Bloggfrslur mnaarins, febrar 2020

Hvernig 23% vera 53%

N er g ekki hpi eirra sem telja aukningu hlutfalli koltvsrings andrmsloftinu um nokkurbrot af hundrashluta prsentsvera afgerandi fyrir run hitastigs lofthjpnum. Engu a sur reyni g a fylgjast me umrunni um loftslagsml, mengun og anna og tla nna a reyna vara talsmenn loftslagskirkjunnar vi v hvernig ekki a boa fagnaarerindi.

a er einfalt.

skrifarekki grein eins og essa eftir Gumund Steingrmsson.

henni gerir hann lti r fjrungi slendinga, en a er ekki a versta.

Hann skldar upp hreina vitleysu til a koma hggi ennan fjrung slendinga og segir:

Njasta umhverfisknnun Gallup er strmerkileg. ur en maur fellur fullkomi unglyndi yfir v a 23% jarinnar telji sig virkilega vita betur en allt vsindasamflag veraldarinnar og telur litla stu til a hafa hyggjur, ekki vri nema sm, af mgulegu hruni lfrkisins ...

Vi etta er svo margt a athuga a g arf a gera a lngu mli.

fyrsta lagi telur ekki allt vsindasamflag veraldarinnar a loftslagi s httulegri vegfer vegna losunar manna koltvsringi (vsindamenn eru vert mti a hamast vi a sma njar kenningar sem lsa raunveruleikanum betur en r eldri). ru lagi tala mjg fir vsindamenn - ef nokkrir - um a framundan s hrun lfrkinu vegna losunar manna koltvsringi. rija lagi er ekki hgt a jafna saman ttaleysi yfir losun manna koltvsringi og hyggjuleysi yfir umhverfinu almennt (t.d. vegna mengunar, stabundinnar eyileggingar nttrulegu lfrki, eitrunar, sorplosunar hafi og fleira).

Svona talsmti gagnast loftslagskirkjunni ekki nokkurn skapaan hlut. Hrna er veri a skamma flk til hlni eins og gert er vi ungabrn. etta getur ekki anna en hrokki af vegg og komi margfalt andliti eim sem svona talar. Svona vera 23% hps a 53% hps. Svona gl r flabeinsturni fer taugarnar flki, vntanlega lka einhverjum melimum loftslagskirkjunnar.

Ef takmarki er a sannfra ekki bara 77% heldur 100% almennings um a koltvsringurinn, frekar en slin, geimgeislarnir, nttrulegu sveiflurnar og breytingar sporbaug Jarar um slina, s meginuppspretta nverandi loftslagsbreytinga eru pistlar eins og essi eftir Gumund algjrt eitur sem fra menn fjr takmarkinu, ekki nr.

ES.N er g auvita ekki saklaus af v a hneykslast skounum annarra og uppnefni r jafnvel (heilavottur, oftr rur meginstefsins og hvaeina) og i jafnvel manninn en ekki boltann en er allt lagi a lta mig vita af v, og nna lt g vita af slku hj rum.


Skuldum safna fyrir nsta hallri

verplitsk stt er n a nst um a safna auknum opinberum skuldum til a ba haginn fyrir nstu niursveiflu. A vsu er tala um ame skuldasfnun megi gera svolitla niursveiflu dag a uppsveifluen vi skulum ekki rugla saman orum stjrnmlamanna og raunveruleikanum.

Munum a rki skuldar mun meira nna en ri 2007. Hi sama gildir um sveitarflgin.

Rki burast enn me akkeri um hlsinn sem heita bankar opinberri eigu. eir eru a fyrsta sem sekkur til botns ef fjrmlakerfi heimsins fr rltinn hiksta.

Eftirlitsinaurinn hefur anist t og kostar bi strf og flkist fyrir.

Alltaf kostar grunnsklamenntunin meira og meira me hverju ri mean frammistaa grunnsklabarna versnar og versnar.

Heilbrigiskerfi er strkostlegum vandrum tt slendingar eyi meira f a mia vi aldursdreifingu en flestar arar jir. Hlutabrf hj snskum einkaailum heilbrigisgeiranum eru rjkandi upplei san heilbrigisrherra slands valdi sjkraflug framyfir innlenda jnustu.

Innviir hafa veri a molna niur og auvita er g hugmynd a gera eitthva v en a treysta nverandi eiganda eirra til eilfar fyrir v mean frammistaan er ekki betri en etta?

En a hefur n verplitsk stt um a enja t rkisvaldi og almennt er verplitsk stt um a allt sem rki gerir dag ea dag haldi a fram a gera ea eiga. Hva sem tautar og raular, hvort sem rafmagni er ea ekki.


mbl.is Kynna tillgur a fjrfestingum nstu vikum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

hefst parti

Skattar slandi eru svimandi hum. Reglugerafrumskgurinn er kfandi. Skuldir hins opinbera er grarlegar. Opinberir starfsmenn eru httunum eftirmiklum launahkkunum. Krfurnar fr grsunum vi spena rkisgyltunnar eru margar og strar.

Hva er til ra? J henda tugmilljara svokallaa innsptingu hagkerfi!

a kemur mr ekki vart a stjrnmlamaur tali essum ntum. a kemur mr aeins meira vart aSamtk atvinnulfsins geri a en kannski tti g a hafa bist vi slku.

N er randi fyrir stjrnmlamenn atkvaleit og fyrirtki leit a opinberu f a grpa tkifri mean rltill slaki er hagkerfinu og fara beit kostna skattgreienda.

a er j ekki hgt a lkka skattana, selja opinber fyrirtki upp skuldir, fkka reglunum og fjarlgja hindranir fyrir flk og fyrirtki, er a? Nei. a fr enginn atkvi t a og fyrirtki urfa kannski a ba eftir verkefnunum sta ess a f au silfurfati fr rkisgyltunni.

Hi opinbera notar alltaf allskyns neyarstand sem tyllu til a enja sig t kostna hins frjlsa framtaks. v miur tlar a myndast verplitsk stt um slkt nna. Skattgreiendur eiga ekki sns.


mbl.is Vill tuga milljara innsptingu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Ofstt flk hraki milli heimshluta

Ofstt flk reynir a flja astur snar og komast ruggara skjl. a er skiljanlegt. a sem g skil ekki er af hverju a arf a a erfi feralg milli fjarlgra heimshluta. Af hverju eru srlenskir flttamenn dnskum smbjum? Af hverju eru suur-amerskir flttamenn skjli norurhjara veraldar? Af hverju eru ranskir flttamenn bistofum slenskra yfirvalda?

Sennilega lii essum flttamnnum betur skjli nr heimahgum snum menningarheimi sem lkist eirra meira og ar sem eir geta kannski unni a plitskum umbtum heimalandinu og barist fyrir v a geta sni aftur n ess a leggja hlfan hnttinn a baki sr.

Tkum t fyrir sviga asumir essara flttamanna finna sig ekki hinu nja landi,leiast t glpi og eru llum til ama. Tkum a lka t fyrir sviga a a kostar margfalt meira a senda flk milli fjarlgra heimshluta en ba v smilegar astur snu eigin svi. Og tkum a lka t fyrir sviga a margir flttamenn eru ekki a flja str og ofsknir heldur einfaldlega heimatilbna ftkt stjrnarherra eirra.

g er bara a velta fyrir mr hvort a s veri a gera flttaflki bjarnargreia me v a spa v upp flugvl og fljgat buskann sta ess a koma einhvers konar rri handan landamranna.


mbl.is Fleiri skja um vernd slandi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Veri

Er sland a hlna ea klna?

Me v a velja rtta lengd gagnarunu m gefa mismunandi hugmyndir um svar.

Myndirnar hr a nean sna mealtalsrshita Strhfa fyrir mismunandi tmabil (ggn fr Veurstofu slands):

67 years from 1949 to  2015

(Tmabili sem hin styttri gagnaruna yfir hitamlingar heimasu Veurstofu slands snir)

70 years from 1946 to  2015

80 years from 1936 to  2015

100 yrs from 1916 to  2015

120 yrs from 1896 to  2015

All yrs from 1869 to  2015

etta er efni frekari hugleiingar en r urfa a ba betri tma.


Afneitun!

Andri Snr Magnason, rithfundur,fkk hendurnar spurningu: Af hverju hefur Veurstofa slands fjarlgt mlingar hitastigi slandi af heimasu sinni og klippt t venjulegahltttmabil framan af gagnarununni?

Svari tti a blasa vi en menn geta annig s deilt um a og boi upp nnur svr en mn.1

En a gera menn ekki. ess sta er hent stru orin: Afneitari og samsriskenningar! Hvernig stendur v?

N er Veurstofa slands bi vettvangur rannskna og vsinda en lka sinn eigin vettvangur fjrveitinga sem arf a standa vr um. a arf ekki a sma flknar samsriskenningar til a sj a a hefur hrif.

a er auvelt a skjta sem benda etta og veri mnnum a gu en egar elisfringur leit a talnarunum grpur tmt ar sem ur var ekki tmt er lti anna hgt a segja en a eitthva var fjarlgt sem var arna ur og fyrir v hltur a vera sta, g ea slm.


Loftslag og tskusveiflur

mjg hugaverri greinrakti Gunnlaugur H. Jnsson hitastigi slandi undanfarin 100 r og spyr lokin:

Vil kvarta yfir v vi Veurstofuna a mealrshitatlur fyrir tmabili 1931-1948, sem var hltt tmabil, eru ekki agengilegar eins og ur. Taflan sem ur hfst ri 1931 hefst n ri 1949 ?? sem var venju kalt r, a kaldasta tmabilinu 1922 til 1966! Hvaa rk eru fyrir essari breytingu?

Svari blasir vi: Me v a klippa t hltt tmabil m lta nnur lta kaldari t og hlnun undanfarinna ratuga lta dramatskari t.

Fleiri og fleiri eru farnir a sj gegnum loftslagstrboi sama tma og stjrnmlamenn tala varla um anna me setning um a tala enn meira um a.

Eftir stendur samt a kolabruni er sktugur og mengun vegna hans (sem er ekki a sama og losun koltvsringi) alvarleg nema menn kunni dra og fullkomna hreinsunartkni. Meira a segja knverskur almenningur nennir ekki lengur a anda a sr kolasti og mun krefjast drra agera. a felast tkifri a minnka kolabrunann og keppa vi hann hagkvmni.

Eftir stendur lka a Evrpa er fullri lei a byggja upp dra, hagkvma, stuga ogstnduga raforkuframleislu og stofna dreifikerfum snum og orkuryggi strhttu. a felast tkifri a gra essari vegfer fram af bjargbrn.

jrinni er ng af olu og gasi og vatnsfllin slandi eru takmarkalaus uppspretta orku. a er hgt a reisa kjarnorkuver og rannsaka samrunaorku. Tkifrin eru mrg.

millitinni breytast astur. slendingar ttu auveldlega a geta komi snu rafmagni arbra notkun, hvort sem lverin standa ea falla. Tskusveiflan Evrpu (og jafnvel Bandarkjunum en sem betur fer hvergi annars staar) er slendingum hag.

Hitt er rtt a samkeppnisforskoti er a minnka. Bretar gtu allt einu fari strkostlega uppbyggingu kjarnorkuframleislu sinni og dla hagkvmu rafmagni yfir lfuna. Frakkar gtu hafi uppbyggingu lka. jverjar gtu jafnvel fatta a kjarnorkuver eirra eru frbr og ber a halda fram rekstri. a arf a huga a essu eins og ru og tryggja a raforkuframleisla slandi s eins hagkvm og hugsast getur (og htta llum tilraunum sem ta henni hina ttina).

Vonandi ber slendingum gfa til a standa vr um framleislu sna vermtum einn ea annan htt og nta land og gi sem best eirri vileitni.


mbl.is rds segir raforkumarkainn roskaan
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

egar skattgreislurnar fara raun og veru jnustu

Skattar eiga a standa undir opinberri jnustu. er a sjaldnast svo a menn f allt a rkisvald og eir borga fyrir. Sem betur fer segja sumir og fagna v a rkisvaldi er oft uppteki af v einu a elta eigi skott og ltur ara frii mean. v miur segja arir v ll essi skattheimta dugir ekki einu sinni til a f nausynlega jnustu.

g b Danmrku og hef bi tveimur sveitarflgum me brn og aldrei ori var vi neinar lokanir yfir lengri tma. a er v hgt a plana sn fr n rstings fr leiksklanum. sumrin eru vissulega tmabil me fum brnum stofunni en er stofum og jafnvel heilu leiksklunum bara slegi saman. En a er alltaf eitthva rri boi, lka milli jla og nrs fyrir sem urfa. Og a sjlfsgu! Ngu miki er n borga bi skatta og leiksklagjld og a er lgmark a a veiti kveinn sveigjanleika fyrir fjlskylduna.

slendingar eru latir a heimta sna jnustu fr hinu opinbera. Sumarlokanir eru alveg frbrt dmi. Hrna tti flk a hafa stai lappirnar fyrir lngu san. Auvita eru sumarlokanir mjg heppilegar fyrir hi opinbera og starfsflki en viskiptavinurinn ekki a vera forgangi? Fjlskyldur me fyrirvinnur, strfum ar sem arf stundum a vinna tt flestir su fri?

Hafnarfiri eru menn greinilega a leggja miki sig til a varveita grunnjnustuna en um lei a hgja skattheimtunni og grynnka skuldunum. a ertil fyrirmyndar. Geta kjsendur ekki stula a svipuum vihorfum Reykjavk, svo dmi s teki?


mbl.is Leiksklar Hafnarfiri opnir allt sumari
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Fari hefur f betra!

Rio Tinto hyggst hefja srstaka endurskoun starfsemi lversins Straumsvk (ISAL) til a meta rekstrarhfi ess til framtar og leita leia til ess a bta samkeppnisstu ess. fyrirhugari endurskoun vera allar leiir skoaar, ar meal frekari framleisluminnkun og mgulega lokun.

Og hugsa sjlfsagt margir: Fari hefur f betra!

Ef eir geta ekki borga mannsmandi laun mega eir hypja sig! A tla sr a knsetja verkalsflgin me svona htunum um lokun er landi!

etta er sktugur inaur sem eyileggur loftgin, hlendi og tsni r hum og hlum Hafnarfjarar sem hafa byggst upp eftir a lveri reis!

slendingar vilja ekki verksmijur! Vi viljum grn svi me feramnnum og tivistarflki! Vi viljum bara framleia tlvuleiki og smforrit sma! Vi erum grn nna!

Hin hreina orka slands ekki a fara svona ge!

En viti menn, nna ra menn um a lveri fari. a tapar f og enginn getur ola a til eilfar. Kannski er svona tal orin endurtekin tugga en margir vonast n samt til a a s satt og rtt og a lveri fari.

Auvita breytast hagkerfi og gamall inaur vkur fyrir njum en ef slkt ferli gerist mjg hratt - hraar en elilegar astur segja til um - skilur a marga eftir me nothfa reynslu og ekkingu. Nema stlsmiirnir su allir lei forritunarnmskei ea skla fyrir leisgumenn feramanna?


mbl.is Skoa mgulega lokun lversins
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Skattar og reglur auka samjppun

Samkeppni er mikilvg, ekki satt?

Samkeppni tryggir algun, hagkvmni, endurnjun og viringu fyrir vilja neytenda.

Samkeppni eyir arfa, hreinsar t og tekur til.

Ekki satt?

ess vegna er mikilvgt a reka skilvirkt samkeppniseftirlit, ekki satt? Eftirlit sem kemur veg fyrir fkeppni, samr og einokunartilburi, ekki satt?

J, allt hljmar etta rtt.

En um lei og rki leggur herslu samkeppni og eftirlit me henni heldur a ti skatta- og reglugerarumhverfi sem kemur veg fyrir algun, hagkvmni, endurnjun og viringu fyrir vilja neytenda, sem og varveitir arfa og kemur veg fyrir threinsun og tiltekt.

Hver einasta regluger vegur miklu meira pyngju ess litla en ess stra. Hver einasti skattur vegur yngra pyngju ess litla en ess stra. Strfyrirtki hafa beinlnis stutt auknar skattalgur og fleiri reglugerir. au vita a au geta auveldlega alagast hrri skttum og fleiri reglum - eru bi me fjrmagn og innvii til a takast vi slkt og hagnast jafnvel v. Ltil fyrirtki urfa a taka allan sinn rekstur til endurskounar egar skattar hkka ea reglunum fjlgar.

etta segir sig nnast sjlft en samt ekki. a kemur flki enn vart a hrri veiigjld, meira eftirlit og fleiri reglur sendi ltil fyrirtki dauann.

etta gildir um banka, tger, veiar og hva sem er.

A rki tali um mikilvgi samkeppni en haldi um lei ti sbreytilegu umhverfi skatta og reglugera er hrein og tr mtsgn. Annahvort viltu flknar reglur og ha skatta ea samkeppni.

Hvenr a velja milli?


mbl.is Segir bi a flma einstaklinga r greininni
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband