vitna kreppurinu 2011 eftirfarandi htt: „Steingrmur J. Sigfsson, fjrmlarherra, segir a taki Allir vinna, sem veitir endurgreislu virisaukaskatti vegna byggingaframkvmda, hafi tekist einstaklega vel. essi skattavilnun skilar lklega meiru rkissj en ella.“

Nna boar flokkssystir hans, forstisrherra, svipaa hagfri.

Allt er etta gott og blessa og snir okkur a allir eru raun sammla um a mikil skattheimta er letjandi fyrir hagkerfi og dregur rtt r atvinnulfinu. gristmum er essu innsi samt spa undir teppi. skal vera eitthva fyrir alla og skattar skrfair upp rjfur til a fjrmagna bruli.

Kannski veiru-tmar kenni okkur eitthva um forgangsrun: A r v rkisvaldi vill standa rekstri heilbrigiskerfi (beint ea beint) s mikilvgt a a s forgangi. A milljarar sem renna gluverkefni grningja og femnista og fleiri slkra su loksins afhjpair sem sun vermtum sem hefu geta runni eitthva mikilvgara.

Um lei vri hgt a slaka varanlega skattheimtunni og rva hagkerfi alla daga rsins og ba a undir mis fll sem umfljanlega ganga yfir bi rki og heimsbygg.

Ef s veira sem heitir adun gluverkefnum hins opinbera nr a bugast um svipa leyti og hin knverska veira veru kannski langtmavinningurinn strri en frnarkostnaur rranna.

essi grein birtist ur Morgunblainu, 31. mars 2020, og er agengileg skrifendum blasins hr.


Minnsti hiksti banvnn

N keyrir vrus yfir heiminn og agerir vegna hans munu ta hagkerfum flestra rkja t samdrtt, atvinnuleysi, skuldasfnun og stnun.

Er hgt a kenna vrus um niursveiflu? J kannski, en egar hagkerfi flestra rkja eru svo heilsutp var bara spurning um tma hvaa hiksti kom upp til a senda au sjkrarm.

San 2008 hefur lti veri gert til a koma veg fyrir a spilaborg peningaprentunar hrynji vi minnstu vindkviu.

Fjrmlakreppan sem hfst hausti 2008 er ekki bin. Henni hefur bara veri haldi skefjum. Maur sem drekkur fr morgni til kvlds fr ekki timburmenn. a er lknisri sem menn lru hausti 2008.

a m kannski kenna vrus um a grarlega skuldsett, svimandi skattlg og kfandi regluvdd hagkerfi upplifu niursveiflu. En a er bara heppileg tylla. Niursveiflan var umfljanleg. a vantai bara einhvern til a hrpa keisarann a hann vri nakinn.

v miur mun vrusinnenn frekar styrkja kverkatak stjrnmlamanna samflagi og hagkerfi. v miur munu flestir lta heilla sig af strspi yfirherra okkar sem heimta meiri vld skiptum fyrir meira ryggi.

COVID-19 fer sgubkurnar, af mrgum stum.


mbl.is Kreppan veri verri en s sasta
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

v meira heilbrigiskerfi, v betra

Heilbrigisjnusta er svolti srstk jnustaa v leyti a v meira sem er af henni, v betra. Auvita getur hn ekki soga til sn 100% af vermtum samflagsins en a er erfitt a sj hvenr vibt vi heilbrigisjnustuleiir ekki af sr einhvern vinning. Til dmis er alltaf gott a hafa enn betra agengi a lkni, f enn meira eftirlit me heilsufari snu og f enn hraari agang a sjkrarmi ef og egar ess gerist rf.

a er v einkennilegt a fylgjast me v egar yfirvld reyna beinlnis a draga r heilbrigisjnustu og standa svo uppi me skort henni egar tmabundi lagstmabil kemur upp.

Sem dmi m nefna agengi a liskiptaagerum. sta ess a nta f skattgreienda til a byggja upp enn meiri heilbrigisjnustu (me v a stunda viskipti vi innlenda aila sem geta framkvmt nausynlegar agerir) er peningunum fleygt flugmia og erlenda aila sem veita nkvmlega smu jnustu, en bara eftir a srjir einstaklingar hafa bei svo mnuum skiptir bilista.

Vonandi fer af sta hugarfarsbreyting nna. a liggur miki vi.


mbl.is Einkarekna kerfi tekur tt
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Srfringar

N eru furulegir tmar. Vrus gengur laus og yfirvld allra rkja, og framkvmdastjrnir fjlrkja samtaka, leita allra leia til a bregast vi v.

Yfirleitt er flki sagt a fylgja leibeiningum og fyrirmlum yfirvalda. au hafa j agang a bestu srfringunum og klrasta flkinu.

En a er kannski ekki ngu gott.

Hvernig til dmis a melta a a frustu srfringar mismunandi rkja eru ekki alltaf sammla? einu rki er sett ferabann, sklum loka og flki sagt a halda sig heima vi. ru eru sklar opnir svo flk geti haldi fram a vinna og auvita vibi a einhverjir veikist en a a s umfljanlegt - betra s a koma hjarnminu sem fyrst og auvita a hafa getuna til a taka vi eim sem veikjast illa.

En m auvita segja a flk eigi a fylgja rum yfirvalda v rki sem a br . Srtu Dani ttu avona a Svunum skjtlist sinni nlgun, og fugt.

g er ekki a mla me v a ganga gegn rum yfirvalda v rki sem maur er staddur . g er einfaldlega a benda a frustu srfringar eru alls ekki allir sama mli. J, a er gott r a dreifa smittmabilinu til a tryggja nga getu heilbrigiskerfisins, en sumir segja a a eigi a gera me innilokun en arir me v a leyfa hraustu og heilbrigu flki a einfaldlega f veiruna, lknast af henni og htta ar me a vera smitberar.

Danmrku, ar sem g b, m enn sem komi er fara t r dyrum, versla strmrkuum og aptekum og vira ungvii mean a myndast ekki hpar. Kannski breytist a dag ea morgun ea hinn og ekki anna a gera en hla v ea htta lgregluheimskn og jafnvel sektir. a. etta eru furulegir tmar.


Brexit-blan

Svo virist sem flest rki stundi n kvei Brexit-ferli: Taki stjrn eigin landamrum og takmarki a sem au telja sig urfa a takmarka.

M kannski uppnefna vrusinn Brexit-bluna?


mbl.is Leggur til takmarkanir ferum til ESB
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

egar feta-ostur var salatostur

Einu sinni var hgt a kaupa slenskan feta-ost. Nna er a ekki hgt. Feta-ostur er n bara a sem kemur fr Grikklandi og er bi til r kindamjlk. a er drt a flytja ost yfir heilu heimslfurnar og v lklegt a feta-ostur fist nnast hvergi slandi. Um lei er hi grska or dotti r daglegu tali og mn giskun er s a ar komi frri feramenn en ur til a f ekta feta-ost. a er j hgt a f ekta salatost hvar sem er!

Af hverju er g a benda etta? J, til a vekja til umhugsunar. Stundum er besta auglsingin s a vera hin upprunalega vara sem allirreyna a herma eftir. Kannski er betra a selja "ekta slenskar lopapeysur" en bara "slenskar lopapeysur skv. regluger nr. 103 fr 2020".

En kannski skjtlast mr og feta-osturselst n blfrmum eftir a regluger var sett eftirhermurnar, og a slenska lopapeysan geti bist vi ru eins. Kannski, en a kmi mr vart.


mbl.is slenska lopapeysan n vernda afuraheiti
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Bi a spila lfur-lfur spilinu mjg oft

N breiist mjg alvarleg veira um heiminn og smitar marga og fellir suma. etta er auvita slmt og alvarlegt og ber a taka alvarlega.

En hversu hrddur maur a vera?

Ef fjlmilar einir eru teknir til vimiunar maur a vera dauskelkaur, kaupa fullt af dsamat, lsa yfir lngu veikindaleyfi og vona a heimsendir gangi yfir eins hratt og hgt er.

En ef fjlmilar einir eru teknir til vimiunar hefur heimsendir gengi yfir a.m.k. einu sinni v loftslagsbreytingar eiga a hafa eytt llu, drekkt eyjum og trmt lfrkinu.

Fjlmilar urfa v miur a kyngja eirri pillu a eir hafa hrpa lfur-lfur aeins of oft n ess a lfurinn hafi lti sj sig.

a er ekki hgt a boa heimsendi mjg oft n raunverulegs heimsendis ur en trverugleikinn beri skaa af.

Kannski er veiran a versta sem hefur skolli mannkyninu 100 r ea 200 r. Kannski eru loftslagsbreytingar handan vi sjndeildarhringinn en a urfi a ba nnur 20 r eftir a r skelli fyrir alvru. Kannski. En a er bi a hrpa lfur-lfur svo oft a menn eru farnir a hunsa slkt gl.

Kannski er a v miur. Kannski er lfurinn raun og veru, hr og n, a koma. S sem hrpar lfur-lfur og er tekinn alvarlega verur samt ekki fjlmilar heldur einhver annar.


mbl.is Mikilvgt a gera ekki lti r hlutunum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Uppskrift n agengilegra hrefna

a vantar ekki gu rin. a er gott. G r m vega og meta og beita egar astur leyfa. G r eru eins og veursp: a er hgt a skoa au og ef trverugleikinn er ngur, og nnur g r segja svipaa sgu, m beita eim.

Andsta rgjafar eru fyrirbri eins og reglugerir. a er ekki hgt a dma heimskulega regluger r leik. Henni arf a fylgja. Ef reglugerin segir r a dansa og syngja til a f sleikj arftu a gera a. En gott og vel, annig er a.

Til a nlgast g r arf auvita a kveikja rkhugsun: Er etta rgjf sem fellur a mnum astum? Er hn a koma fr manneskju sem g treysti? Er hn raunhf ea draumrakennd? S g rangur eftir a hafa prfa hana ea arf g a hafna henni?

g tek dmi.

Rgjafi segir:Aldrei segja etta or atvinnuvitali.

Rgjafinn heldur fram:

a er ori„vi“. egar segir fr num fyrri strfum forastu a eins og heitan eldinn a segja setningar bor vi: „Vi minni deild sum um.“ Ori„g“ er langflestum tilvikum mun betra.

Persnulega tel g essa rgjf vera algjra vlu. g er nbinn a skipta um vinnu og sagi treka„vi“ samtlum mnum rningarferlinu. g fkk starfi og fkk a auki a vita a g hefi veri valinn framyfir mun reynslumeiri menn v fagi sem g starfa n vi. g fkk enga athugasemd fyrir a jta a g hafi tilheyrt deild sem vann sameiningu a kvenum hlutum. Skiljanlega. Flk vinnur yfirleitt saman og segir v„vi“.

A mnu mati er rgjfin um a forast ori„vi“ algjrlega gagnslaus og jafnvel til ama v hn frir athyglina fr innihaldi samtalsins og a v a reyna ora hlutina ofurvarlega til a styggja ekki ann sem rtt er vi.

a er best a koma til dyranna eins og maur er klddur, ea a finnst mr og a er mn rgjf.

Sem betur fer eru greinar og rgjf valfrjls fyrirbri. Reglugerir og lg eru a ekki. Rgjf m mta me gagnrnni hugsun og a er hgt a prfa hana, velja og hafna. Gerum a.


mbl.is Aldrei segja etta or atvinnuvitali
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

skhyggja grningjanna a rtast?

"It is cosmically unlikely that the developed world will choose to end its orgy of fossil-energy consumption, and the Third World its suicidal consumption of landscape. Until such time as Homo sapiens should decide to rejoin nature, some of us can only hope for the right virus to come along."

-Bill McKibben,The End of Nature (tilvitnun tekin han)

Mrg af hinum strri nfnum umhverfisverndarhreyfingarinnar hafa ratugi ska ess a einhver vrus fari stj og strfelli flk, lami atvinnulfi og stuli annig a aukinni nttruvernd.

N er COVID-19 sennilega ekki s vrus (kannski aeins skari en inflensa en vel sigranlegur), en halda menn bara fram a ska sr.

etta er mannfjandsamlegt hugarfar sem g deili ekki. Auvita er mr illa vi mengun en mr er lka illa vi ungbarnadaua, ftkt og sjkdma. Til a sigrast llu essu arf tkni, auskpun og seinast en ekki sst: Tma. a tekur tma a brjtast yfir hungurmrkin og leggja grunninn a bjartari framt. a tekur tma a leggja vatn og rafmagn og setja gang vottavlar og sskpa.

Til algmarkaennan tma arf a innleia sem hraast og vast frjlsan markasbskap ar sem flk getur vari eignir snar og sparna og gert tlanir til lengri tma. Um lei og brnasta braustritinu er mtt hefst svo krfuger hreinna loft og vatn, grn svi og nttruvernd.

etta skilur umhverfisverndarhreyfingin ekki og skar ess sta eftirvrusum sem strfella flk og lama samflagi.

Megi barttan gegn tbreislu COVID-19 ganga sem hraast og best fyrir sig svo mannkyni geti n sett gang verksmijur snar og orkuver og haldi fram a berjast gegn ftkt og sjkdmum.


mbl.is Mengun Kna minnkar verulega
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband