Bloggfrslur mnaarins, desember 2020

Blaamenn og spurningar

Allir vildu blaamaur vera, en auvita eftir , egar vitali er yfirstai.

Sley Tmasdttir, kaptalisti, ltur blaamenn heyra a nlegum straumi frslna samflagsmilum. DV tekur etta saman hr.

arna stingur Sley upp spurningum sem hefi tt a spyrja fjrmlarherra vegna viveru hans slusningu ar sem fengi var boi.

a er sjlfsagt a spyrja spurninga, en arfi a sprengja purskot rjpnaveium.

Spurning 1:Af hverju var veri a bja upp vn slusningu? Hafi veri boi upp vn alla ara daga essarar sningar? Ertu aaaalveg viss um a etta hafi ekki veri bo fyrir tvalin?

Oft gert, mjg fjlbreyttan htt. Kannski var btt orlksmessu enda margir a leita a jlagjf og upplagt a lika aeins upp veski einmitt etta kvld. Hvort almenningi hefi veri meinu innganga veit g ekki. a kmi mr n samt ekki vart: Opinn bar fyrir heimilislausa og unglinga? Ekki besta slusningin!

Spurning 2:Varandi Sigri og Brynjar. Ertu alvru a mtmla v a au hafi tala gegn sttvarnaragerum? Ertu stoltur af eirra framgngu gegn faraldrinum?

Sigrur og Brynjar hafa ekki tala gegn sttvarnaragerum. au, og fleiri, hafa tala gegn eirri tegund sttvarnaragera sem skjta me haglabyssu samflagi sta ess a leggja herslu a verja vikvmustu. Veiran er ekkert frum, frekar en arar krnaveirur. a er ekki hgt a loka llu til eilfar, jafnvel ef bluefni sna ga virkni (sem er ekki vst enn).

ess m geta, samkvmt litlu plaggi, a ingmenn "eru eingngu bundnir vi sannfringu sna og eigi vi neinar reglur fr kjsendum snum". Kannski er pnulti krttlegt a vinstrimennvilji a Bjarni Ben ri skounum annarra.

Spurning 3:Ef a var ekkert lglegt gangi, fjldi innan marka og opnumartmi lka, af hverju stoppai lgreglan “slusninguna”? Er ekki elilegt a slkt valdnsla veri rannsku?

Sanngjrn spurning a vsu, sem er veri a rannsaka. Sennilega var regluger dagsins brotin a einhverju leyti, eins og va. En yfirleitt held g ekki a almenningurs ngu tendraur til a framkvma mevitaa borgaralega uppreisn gegn handahfskenndum tilskipunum yfirvalda, v miur. Hva jakkafatamaur eins og fjrmlarherra.

Punkturinn er essi: Flestir eru virkilega a vanda sig a dansa takt vi tnlistina, en a er erfitt. Fyrirtki urfa a starfa og flk - anna en opinberir starfsmenn - arf a einhver kaupi jnustu ess. g ekki einstaklinga sem sj fram gjaldrot eftir a rki lokai tekjuflun ess, lofai btum og borgar engar. En samt er flk a reyna.

Meint brot reglugerum eru ekki borgaraleg hlni uppreisnarseggja - nokku sem yrfti kannski a fara gerast.

Blaamenn ttu a spyrja, en ekki r flabeinsturni. Miklu frekar essum dr:

1) Hva er bi a hafna mrgum beinum um btur vegna lokana?

2) Hva m rekja margar lokanir haust til smittbreislu vor? Og hva margar lokanir haust eru n sannanlegrar smitbreislu vor og ar me "just in case" flokknum?

3) Hva er lagi heilbrigiskerfi miki sguleg samhengi ef teki er til greina ann venjulega htt a senda sttkv smitara/einkennalausa starfsmenn heilbrigiskerfisins og loka af heilu deildunum fyrir eina tegund veiru?

4) Hva er lagi heilbrigiskerfi miki sgulegu samhengi fjlda sjklinga annars vegar gjrgslu og hins vegar almennum deildum, miavi getu kerfisins?

5) Hver er run dausfalla vegna sjlfsvga, hjartafalla heimahsum og ru sem ratar ekki inn heilbrigisstofnanir fyrr en eftir andlt?

a er sjlfsagt ml a hamra blaamnnum, stjrnmlamnnum og embttismnnum. En a m taka til greina a flestir reyna a dansa takt, af einlgni, en mistekst, v a er mgulegt.


Fleira sem mtti skr

mislegt er skr um okkur milga gagnagrunna. Vegabrf okkar gefa kvenar upplsingar. N er rtt um a bta vi stu blusetningar vegna veiru. skalistinn er samt lengri en a.

kvenir hpar Bandarkjunum eru atba skr yfir sem studdu vi kosningabarttu Donald Trumps. Skrnni er vitaskuld ekki tla a hjlpa eim einstaklingum heldur mynda rsting a f rekna r starfi, hafna bankanum og fleira slkt.

Er bluefnaskr ekki bara afkimi af slkri skrsetningu? Engir tnleikar, mannamt og flugferir nema vera rtta listanum! Ea vera fjarverandi ranga listanum!

Eins mtti tengja milga gagnagrunna vi samflagsmila og kortleggja skoanir flks hinu og essu. Segjum t.d. sem svo a einhver hafi tj sig mevgum htti um Tyrkland. Bmm, tlvan segir nei egar vikomandi stendur vi vegabrfshlii lei strndina Marmaris!

Finnst r ekkert skrti vi a konur su minnihluta stjrnum fyrirtkja, bifvlaverkstinu og byggingalinni? Bmm, tlvan segir nei egar skir um starf hj fyrirtki sem hefur skuldbundi sig tilgangslausar papprsfingartil a knast plitskum rtttrnai!

S anna bor veri a opna fleiri og fleiri milgar skrningar hinum msu afkimum lfi einstaklinga, svo sem stu blsetningar, er veri a ba til snjbolta og ta niur snvi akta fjallshl.


mbl.is Skr sem hafna blusetningu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Heimsfaraldur

Myndin hr a nean snir svokalla z-skor fyrir Norurlndin (Euromomo) og aldursdreifingu eirra sem hafa ltist vegna COVID-19 Svj (uppruni).Z-skorier tlfri sem a gefa til kynna hvort fleiri ea frri su a ltast en venjulega gefinni viku.

heimsfaraldur

ll Norurlndin nema Svj hafa veri innan vi mrkin og jafnvel nokku undir. Svj missti veiruna inn risastru hjkrunarheimilin sn og a urrkai t mrg sund lf vor og aeins fleiri en vibi einni viku fyrir nstum v mnui san. millitinni ltust miklu frri en vibi.

Hr er nrmynd af Svj r:

sw

rlandi er bi a halda flki fstu heima hj sr svovikum skiptir (ar til nlega).

ire

Danmrku er allt loka nna nema matvruverslanir og aptek. Til hvers?

dk

Yfir a heila vaknar samt spurningin: Hvar er heimsfaraldurinn?


Veirur og varnir

a tekura jafnai 4-5 daga fr v manneskja kemst tri vi krnaveiruna og ar til hn fer a finna fyrir einkennum.

ann 23. desember voru 50 manns teiti, ar meal fjrmlarherra. Smitsprengingin tti v a vera komin fram nna.

ann 24. desember voru yfir 100 manns messu. Smitsprenging tti v a vera komin fram nna.

etta blasir vi, ekki satt?

sprengja

Nei, ekkert sst tlunum. En kannski breytist a hratt nstu dgum.

Heilbrigiskerfi er lka olmrkum:

icu

Nei, sem betur fer ekki.

En me svona lti gangi eru yfirvld auvita bara a bija flk um a vera veri en a ru leyti eiga nokku elilegt lf, ekki satt?

adgerdir

Aldeilis ekki! a er allt eldrautt! Ekki eldrautt af veiru heldur eldrautt af agerum!

g samglest eim sem komust gott teiti orlksmessu og eim sem komust messu jlunum. Um lei tek g undir me eim sem benda hrsni fjrmlarherra sem situr rkisstjrn sem stendur a baki llum hmlunum samflagi manna en leyfir sr svo a fara bak vi smu hmlur. g hefi miklu frekar vilja sj hann halda litla ru um hva hann er sttur vi sttvarnaragerirnar og segja eitthva essum dr:

"J, a er rtt a g fr part. g sty a a flk hittist og eigi saman gleistund og mun berjast fyrir v innan rkisstjrnarinnar a ltta hmlum. Um lei finnst mr lgreglan vera a forgangsraa alltof stft a hella niur fengi fullorsins flks sta ess a verja borgarana gegn alvruglpum. g vildi sna fordmi eirri barttu og borgaralega hlni. Nei, g bist ekki afskunar. g tek afleiingum reglugerabrota en mun verja mlsta minn fyrir dmstlum ef ess gerist rf. Stjrnarskrin a gilda essu landi, ekki reglugerir me veika lagasto sem n langt t fyrir mealhfsregluna."

Engin slk ra heyrist. stainn kom enn ein vmin og hol afskunarbeinin sem stjrnarandstingar tla sr a nta botn plitkinni - skiljanlega.


mbl.is Pratar bjast til a styja minnihlutastjrn
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Tilraunin mikla

cc_labrats_16x9_0

Bluefni Pfizer gegn SARS-CoV-2 smiti er "first-ever authorized vaccines that use mRNA" (What is mRNA?). Bluefni Moderna notar smu tkni.

Hvernig stendur v? Tknin er ratugagmul!

"But as elegant a mechanism as this is in theory, mRNA vaccines have faced real biological challenges since they were first developed in the 1990s. In early animal studies, for instance, the vaccines caused worrisome inflammation."

hfum vi a.

Ef slendingar bja sig fram risastrri tilraun nrri tegund bluefnis - glnrri tegund! - er a auvita greii vi heiminn. er hgt a sj hvernig mismunandi hpar (aldur, kyn, heilsa, ltta, brjstagjf osfrv.) bregast vi bluefninu og egar bi er a kortleggja httuhpana er hgt a vara umheiminn vi.

N egar er bi a benda a flk me braofnmi (gegn lyfjum, mat ea rum bluefnum) tti a lta Pfizer-bluefni eiga sig.

Fleira eftir a btast ann lista eftir v sem hin glnja tegund bluefnis nr inn fleiri handleggi.

Sjum hva setur.


mbl.is rlfur: Vonandi sr Pfizer kosti slands
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Lgreglujnn skilur ekki. arf a tskra

„g skil etta bara ekki. Vi erum bin a segja etta skilmerkilega og margir eru a fra miklar frnir. Flk er eitt um jlin og svo framvegis,“ segir Rgnvaldurlafsson, aalvarstjri hj almannavrnum.

a er v svigrm til a bja upp tskringar r v Veitinga-Virer ekki a koma samstarfsmanni snum til astoar.

grunninn snst mli um rf einfld atrii, og m ar nefna:

  • Sumir einstaklingar telja sig vera a passa sig: Passa fjarlg, snertingar, kns og kyss. Kannski fleiri innan kveins rmis en regluger dagsins mlir fyrir um en engu a sur varfrni til staar.
  • Sumir einstaklingar telja sig einfaldlega ekki vera smithttu ea ola a f veiru og n sr af henni.
  • Sumir einstaklingar urfa einfaldlega a lifa lfi snu og tla sr a gera a, h regluger dagsins. Veiran hefur a mrgu leyti veri smilega kortlg me tillits til httuhpa, fsileika lyfja og fyrirbyggjandi agera og v engin sta til a frna lfi snu til a halda sr lfi.

etta urfa yfirvld a skilja. Regluger dagsins btur einfaldlega ekki eins og ur - ekki eins og vor egar enginn vissi neitt og allir voru sammla um a gera „eitthva“ og „hva sem er“ til a fletja t krvuna, eins og markmii var (en ekki lengur).

Rgnvaldurlafsson, aalvarstjri hj almannavrnum, tti kannski a spara sorgina og depurina og spyrja flk einfaldlega: Hva vakti fyrir r? Veitinga-Vir svarar rugglega smann.


mbl.is „g skil etta bara ekki“
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Fleiri myndrit

g get v miur ekki raki uppruna myndritsins hr a nean ruvsi en a segja a g hafi fengi a sem skrifandi pstlista Tom Woods, en skil a eftir til umhugsunar:

deaths

Margar tlkanir eru boi og g vona a einhverjir skilji eftir snar athugasemdum en ein gti mgulega veri: Sttvarnaragerir geta kannski fresta fr veirunnar a eim vikvmu stuttan tma, en ekki stva hana.

a vri v r a hleypa henni sem ola hana og byggja varnarvegg kringum vikvmustu frekar en a frna framt eirrahraustu n rangurs fyrir vikvmu.


Lnurit

Fyrir hugamenn um lnurit get g eindregi mlt me Twitter-su @ianmSC.

ar er t.d. etta lnurit:

Eps4eAtUwAEcNzN

N er auvita ekki vita me vissu af hverju grmulii er a smitast meira en arir. Kannski af v a treur sr miklu frekar nr ru flki og telur grmuna vera fullkomna vrn. Kannski er a meira a ota puttunum andliti sr (til a laga grmuna). Kannski er flk a nota sktugar grmur sem hafa dregi sig veirur yfir marga daga og ornar einskonar sfnunargmur fyrir r.

En r virka ekki.


mbl.is Httir vegna veislu akkargjrarht
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hugleiingar um heilbrigisjnustu

g rakst fyrir tilviljun vital vi einn af stofnendum einkarekinnarskurstofu Oklahoma-borg Bandarkjunum.

ar eru menn ekki samningum vi tryggingaflg og taka helst ekki vi rum greislum en reiuf fr skjlstingunum sjlfum.

Ekkert er niurgreitt, ekkert er vafi inn unga papprsvinnu og verin eru gefin upp heimasu skurstofunnar og eru algjrlega gegns.

Fyrir hugasama um heilbrigiskerfi Bandarkjanna er etta alveg magna vital. Meira a segja spyrill, sem ekkir svolti til heimalandi snu og er me ratugareynslu sem hagfringur og samflagsrnir, lt koma sr vart - treka!

Svolti dmi:

Ager nokkur kostar skurstofunni einkareknu um 13 s. dollara (og hefur gert a 20 r).

Fari heilbrigistryggur einstaklingur til sptala samning hj hinu opinbera borgar hann tluvert minna en 13 s. dollara en innan heilbrigiskerfisins kostar agerin 100 s. dollara! Ef sptali framkvmir ager tryggum einstaklingi fr hann engu a sur um 10 s. dollara fr hinu opinbera (10% af fullu veri), ea sem nemur raunkostnai einkareknu skurstofunnar. 100 s. dollara vermiinn er uppspuni og til ess gerur a mjlka sem mest t r kerfinu, ea svo skilst mr.

(ess m geta a g ekki mann sem reyndi rangurslausta komast a v hva ein liskiptiager kostar hinu opinbera kerfi slandi. a var ekki nokkur lei a komast a v. mean er verskr einkarekinna skurstofa agengileg hverjum sem er.)

Og hverjir eru svo skjlstingar skurstofunnar? Meal annarra eru ar Kanadamenn sem eru svo lngum bilista heimalandinu a eir ola ekki lengur vi. Flk me tryggingar ltur lka skera sig upp eigin kostna vegna bilista og annarra ginda.

En hva me ftku, spyr einhver. Vitali bur upp fullt af svrum vi v. Meal annars er bent a heilbrigisjnusta arf ekki a vera svona dr. Meira og meira er a fara yfirstjrn og papprsvinnu og minna og minna til heilbrigisstarfsflksins. Sjlfur hafi vimlandi ekki hkka verin sn 20 r, meal annars vegna hagstari samninga vi birgja og auvita me v a byggja upp gott orspor sem laar a sr fleiri skjlstinga.

g mli sem sagt eindregi me essu vitali. a er mjg upplsandi, sama hvar hlustandi er stasettur hinu plitska landakorti.


mbl.is Lyfjaframbo slandi httu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Lexur fr Norur-Kreu

Heimurinn henti ratugum af rannsknum, gum og gegnum sttvarnarrstfunum og heilbrigri skynsemi rusli byrjun rs til a taka upp knverskar uppskriftir smitsjkdmavrnum.

N er kannski kominn tmi til a lra af yfirvldum Norur-Kreu og semja lg sem hughreysta sem sj fram nt jl og ramt eftir ntt r.

g b spenntur eftirtspili yfirvalda.


mbl.is Hungursney Norur-Kreu?
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband