Frsluflokkur: Stjrnml og samflag

Think globally, act locally - ekki nei?

Fyrir mrgum ratugum var oft sagt a umhverfisvernd snrist um a hugsa heildrnt en framkvma stabundi (sem er lleg ing slagorinu "think globally, act locally"). etta var auvelt a skilja, lka sem barn. getur kannski ekki sagt rum heimshlutum fyrir verkum en getur a.m.k. gengi fr eigin rusli og sett notu batter ar til ger lt og sleppt v a hella olu lkinn. Vonandi leiir svo hi ga fordmi og hinar byrgu gjrir til einhvers heimsvsu.

N er essi ruvsi htta. N mtti segja a slagori gildi s: "Forget globally, screw yourself locally".

Emmcx9JXYAIZjnMetta kemur fram mrgu.

Til dmis er tblstur vestrnna rkja hinni srasaklausu sameind, CO2,gjrsamlega hrifalaus fyrir loftslagi og heildarmagn grurhsalofttegunda andrmsloftinu, srstaklega egar haft er huga a aukning sama tblsturs er aallega a eiga sr sta vanrari heimshlutum. Knverjar og Indverjar halda fram a auka sinn tblstur a.m.k. 10 r vibt ur en eir vera ngu rkir til a kaupa drari tkni til a framleia orku r ru en jarefnaeldsneyti (og hafa fyrst og fremst btt loftgi huga en ekki gagnslaus loftslagslkn). Mi-Amerka, Brasila og mrg svi Afrki eiga lka inni tmabil runar ar sem raforkan arf a koma me sem drustu og vihaldsminnstu orkuaflandi aferinni. Og a er bara allt lagi!

Ofurskattar almenning vestrnum rkjum nafni grurhsahrifa gera ekkert nema skera lfskjr almennings. Ekkert anna! Og j, eya regnskgunum. Ef allir Bretar httu a nota jarefnaeldsneyti morgun yri "sparnaur" losun uppurinn me aukningu Knverja frekar stuttum tma (amig minnir 1-2 rum).

Svo er auvita vert a nefna a au fu skipti sem menn hafa nennt a setjast yfir beina losun svokallara grnna orkugjafa er vinningurinn formi minnkandi losunarekki jafnmikill og menn telja sr tr um. Turn vindmyllu arf t.d. a ba til r stli, me notkun hita fr kolabruna og nmuvinnslu og flutninga hrefnum og lokaafur. S allt reikna saman eru menn ekkert endilega a gera miki til a draga r losun - bara innleia dran millili milli orkugjafa og neytanda - lta kolin bra stli vindmylluna sta ess a knja orkuveri.

Vesturlndum tala menn um orkuskiptin eins og a i a fara r jarefnaeldsneyti endurnjanlegt eldsneyti. a er bara okkar skilningur orinu. mrgum svum a orkuskiptin au a fara r engri orku einhverja orku - a urfa ekki lengur a brenna urrkaa kamykju og f rafmagn stainn, gjarnan r kolaorkuveri. rum svum vilja menn losna vi sktuga kolareykinn og skoa olu og jargas sem valkost. Orkuskiptin eru ekki au smu fyrir alla. etta nenna fir a tala um og fyrir viki eru rki nrru inn sttmla sem besta falli eru verlaus pappr en versta falli eyileggjandi fyrir hagkerfi eirra og velfer ba.


mbl.is Beint: Loftlagsfundur og breytingar sustu 5 ra
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Heimurinn kyrrsettur en vinningur enginn

Magn grurhsalofttegunda andrmsloftinu ni hmarki sasta ri og hefur haldi fram a hkka a sem af er essa rs, rtt fyrir viamiklar agerir til a sporna vi krnuveirufaraldrinum.

Ea samkvmt hlnunarprestunum hj NOAA:

"After removal of the long-term increasing trend at each site one is left with a seasonal cycle caused primarily by seasonal photosynthesis and respiration of ecosystems on land. The three figures below show the 10-year average seasonal cycle, and the year-to-year variations. These natural variations are large, and so far the "missing" emissions have not stood out."

Allt etta virist koma blaamanni vart. Var ekki ng a kyrrsetja stra hluta heimsins, lsa flki inni, drepa strf, senda milljnir ftklinga hungurdaua og arar milljnir daua vegna allskyns annarra sjkdma, breyta atvinnu glpi, kremja lftruna t r gmlu flki me einangrun og andlegri vanrkslu og lepja upp allar rleggingar verndara hpa embttismanna og milljaramringa til a svo miki sem hgja aukningu CO2 andrmsloftinu?

Ef ekki, hva tla hlnunarprestarnir a leggja til nst? eir hafa j lengi dara vi a loka hitt og etta til a minnka tblstur CO2.

Kannski arf bara a ganga enn lengra, enn lengur?

N ea fleygja essari snkaolu vd-vsinda t um gluggann og n byrja a huga a velfer mannkyns.


mbl.is Metmagn grurhsalofttegunda andrmslofti
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Gamla flki

Yfirleitt, egar veira fer stj, fer hn flug. Enginn er me nmi og allir mttkilegir. Veiran er loftborin og hoppar milli og nr til allra. Sem betur fer eru flestir samt hraustir og eir sem eru a ekki fara til lknis. Sumir hafa fari blusetningu en a fltir bara ferli sem annars hefi tt sr sta. Samflagi byggir smtt og smtt upp nmi, me ea n bluefnis.Veiran httir a rekast mttkileg frnarlmb og deyr t. Aftur verur htt a heimskja mmu elliheimili. ar b var veirutmabili tmabil frri heimskna en ella.

N blasa arar astur vi.

Me takmrkunum er bi a hgja tbreislu nmis. Eftir marga mnui af veirutma er veiran enn frekar auveldlega a finna mttkilega einstaklinga. Varnarveggurinn milli veiru og eirra ldruu er minni og stopulli en hefbundnu veirutmabili. Lkurnar a veiran ni til eirra eldri eru miklu meiri en venjulega. Veiran bur rleg eftir tkifri snu. Hn tlar sr inn elliheimilin og henni hefur veri gert auveldar fyrir.

stuttu mli: Vegna ess hva er bi a ganga vel a fletja t nmi er hugsanlega veri a hmarka fjlda eirra af elstu kynslunum sem munu f sig veiruna. Veri er a hmarka fjlda dausfalla vegna veiru me v a lgmarka fjlda eirra sem smitast.

Um etta eru til ritrndar greinar sem g mun finna og tengja .

N egar sttvarnarlknir talar um glapri er rtt a benda a a er glapri a ba ekki til almennilegan varnarvegg sem sklir okkar elstu meborgurum fr veiru sem er httuleg eim en fstum rum.


mbl.is Miklar tilslakanir nna vru „glapri“
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

t r kfinu

Mig langar a benda svolitla grein sem g, meal annarra, skrifa undir:

Hva er „t r kfinu”?

henni kemur margt fram sem verur vonandi ntt opinberri umru um sttvarnaragerir framhaldinu, srstaklega egar stefnir a yfirvld tli a hera enn umalskrfuna samflaginu.

g vil svo benda hugasmum sunaPandata.org en ar er bi a safna saman trlega miki af ggnum sem beint og beint sna a COVID-19 umrunni. Fr eirri su:

icedeaths

Vi getum bara vona a slurnar toppnum (hjartasjkdmar, krabbamein og elliglp) muni ekki stkkameira en ella vegnahrifa sttvarnaragera!


Ntt Indefence?

Eru sttvarnaragerir a fa af sr ntt Indefence-tak, ar sem hpur borgara sameinar krafta sna og berst gegn yfirvldum me rum og dum, og nr almenningi sitt band?

Ogsigrar vonandi, aftur.

Mr snist a.

Og lgsknir eru undirbningi n egar.

Rttarrki er leiinni strt prf. Niurstaan verur afgerandi fyrir framtina. N egar m spyrja sig spurninga um hvata yfirvalda missa rkja til a innleia kfandi agerir til a berjast gegn veiru sem drepur ekki meira en flensan. Nema, auvita, sem ttu a hafa vit v a passa sig.

N urfa borgarar a skrfa tortryggniskvarann sinn alveg botn.

Sjum hva setur.


mbl.is Rk fyrir v a stjrnarskr hafi veri brotin
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Fylgjum vsindunum!

A segjast vera "fylgja vsindunum" er sennilega orin ein reyttasta tugga seinni ra. Mtti jafnvel segja a egar etta er sagt s veri a segja a ekki veri hlusta neinar arar hliar mls nema hina opinberu, viteknu og yfirlstu lnu.

Sem dmi m nefna loftslagsml. Einhvern tmann fyrir nokkrum rum var v lst yfir a vsindin hafi komist a niurstu og a frekari umra s arfi. Flkin tlvulkn tilraunastigi, sem hafa aldrei sp neinu rtt, voru talin endanleg. Ekki san blmaskeii kalsku kirkjunnarhefur vsindagrein veri loka svipaan htt.

Anna augljst dmi eru veiruvsindin. Einhvern tmann febrar varllum fyrri hugmyndum um veiruvarnir hent rusli og n vsindi fundin upp. au vsindi kalla almenna grmunotkun flks, lokanir fyrirtkjum og sklum, takmarkanir feralgum og stofufangelsi heilbrigu flki. Hin nju vsindi uru hin einu snnu vsindi og llum tilraunum til a opna umru um au mtt af hrku. Sem betur fer hafa menn samt ekki gefist upp, sj t.d. nlega rannsknhrna sem meal annars segir:

The infection fatality rate of COVID-19 can vary substantially across
different locations and this may reflect differences in population age structure and casemix of infected and deceased patients and other factors. The inferred infection fatality ratestended to be much lower than estimates made earlier in the pandemic.

etta rmar gtlega vi a sem blasir vi egar aldursdreifing ltinna vegna COVID-19 er skou. Um 90% ltinna eru yfir sjtugt llum yfirlitum sem g hef s [IS|SE|US]. Undirliggjandi sjkdmar tskra stran hluta dausfalla undir sjtugu og svo eru jafnvel arir ttir spilinu, svo sem gen ea skortur kvenum vtamnum. Menn hafa, rtt fyrir allt, lrt mislegt grarlegum rannsknum og tilraunum me lyf og meferir seinustu mnui, sem betur fer!

a er allt gott og blessa vi a fylgja vsindunum en a telja au vera tklj er yfirleitt ranghugsun.


Ftkt brn eru alveg jafnklr og hvt brn

Joe Biden, verandi forseti Bandarkjanna, mun ekki sitja lengi embtti.Hann erekki heill hfinu og bak vi hann stendur fullt af flki sem tlar sr ekki a styja vi hann heldur ta honum til hliar vi fyrsta tkifri.

a er heldur ekki orandi a hafa forseta sem gleymir treka rfum sekndum hva hann tlai a segja, veit ekki hvaa b hann er staddur ea hvaa dagur vikunnar er, hreytir eldkkan mann a ef hann s svo miki sem a hugleia a kjsa eitthva anna en Demkrata-flokkinn s vikomandi ekki raunverulega eldkkur, segir a ftk brn su alveg jafnklr og jafnhfileikark og hvt brn, kann ekki ekktustu lnur stjrnarskrr Bandarkjanna, kallar unga stelpu ljta og rekvaxinn karlmann feitan fyrir framan fullt af flki, og svona mtti lengi telja.

essi maur a setjast niur me Putn og ra utanrkisml?

essi maur a hitta Merkel og tala um Nord Stream 2 gasleisluna?

essi maur a stta bandarskan almenning?

Trump sparar ekki stryrin en hann velur sn stryri. Biden missir au t r sr og snst svo hringi.

g spi v, og er jafnvel tilbinn a leggja tknrna upph undir, a hann veri settur helgan stein ur en ri 2021 er ti. hans sta stgur Kamala Harris, og hn er kona sem kann a sundra flki og stula a deilum og jafnvel misnota vld sn.

"We choose truth over facts!"/Joe Biden

Vonandi nota n bi Demkratar og Repblikanar tkifri til a finna hfileikaflk innan sinna raa. Af ngu er a taka hj bum.


mbl.is Hverjir vera rkisstjrn Bidens?
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Toppurinn sjakanum

Krnuveirufaraldurinn hefur ori til ess a ofbeldi gegn konum hefur aukist ti um allan heim. Auvita olli faraldurinn engu slku svo v s haldi til haga. Yfirvld innleiddu agerir og a eru afleiingar eirra sem jaka n mannkyni.

isjaki

Ofbeldi gegn konum er samt bara toppurinn sjakanum.

slandi jist ungt flk af aukinni vanlan. etta kom framstrax vor ogstandi hefur ekki batna san. Bilistar heilbrigiskerfinu eru alengjast me tilheyrandi jningum. Atvinnuleysi mrgum landshlutum er tveggja stafa tlunni. Sjlfsvgum fjlgarog margir ttast a ar s bara a fara btast . Lggan er farin akkja inn um gluggana heimilum flks leit a unglingasamkvmum.

ti hinum stra heimi blasa vi enn hrilegri afleiingar agera gegn veiru. Hungurdaui barna er kannski a dapurlegasta en listinn er miklu, miklu lengri.

sta ess a einbeita sr a sttvrnum eirra sem eru vikvmir fyrir veiru er veri a eltast vi hraust flk landamrum og heimahsum.

t r kfinu, takk!


mbl.is Strauki ofbeldi gegn konum faraldrinum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Einmanaleiki er banvnn

a er hgt a deyja r msu. Til dmis er tali a einmanaleiki geti hraa hrrnun vegna sjkdma eins og Alzheimers og jafnvel leitt til eirra. a mtti v segja a a s hgt a deyja r einmanaleika.

Sttvarnaragerir hafa stula a einmanaleika og lklegt m teljast a heilbrigiskerfi fi a finna fyrir v me fleiri heilabiluum skjlstingum en ella egar fram la stundir.

Lfi snst ekki bara um a halda lfi. Jlin snast ekki bara um a rfa upp pakka sem einhver sendillinn bar a dyrum. Fjlskyldan er meira en bara sameiginlegt erfaefni. Flagsskapur er meira en baralisti yfir tengilii samflagsmilum.

Vonandi hittist flk sem mest jlahtinni hva sem lur veirufrttum.


mbl.is Hefur hyggjur af jlunum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Veirusagan og gullfiskaminni

ri 2009herjai veira flest samflg. Mikill tti greip um sig.Landsptalinn fylltist af allskyns veirusjklingum og standi tti tvsnt. Lyfjafyrirtki fengu strar fjrhir til ahrasja bluefni og sfjlgandi mlingar sndu sfellt fleiri smit en sfellt frri dausfll - svokallaurtilfellafaraldur (e. casedemic).

Veiran gekk a lokum yfir, enda fkk hn yfirvld ekki til a fletja t hagkerfi og samflagi. kjlfari fru a heyrast raddir um blekkingaleik boi lyfjafyrirtkjanna og annarra hagsmunaaila sem hfu hrif kvaranatku opinberra aila sem eyddu svimandi fjrhum til a berjast vi veiru.

Svoltil frtt um rannsknir sem kalla var eftir m sj hr.

San eru liin 10 r og allt er etta gleymt og grafi. Sagan er a endurtaka sig, en rri gegn veiru hafa ori eim mun rttkari. ri 2009 var v hafna a setja heilbrigt en mgulega smita flk sttkv. ll nlgun smtsjkdmalknis var yfirvegari, jafnvel tt teikn vru lofti um fjlgun sjklinga.

Snsku leiina, nna takk!


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband