Bloggfćrslur mánađarins, mars 2012

Excel-hagvöxtur er ekki raunverulegur hagvöxtur

Hagstofa Íslands hefur enn á ný keyrt Excel-skjölin sín og komist ađ ţví ađ "hagvöxtur" sé á spákortunum. Ţessi Excel-skjöl sýna plústölur ţegar fólk tćmir sparireikninga sína og skuldsetur sig á bólakaf og eyđir fénu í flatskjái og nýja bíla. Excel-skjölin sýna líka "hagvöxt" ţegar ríkisvaldiđ skuldsetur sig og eyđir í laun opinberra embćttismanna, glerhýsi viđ hafnir og ţýđingar á regluverki ESB.

Ekkert af ţessu bćtir samt heilsu hagkerfisins. Verđmćtasköpun er ekki mćld. Ţađ sem er mćlt eru peningalegar stćrđir, og ţćr segja bara hluta sögunnar, og oft villandi. Peningaprentun mćlist sem hagvöxtur, en hún hćkkar verđlag, rýrir sparnađ, ruglar viđskiptaáćtlanir og flytur verđmćti úr fjárfestingu og yfir í neyslu. 

Hagstofa Íslands er dugleg ađ halda utan um ýmiskonar gögn, en spádómar hennar eru rusl byggđ á drasli. 


mbl.is Hćkkar hagvaxtarspá sína
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Verđtrygging: Trygging gegn skattahćkkunum?

Gefum okkur ađ verđlag hćkki ađ jafnađi um 10% ađ međaltali (skv. einhverri vísitölu einhverrar opinberrar stofnunar á Íslandi) á öllum varningi á Íslandi vegna veikningar á kaupmćtti krónunnar (fjölgun á krónum í umferđ). Ţetta getur útlánandi vitaskuld tekiđ inn í sinn reikning međ hćrri vaxtakröfu eđa notkun hinnar svokölluđu verđtryggingar. Kaupmáttur á útláninu er ţannig varđveittur.

En útlánandi á Íslandi getur ekki bara beitt verđtryggingu til ađ verja kaupmátt ţeirra peninga sem hann lánar út gegn rýrnun vegna peningaprentunar/útgáfu. Hann getur líka variđ útlániđ sitt fyrir skattahćkkunum. Skattahćkkanir reiknast nefninlega međ í "verđtryggingunni".

Ţannig ađ ef ríkisstjórnin hćkkar skatta á hitt á ţetta, ţannig ađ 10% verđhćkkanir verđi ađ međaltali ađ 15% verđhćkkunum, ţá getur útlánandi ţénađ vel. Ekki kaupir hann allt ţetta sem var skattlagt upp í rjáfur, engu ađ síđur fćr hann "verđbćtur" vegna skattahćkkananna.

Ćtli ţađ sé ekki ţađ sem Landsbankinn er ađ hagnast á?


mbl.is Landsbanki hagnast mikiđ á verđbólgu
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Jöfn tekju'dreifing' er slćm

Tekjur Íslendinga dreifđust jafnar áriđ 2011 en ţćr hafa gert síđan mćlingar hófust međ lífskjararannsókn Hagstofunnar áriđ 2004. Biliđ milli tekjuhópa hefur minnkađ verulega frá árinu 2009 og er tekjuhćsti fimmtungurinn nú međ 3,3 sinnum hćrri tekjur en sá lćgsti. Til samanburđar var hlutfalliđ 4,2 áriđ 2009, segir í frétt á vef Hagstofu Íslands.

Ţetta eru slćmar fréttir. Nú er ţađ svo ađ flestir skapa ekki mikil verđmćti međ vinnu sinni. Flestir eru ţví međ "lágar" tekjur eđa "miđlungs háar". Í krónum og aurum vćri sennilega hćgt ađ miđa viđ milljónina - langflestir eru međ minna eđa miklu minna en milljón á mánuđi í laun. 

Á Íslandi hefur ţeim sennilega ekki fćkkađ mikiđ sem hafa minna en milljón á mánuđi í laun og sennilega hefur ţeim fjölgađ sem hafa dottiđ undir milljónina, bćđi sem hlutfall af vinnandi fólki, og fjöldi einstaklinga á Íslandi öllu. Ţetta ţýđir ađ störfum sem skapa mikil verđmćti og borga mjög vel hefur fćkkađ. Verđmćtasköpunin hefur ţví annađ hvort dottiđ niđur, eđa hún komin úr landi. Bćđi er slćmt. (Hérna er ég ekki ađ tala um störf í fjármálabólustörfum, ţar sem starfsmenn taka viđ nýprentuđum peningum og eyđa í allskyns varning og ţenja upp verđlag međ ţví ađ láta sífellt fleiri peninga elta svipađ magn verđmćta.)

Margir vilja meina ađ fólk međ meira eđa miklu meira en milljón á mánuđi sé ekki launa sinna "virđi". Fyrir slíku hugarfari eru margar ástćđur. Ein ástćđan er misskilningur og fáfrćđi. Ţeir sem ţéna mikiđ gera ţađ af ţví ţeir  sinna mörgum viđskiptavinum. Forstjóri kexframleiđanda sem selur 500 milljón kexkökur á mánuđi ţénar meira en forstjóri samskonar fyrirtćkis sem selur 1 milljón kexkökur á mánuđi. 

Ađ laun séu ađ jafnast út á Íslandi eru slćm tíđindi fyrir hiđ íslenska hagkerfi. Jöfn laun ţýđa jöfn örbirgđ allra. Ójöfn laun ţýđa ađ í hagkerfinu starfa nokkrir einstaklingar sem sinna miklum fjölda viđskiptavina. Ţessir viđskiptavinir sjá ástćđu til ađ greiđa fyrir ţjónustu eđa varning ţessara einstaklinga. Ţeir eru ţví hverrar krónu virđi. 

Loks vil ég vara fréttamenn viđ ađ tala um ađ laun "dreifist". Ţađ er orđanotkun sem villir mörgum sýn.  


mbl.is Kaupmáttur svipađur og 2004
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Sósíalismi í gervi vísinda

Sósíalistar nota margar ađferđir til ađ bođa hugmyndafrćđi sína. Ein er sú ađ klćđa sósíalismann í búning allskyns vísinda, til dćmis félagsvísinda. Háskólafólk og önnur "gáfumenni" er rauđara en flest annađ fólk af ýmsum ástćđum. Ţetta fólk hleđur á sig háskólagráđum og bođar svo sósíalismann úr stólum hinna hlutlausu frćđimanna. 

Ţađ sem Steindór J. Erlingsson, líf- og vísindasagnfrćđingur, segir um einstaklingshyggju og "bandaríska hugmyndafrćđi" stenst enga skođun. Bandarísk hugmyndafrćđi líkist sífellt meira ţeirri evrópsku, sem bođar ađ ríkisvaldiđ eigi ađ vera allt í öllu; löggćsla, dómsvald, velferđarkerfi, lćknir, barnauppalandi, kennari, orkuframleiđandi, reglusetjari, peningaprentari, umhverfisverndari og svona mćtti lengi telja.

Ţegar Steindór J. Erlingsson, líf- og vísindasagnfrćđingur, segir ađ "[f]rá 1990 hefur tíđni geđraskana nćstum ţví tvöfaldast hér á landi", ţá passar ţađ ágćtlega viđ ţá hugarfarsbreytingu fólks, bćđi á Íslandi og í Bandaríkjunum, ađ ríkisvaldiđ eigi ađ vera hin alvitra og öfluga barnapía allra, sem sér um ađ enginn fari sér ađ vođa, en passar líka ađ enginn leggi of mikiđ á sig.

Ef ţunglyndi og önnur sálarmein eru ađ verđa algengari vćri miklu nćr ađ telja skýringu ţess vera ţá, ađ ţeir sem passa ekki í vísitölu- og kjarnafjölskylduramma ríkisvaldins finnist ţeir vera fastir í neti kerfisins og geta ekki leitađ hamingjunnar á eigin forsendum. 


mbl.is Verđum ađ draga úr ćgivaldi lyfjaiđnađarins
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Rétt spá á röngum forsendum

Greining Íslandsbanka spáir ţví ađ fasteignaverđ eigi eftir ađ hćkka töluvert á nćstu 2 árum. Ţađ er sennilega rétt spá, en er byggđ á kolröngum forsendum.

Á einum stađ segir um spá Íslandsbanka:

 Greining Íslandsbanka segir í spá sinni um ţróun íbúđaverđs ţađ sem helst ýti undir verđhćkkunina sé m.a. bati í efnahagslífinu, vaxandi kaupmáttur og ríflegar launahćkkanir samhliđa ţví sem draga muni áfram úr atvinnuleysi. Ţá bendir Greiningin á ađ stýrivextir séu lágir og ađ draga úr óvissu um skuldastöđu heimilanna.

Tekiđ er fram ađ spáin hvíli á ţví ađ hagvöxtur verđi á bilinu 2 til 2,5% á ţessu og nćsta ári og ađ hratt vindi ofan af ţeim slaka og ójafnvćgi sem nú sé til stađar í hagkerfinu.  

Ég biđ lesendur ađ afsaka orđbragđiđ um leiđ og ég spyr: Hvernig er hćgt ađ halda annarri eins vitleysu fram?

Fasteignaverđ á Íslandi er ađ taka flugiđ en ţeir sem vilja vita af hverju er bent á ţessi skrif. Greining Íslandsbanka er greinilega of ţjökuđ af hinni viđteknu hagfrćđi sem hefur leitt okkur í hinar gríđarmiklu efnahagslegu ógöngur dagsins í dag. Henni ber ađ hafna, ţví fyrr ţví betra.


mbl.is Spá 16% hćkkun fasteignaverđs
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Pólitísk afskipti af tćknilegum viđfangsefnum

Stjórnarflokkarnir hafa komist ađ samkomulagi um ađ lagt verđi til í vćntanlegri ţingsályktun um virkjunarkosti ađ hugmyndir um ţrjár virkjanir í Ţjórsá verđi settar í biđflokk, ađ sögn traustra heimildarmanna í flokkunum tveim.

Nćr víst sé ađ samkomulagiđ verđi stađfest í ríkisstjórn og kynnt á nćstu dögum. Jafnframt kemur fram ađ ekki verđi hróflađ viđ ţeim tillögum um virkjanir á Reykjanesskaga sem verkefnisstjórn um rammaáćtlun lagđi fram í fyrra en hugmyndir um jarđvarmavirkjun viđ Hágöngulón og vatnsaflsvirkjun viđ Skrokköldu fari í biđflokk.

Mér sýnist stjórnmálamenn vera ađ ýta á virkjunarađila ađ virkja meira í gufu og jarđvarma en minna í vatnsafli. Allar vatnsaflsvirkjanir eru stöđvađar međ pólitískum afskiptum ("settar í biđflokk") á međan hindranir eru ekki lagđar í veg fyrir gufuaflsvirkjanir.

Hafa menn ekki veriđ ađ deila um ýmislegt í tengslum viđ Hellisheiđarvirkjun undanfarna mánuđi? Vísindin í kringum áhrif ţess ađ létta á ţrýstingi heitavatnsbóla í jörđinni, og hella dćla heita vatninu svo aftur ofan í jörđina, eru ađ mér sýnist ekki alveg á hreinu. Uppistöđulón eru einfaldari. En ţau eru óţćgilegt útsýni ađ mati stjórnmálamannanna. Ţess vegna á ađ ná í rafmagn međ gufu. 

Kannski er ég ađ lesa of mikiđ í yfirlýsingar ráđherra. Kannski eru ţeir bara ađ reyna ađ stöđva öll virkjunaráform, en geta ţađ ekki, t.d. af ţví ţeir álpuđust til ađ lofa kjósendum sínum einhverju (störfum, fjárfestingu). 


mbl.is Engar virkjanir í neđri Ţjórsá
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband