Bloggfrslur mnaarins, nvember 2010

Allir flokkar minnihluta?

r eru erfiar tlkun essar skoanakannanir sem n eru gerar.

Fstir vilja Sjlfstisflokkinn stjrn. En stjrnin ntur heldur ekki stunings samkvmt annarri knnun. Eru allir flokkar minnihluta?

Sjlfstisflokkurinn getur auveldlega sjlfum sr um kennt fyrir stu sem hann er . San nafni minn Haarde tk vi flokknum snum tma hefur flokkurinn siglt hratt og rugglega inn mijuna skn eftir atkvum Samfylkingarinnar. Kjsendur sj varla nokkurn mun S-flokkunum dag. Sjlfstisflokkurinn orir ekki a skilja sig fr hjrinni og boa harkjarna frjlshyggju, sem meal annars felur sr askilna rkis og hagkerfis (engar rkisbyrgir skuldum, strkostlega minnku haftastefna af hagkerfinu).

Kannski er meirihluti jarinnar hlynntur v a rki stundi "lntkur vegna stjrnlagaingsins, tnlistarhssins, ESB algunar ea kynjarar hagstjrnar" (#). S afstaa breytist varla til hins betra egar ESB-rursmilljnirnar byrja a streyma til landsins. En er a til marks um sannfringarmtt vinstrimanna a plitsk markmi eirra su svona vinsl, ea er a til marks um veikbura Sjlfstisflokk a holtt rksemdarfrsla vinstriflokkanna ntur enn heyrnar?

slenska hagkerfi tti inni stran skell egar rkisbyrgir skuldbindingum bankanna lentu skattgreiendum, og hn er mikil s byrg sem Sjlfstismenn bera v a r rkisbyrgir hafi veri til staar. En fyrr m n vera a a taki 2 r a hreinsa eina gjaldrotahrinu t r hagkerfinu, sem sr ekki fyrir endann me eilfum opinberum hlutunum og bjrgunaragerum, lntkum og fjraustri gluverkefni.


mbl.is Flestir vilja ekki Sjlfstisflokkinn stjrn
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Rkissjur er botnlaust svarthol

Skttum m skipta tvo hpa;

  • Skattar sem eru eyrnamerktir kvenum "verkefnum". Dmi: Skattar eldsneyti tlair til a kosta vegakerfi, tvarpsgjaldi handa RV, hluti tryggingargjalds fyrirtkja til a fjrmagna atvinnuleysisbtur og fingarorlof
  • Skattar sem renna rkissj n srstakrar eyrnamerkingar. Dmi: Tekjuskattar, virisaukaskattar.

tgjldum rkisins m lka skipta tvo hpa;

  • au sem hafa srstaka "tekjustofna" formi kveinna skatta. Dmi: Vegager, rekstur RV
  • au sem arf a fjrmagna me almennri skattheimtu n srstakrar eyrnamerkingar. Dmi: Nnast allt anna

Raunveruleikinn er svo essi: Rki vasast allskyns og allskonar sem kostar grynni fjr. Skatt"stofnar" renna allir beint ofan botnlaust svarthol rkissjs og er svo tdeilt aftur t eftir astum.

Me rum orum: Allt tal um "eyrnamerkingar" skttum er vaur. Rki eyir v sem a vill, a sem a vill, egar a vill.

"Frttir" eins og essi, a "Hluti tvarpsgjalds rennur rkissj", eru engar frttir eim skilningi um a eitthva ntt s a ra. Svona er etta me alla "srtka" skattheimtu.

En lra menn af reynslunni? Rki skattleggur nna nafni umhverfisins. "Grnir skattar" a norrnni fyrirmynd vella nna upp r hugmyndapotti stjrnmlamanna, og eim vitaskuld tla a fjrmagna eitthva "grnt" og umhverfisvnt. Raunin verur s a essir skattar vera eins og hver annar tekjustofn fyrir rki, sem a eyir hva sem a vill (vaxtagreislur, flugferir ESB-"samningamanna", nja rherrabla, tnlistarhs fyrir fmenna, rkisstyrkta listaeltu).

Almenningur er blekktur til a stta sig vi aukna skattheimtu " nafni" einhvers mlefnisins. egar hlminn er komi hefur skattheimtan bara aukist, en mlefni jafnfjrvana og fyrir daga hinnar nju skattheimtu.

annig er a.

Ef menn vilja sundurlia yfirlit yfir a hva peningarnir renna , mli g me v a menn versli Bnus og biji um kassakvittun. Rki veitir ekki slka jnustu, tt sjlfsg s.


mbl.is Hluti tvarpsgjalds rennur rkissj
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Auvelt a eya, erfitt a greia

Vandri Grikkja og ra og slendinga og brum Bandarkjanna og mun fleiri me skuldir snar eru bara toppurinn sjakanum. nnast llum rkjum heims er hi opinbera reki me miklum halla sem arf a fjrmagna me lntkum ea selaprentun, ea hvoru tveggja.

au rki sem tta sig v hva botnlaus og skuldsett neysla mrg r ir eru byrju a taka fast taumana. etta eru ekki mrg rki, a.m.k. ekki OECD, en einhver. Suur-Krea, Sviss, Noregur, Svj, skaland og fleiri rki eru rekin me afgangi ea hafa markvissan setning um a stva skuldasfnun fljtlega.

au rki sem stva skuldasfnun, safna f og einbeita sr a v a framleia vermti (en ekki bara papprspeninga) munu erfa heiminn. au munu eiga fjrmagn til a fjrfesta framleislutkjum framtarinnar. Hin, sem safna skuldum og tla sr a gera a um komin r, vera eftirbtar sem urfa a reia sig framleislutki fortar til a greia vaxtavexti framtar. Stjrnvld slandi tla sr a tryggja a au rlg bi slendinga. a er hreinlega plitskur setningur rkisstjrnar slands a gera slendinga svo hvnandi skuldsetta og svo svandi ha opinberri framfrslu a eir geti ekki anna en gert a sem hi opinbera skipar fyrir um.

a er auvelt a eya lnsf neyslu og part. En endanum kemur a gjalddaga, og er erfitt a greia skuldirnar.


mbl.is Skuldir sliga evruna
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Rur ESB v hvernig og hvenr slendingar gera upp hug sinn?

gmundur Jnasson stingur upp v a n-egar-ekkt inngnguskilyri ESB veri sett jaratkvagreislu.

ESB "hafnar hugmyndum" gmundar um a. Skiljanlega. ESB er lti hrifi af jaratkvagreislum.

En hvers vegna a taka mark mtbrum ESB? Rur ESB v hvernig og hvenr slendingar gera upp hug sinn varandi n-egar-ekkt inngnguskilyri ESB? Ef j, hvers vegna?

g veit a margir embttis- og stjrnmlamenn geta varla bei eftir v a komast vel launaar skrifstofustur hj Sambandinu, og margir raunar n egar komnir slkar stur sem "samningamenn" og "rgjafar" ESB innlimunarferlinu llu. En hvers almenningur a gjalda? endalaust a reyna selja flsku pltu a slendingar fi a "kjsa um aild", a algun lokinni?


mbl.is ESB hafnar hugmyndum gmundar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Neytendur sljvgair me lggjf

Lg starfsemi smlnafyrirtkja munu eflaust vekja mikla lukku hj mrgum, srstaklega hyggjufullum foreldrum sem vilja ekki a brn sn netjist auveldri skuldasfnun me hrilegum afleiingum.

Slk lukka er hins vegar arfi. Lg starfsemi smlnafyrirtkja munu hafa sljvgandi og jafnvel neikv hrif neytendur.

fyrsta lagi verur smlnastarfsemi sett undir "eftirlit" hins opinbera og neytendur munu sjlfkrafa telja a ar me urfi ekkert eftirlit neytenda (eins og gildir um bankana, meira a segja eftir hrun). Neytendur munu v telja a ll smlnafyrirtki rekstri su "samykkt" af yfirvldum og v hgt a treysta eim fyrir fjrhagslegri framt sinni.

ru lagi er ekkert vst a smln hum vxtum su slm tt ekki s af annarri stu en a flengja ungmenni til vitundar um mikinn kostna lntku.

rija lagi er gott ml a "smlnastarfsemi" s ekki gert of erfitt um vik af lggjafanum me of miklu eyublaafli v er slk starfsemi lgleg og yfirborinu. Smlnafyrirtki hnskeljabrjta ekki sem lenda vanskilum vi sig, lkt rum og skuggalegri "smlna"veitendum.

fjra lagi, en alls ekki sst: Rki ekki a skipta sr af frjlsum viskiptum og samskiptum einstaklinga. Fstrurki tlar sr a koma veg fyrir a flk taki ln "okurvxtum" en sviptir einstaklinga ar me byrg eigin kvrunum og ar me mguleikanum a lra af mistkum ea nta sr tkifri sem arir sj ekki. Forrishyggja eins og hn gti veri skilgreind orabk.


mbl.is Boar lg um smlnafyrirtki
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Allir vilja eya meira en eir na

Portgalar vilja eya meira en eir na. Hi sama m segja um Bandarkjamenn, Spnverja, Grikki og hina slensku rkisstjrn. eir sem eru svona hneigir til skuldsettrar neyslu kenna gjarnan rum um vandaml sn. Grikkir kenna ESB um fyrir a vilja ekki veita meira f r vsum skra sparifjreigenda vasa portgalskra stjrnmlamanna. Veri eim a gu.

Menn hafa lengi haft ann draum a geta "prenta sig" til velmegunar - sem sagt prenta peninga sta ess a framleia vermti. Bandarkjamenn reyna eins og ir a prenta sig t r kreppunni sinni. slendingar reyna a skuldsetja sig jkvar hagvaxtartlur. Grikkir betla f r sjum ESB.

En hvorki peningaprentun n skuldsett neysla geta skapa velmegun. Sparnaur og fjrfestingar eru eina leiin til a byggja upp vermtaskapandi hagkerfi. etta vita jverjar og yfirleitt Norurlndin, a slandi undanskildu.


mbl.is Segir Portgali hugsanlega urfa a yfirgefa evrusvi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Yfirvegu og skynsm hugmynd

gmundur Jnasson hrs skili fyrir yfirvegaa og skynsama hugmynd. a er engin sta til a eya mrgum rum og strf eitthva sem m draga fram dagsljsi tveimur mnuum og leggja undir "dm jarinnar". Hva eru menn lstum bakherbergjum "aildarviru"fundum a kvea essum skrifuu orum, t.d. hva varar sjvartvegs- og landbnaarml? M ekki draga leyndu minnispunkta fram dagsljsi n egar og athuga hva almenningi finnst um ? urfum vi a ba ar til minnispunktar vera a samningsdrgum til a f a sj ?

a besta sem slendingar gera dag til a spara bi tma og f er a draga samrunaumskn a ESB til baka, en fyrir v er lklega ekki plitskur meirihluti. En gmundur Jnasson kann leikreglur stjrnmlanna og stingur upp gri mlamilun: A f hreint hva menn tla sr a ra nstu mrg rin, og kjsa um a strax.


mbl.is Vill f niurstu strax skr ml
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Blygunarlaus hrsni Barack Obama

a er leit a stjrnmlamanni sem er meiri hrsnari en Barack Obama. Hann lgur n ess a hika. Hann hikar ekki vi a skamma ara fyrir a gera a sama og hann sjlfur. Hann varpar byrg eigin mistkum hiklaust yfir ara.

Obama segir "you are all" egar hann talar vi hvta. Hann segir "yo'll" egar hann talar vi svarta. Me rum orum: Hann segir a sem hann arf a segja til a f snu framgengt, og heldur san snu striki hverju a n var sem hann skammai ara fyrir a gera.

Eitt besta dmi um hrsni Obama er sennilega stefna stjrnar hans peningamlum. Nna tlar selabankastjri Obama a prenta 600 milljara Bandarkjadollara sem hluta af rum rvunarpakkanum ar landi. Obama kinkar sennilega kolli egar leitogar G20 samykkja a forast a grafa undan gengi gjaldmila sinna, en egar heim er komi mun Obama rsa peningaprentvlarnar og ynna t gjaldmiil Bandarkjanna eins og enginn s morgundagurinn.

Obama verur minnst sem forsetans sem tk vi hagkerfi molum, prentai peninga eins og ur eirri von um a hagvaxtar-tlfrin gallaa fri plstlu, andi t blu, sprengdi hana og skildi hagkerfi eftir enn verra standi fyrir nsta forseta.


mbl.is Leitogar G20 ra gjaldeyrisml
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Vinstrimenn safna skuldum hvar sem eir geta

Vinstrimenn vi vld kunna bara eitt egar kemur a rekstri hins opinbera: Safna skuldum og hkka skatta. Me rum orum: Eya um efni fram.

Kpavogur (undir stjrn vinstrimanna) tlar nna a "gefa t skuldabrfaflokk", sem sagt setja sig stellingar til a hefja strkostlega skuldasfnun.

Reykjavk er lka dmiger vinstristjrn (me eirri undantekningu, a borgarstjri starfar sem einhvers konar "fjlmilafulltri" til a draga athyglina fr hagstjrninni). ar var tekinn milljarur a lni sumar. ennan milljar skuldum arf nverandi borgarstjrn a taka sig alein og n ess a geta kennt rum um. Raunar var etta kosningalofor hj Degi B. Eggertssyni, sem raun sr um stjrn borgarinnar bak vi tjldin (a.m.k. hagstjrn):

"Samfylkingin telur skynsamlegt a taka ln til a halda uppi framkvmdastigi kreppunni"

N a hkka tsvari Reykjavk. Kpavogi er tsvari botni ( bili).

Hkkun skatta og aukin skuldsetning - g hugmynd?

A eya um efni fram er yfirleitt ekki talin g lei t r fjrhagsvanda, a.m.k. ekki nefnd sem slk vef Umbosmanns skuldara.


mbl.is Kpavogur gefur t skuldabrfaflokk
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Skref rtta tt

Stnun slenskum byggingarinai er rkrtt og elileg leirttingu hagkerfisins sprunginni blunni. Hr var byggt alltof miki og frambo hsni v tluvert. Rki situr auk ess hundruum ba sem arf a koma marka. Verlkkanir hsni eru framundan. kjlfar eirra getur venjulegt flk n keypt sr hsni n ess a skuldsetja sig blakaf.

Eftir situr hpur sem arf a bta a sra epli a skulda meira hsni snu en a getur fengi fyrir a markai. g er eim hpi (skulda u..b. tvfalt markasver mnu hsni). a er srt, en nausynlegt. Bankar urfa a gera upp vi sig hvort er vnlegra: A henda flki gtuna ef a getur ekki greitt af lnum snum, ea fara arar og mannlegri leiir.

Annar hpur sem situr eftir eru gjaldrota byggingaflg. Lnadrottnar eirra urfa a leysa au flg upp og koma f sem ar er lst eitthva anna og arbrara.

Rki arf svo a skera tgjaldarf sna niur um tugi prsenta, greia upp skuldir, lkka skatta, afnema gjaldeyrishftin, fella niur alla tolla og innflutningsgjld, htta stuningi vi einstaka atvinnugreinar, leggja niur Selabanka slands og afnema rkisbyrgir llu, ar mean innistum og lnum fyrirtkja opinberri eigu.

slenska hagkerfi getur byrja a taka vi sr n.


mbl.is Ekki byggt minna fr rinu 1940
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Fyrri sa | Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband