Bloggfrslur mnaarins, gst 2013

Hvernig EKKI a efla hagkerfi

Japanir fylgja n smatrium eftir fyrirmlum um a hvernig EKKI a efla hagkerfi.

Japanir, eins og svo margir arir, gna alla tlfri eins og hn s einhvers konar raunveruleg lsing v sem er a gerast. Menn hafa tlka "verhjnun" undanfarin mrgu r sem einhvers konar sjkdmseinkenni hins japanska hagkerfis. a er rangt, ea eins ogsegir einum sta:

[A]n economy's growth is not easily or accurately measured with a calculation based on the dollar amount of money spent on goods. Not only are statistical indices like GNP and GDP inaccurate, they are unneeded as far as observing real economic growth.

sama sta er svo komist a eftirfarandi niurstu (feitletrun mn):

Despite conventional opinion, Japan's economy has not been stagnant; it has in fact been growing in real terms — although not in monetary terms. The crucial point is that monetary changes do not necessarily reflect real changes. Japan's GDP growth has been slow because money-supply growth has been slow; it is mainly money growth which drives GDP numbers. Therefore, going forward, we must try to observe real economic growth — the production of real goods and services — instead of just GDP. Seeing things in the correct light allows us to recoup Japan's lost decades, which weren't really lost.

Athyglisvert, ekki satt?

Japanir lta sr samt ekki ngja a gna tlfrina. eir lta tlfrina ta sr t allskonar vitleysu. S strsta er a hefjastrkostlega aukningu peningamagni umfer. A sgn slk ager a "efla tflutning" me v a gjaldfella gjaldmiilinn, og a a vera gott markmi sjlfu sr. A vsu drepur a allan huga almennings a spara og leggja fyrir og frambo af lnsf til fjrfestinga markasvxtum minnkar strkostlega ( stainn vera nprentair peningar notair). Verlag hkkar og kaupmttur launaflks lkkar. Allar viskiptatlanir fara a byggjast vxtum sem eru lgri en eir ttu a vera og blur byrja a vaxa msum greinum, en aallega eim sem krefjast mikils fjrmagns.

Til a bta gru ofan svart a hkka skatta til a fjrmagna hallarekstur alltof strs rkisvalds. ttum vi ekki a kalla a rothggi efnahaginn?

g vona a Japanir sji a sr sem fyrst. Rkisvaldi ar eftir a gleypa allt hagkerfi og san samflagi ef a fr svigrm til a skuldsetja sig eins og a vill, og drepa gjaldmiilinn leiinni.

mbl.is Hgir hagvexti Japan
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Kjklingarnir labba sjlfviljugir slturhsi

Sennilega er erfitt fyrir flesta a mynda sr hp kjklinga a labba sjlfviljuga inn slturhs, n hvatningar ea beitu af neinu tagi. Af hverju ttu kjklingar a gera a? Vita eir ekki a bak vi fallega mlaa veggina eru vlar tilbnar a taka vi eim og breyta hakk og bta? J tli a ekki. Sennilega hefur a aldrei gerst a kjklingar hafi labba sjlfviljugir slturhsi.

a m v teljast enn furulegra a sj fullori, hugsandi og yfirleitt greint flk haga sr eins og hp kjklinga lei inn slturhsi. etta gerist samt daglega.

Oft dag m sj frttir um slka hegun fullorins flks. Tkum eitt dmi:

Hrnaer blaamaur DV a reyna benda htturnar vi einkareki heilbrigiskerfi me v a vsa bandarska sjnvarpstti. Sennilega veit sami blaamaur ekki a hi bandarska heilbrigiskerfi er a hlfu leyti fjrmagna me skattf og eftir v sem hlutdeild skattfjr hefur vaxi, v verra hefur a ori. a taka skrefi til fulls og eyileggja kerfi algjrlega me algjrri jntingu ess? Kjklingurinn, sem essi blaamaur er, gti alveg eins boa jntingu DV. Ea rki ekki a reka fjlmila? N, hvers vegna ekki? Eyir a samkeppni fjlmila, gerir drari og drari rekstri, trmir rvali og ahaldi neytenda og mokar hallarekstri illa rekinna fjlmila herar skattgreienda? J. Hi sama gerist umhverfi rkisrekins heilbrigiskerfis.

Dmalaus adun svo margra hfileikum og innsi opinberra starfsmanna er mr me llu skiljanleg. Hvaan kemur ll essi viska rkisstarfsmannanna, sem okkur hin skortir? Fist hn egar samkeppni hefur veri trmt? Verur hn til egar taprekstur verur vandaml einhverra annarra en eirra sem stofna til hans? Kjklingarnir hafa vit v a forast slturhsi. Fullori flk a hafa vit v a forast boskapinn um tenslu rkisvaldsins.


Langmikilvgasta barttuml hgrimanna: Losna vi S

Langmikilvgasta barttumla hgrimanna slandi dag er a losna vi Selabanka slands og koma slenska rkinu alveg r framleislu peninga, og f rki til a afnema ll lg hvaa gjaldmila ea peninga m ea m ekki nota slandi. Val peningum ea gjaldmilum a vera algjrlega hndum hvers og eins.

Meira a segja einkaving heilbrigis- og menntakerfisins er ekki eins mikilvgt barttuml. Losun taki rkisins menntakerfinu m samt fara a hefjast sem fyrst.

Eitt er a rki leggi alltof unga skatta til a fjrmagna alltof ungt rkisvaldi. Hitt er a rki fikti me hver ein og einustu viskipti me v a vera sfellt a hrra peningunum, kaupmtti eirra, magni umfer, bindiskyldu banka sem njta innistutrygginga hins opinbera, og hvaeina.

Hum skttum er auvelt a mtmla. snilegum verblguskattinum er erfiara a mtmla v hann er torskilinn og mrgum nnast alveg dulinn. Margir halda a "verblga" s eins og lgardrag sem kemur yfir landi me regni og veri, sama hva hver segir. Svo er ekki. Verblga er stjrntki sem stundum ltur illa af stjrn.

essar vikurnar er g a lesastrt og miki ritum sgu hagfrinnar, aallega Evrpu, og finnst grarlega frlegt. g hef lrt a eir sem vilja a rki sji um og skipti sr af peningatgfu hafa veri eir sem hafa ska eftir stru og sterku rkisvaldi, og hafa tali hagsmuni ess og konungsins (og eigin veskis) vera mikilvgari en egnanna. Ea eins og einn maursagi Frakklandi 17. ld: Listin vi skattlagningu er a haga henni annig a plokka eins miki af fjrum gsarinnar og hgt er me sem minnstu gargi.

Verblga er ein lei til a n v markmii. Hana arf a enda. a verur bara gert me v a koma rkisvaldinu alveg t r framleislu peninga og umsjn me eim.


Falskt gri til atkvakaupa

Selabanki stralu hefur lkka strivexti bankans 2,5% og hafa eir aldrei veri lgri fr v bankinn var stofnaur ri 1959. Voru vextirnir lkkair um 0,25%. ingkosningar fara fram landinu byrjun september.

Yfirvld stralu vinna n a v a rra kaupmtt gjaldmiils sns svo kosnir stjrnmlamenn eigi meiri mguleika endurkjri.

etta eru slmar frttir fyrir marga hpa stralu, t.d. sem lifa fstum tekjum (eftirlaunaegar, btaegar, launaflk va), sem eiga sparna, sem hafa lna rum f og alla sem urfa a gera tlanir me peninga.

Peningaprentunin btir samt hag sumra, t.d. eirra sem f fyrstir hina nju peninga hendurnar og geta eytt eim hinu gamla verlagi, .e. ur en auki peningamagn enur t allt verlag. Einn essara aila er rkisvaldi, sem getur n rist framkvmdir me hinu nja f og lti allt lta vel t, ea eytt stuning vi msa rstihpa.

Rksemdin fyrir rrnun gjaldmiilsins er ekki n nlinni, ea eins og segir frttinni egar vitna er einhvern rherrann:

stralska hagkerfi eru vaxi aeins hgar en va annars staar sasta ri.

arna er raunverulegum vexti hagkerfinu rugla saman vi Excel-skjali sem mlir bara vxt egar peningastrir stkka. Sktt me a tt vxtur peningastranna komi niur sparnai, kaupmtti almennings og llum tlanagerum hagkerfinu. Me v a prenta peninga er hgt a ba til "vxt" Excel og selja hann til kjsenda. Flestir tra v nefnilega a aukning magni peninga umfer s aukning dti til slu ea aukning fjrfestingu.

v er einnig haldi fram a me v a rra gjaldmiilinn megi "styrkja tflutning", sem svo a auka fli erlends gjaldeyris inn landi og bta hag almennings. Sami almenningur urfti samt a taka sig skell lfskjrum egar kaupmttur launa hans var rrur. "Grinn" af auknum innflutningi er v besta falli a sem hgt vri a kalla "a koma t slttu", a gleymdum sparnainum sem gufai upp. etta er hagfrivilla sem hefur veri reiki san s-mildum og er alveg kominn tmi a aflfa.

ess er e.t.v. langt a ba ar til selabankarekstur hins opinbera heyri sgunni til heimsvsu. mean urfum vi launegar a ba okkur undir framt ar sem engar innistur eru fyrir lfeyrissparnai okkar og vinna til dauadags er umfljanleg. annig er j hgt a koma "hagvexti" og tryggja leitogum okkar treka endurkjr kosningum!


mbl.is Lkkuu strivexti 2,5%
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hagstjrnarlexa fyrir rkisstjrnina

Stjrnmlamenn me hugsjnir eru sjaldgfir. Stjrnmlamenn sem ora a fylgja mlum snum eftir og svara fyrir gagnrni me mlefnalegum htti eru sjaldgfir. Stjrnmlamenn sem tra af einlgni hi frjlsa framtak og hafa efasemdir um eigi gti til a stjrna lfum kjsenda sinna niur smstu smatrii eru sjaldgfir.

Stjrnmlamenn sem eru me allt senn hugsjnir, or til a fylgja mlum snum eftir og tr hi frjlsa framtak eru nnast ekki til. eir eru afskaplega sjaldgfir og nnast trmingarhttu n tmum veikbyggra hnja sem kikna undan llum athugasemdum frttasum.

Finnist hins vegar stjrnmlamenn slandi af essu tagi dag vil g gjarnan veita eim rltinn innblstur fyrir stjrnmlabarttuna formi rltillar kennslustundar hagsgu Bandarkjanna (heimild).

ri 1920 skall djp niursveifla hinu bandarska hagkerfi. Rkisvaldi hafi prenta peninga grarlegu magni rin undan til a fjrmagna tttku sna fyrri heimsstyrjldinni. essir peningar hfu rst vaxtastigi niur og sent allskyns flsk merki t markainn sem leiddu fjrfesta (og eigendur hinna nprentuu peninga) rangar brautir. Um lei og hgt var peningaprentuninni leituu vextir upp n, tt a jafnvgi milli sparifjr og neyslufjr, og a afhjpai skort arbrni fjlmargra fjrfestinga landinu.

Kreppa leit t fyrir a vera handan vi horni. Atvinnuleysi skaust upp tveggja stafa tlu nokkrum mnuum. Hagkerfi drst hratt og miki saman. "Kreppan mikla" sem hfst ri 1929 hafi byrja mun vgar. Engu a sur man enginn eftir kreppunni ri 1920. Hvers vegna?

stan er einfld: essari srsaukafullu og skrpu niursveiflu var mtt me grarlegu ahaldi rkisvaldsins. tveimur rum, 1920-1922, helmingai forsetinn rkistgjldin! Skuldir hins opinbera voru lkkaar um einn rija! Allir skattar alla voru lkkair! Selabankinn ahafist lti sem ekkert (a.m.k. mlikvara okkar dag)!

ri 1923 var atvinnuleysi komi aftur lga tlu og batinn svo a segja orinn algjr.

Nokkrum rum seinna skall nnur kreppa (einnig vegna mikillar aukningar peningamagni umfer, sem var a vsu "falin" me mikilli framleiniaukningu einkageirans, sem v mti hkkun verlags vegna hins aukna peningamagns). eirri kreppu var mtt me sama htti og blan sem sprakk ri 2000 og 2008 og enn er veri a laga me eitri: Grarlegri tenslu peningamagni umfer og hmlulausri skuldsetningu hins opinbera. Kreppan ri 1929 varai mrgum sinnum au 2-3 r sem "gleymda kreppan" sem hfst ri 1920 varai .

Lexan er hrna gefin me sgulegu dmi en er hgt a "uppgtva" me rkhugsun einni saman, og er eftirfarandi: Rkisvaldi tefur fyrir llu sem er gott hvert skipti sem a tlar sr a laga eitthva slmt.

Slmt stand hins slenska hagkerfis dag, 5 rum eftir hruni/tiltektina, m algjrlega skrifa grarlega athafnaglei slenskra stjrnmlamanna.

Kru stjrnmlamenn, guanna bnum leyfi markainum a taka til, og skeri rkisvaldi niur strum sneium ar til nnast ekkert er eftir! i eru eflaust gtt flk, en i viti raun ekki neitt hva er a gerast ti raunheimum, og eigi v a htta a skipta ykkur af eim.

Nna, takk.


Vonandi meira en astoarmaur

Gsli Freyr Valdrsson, stjrnmlafringur og blaamaur, hefur veri rinn astoarmaur Hnnu Birnu Kristjnsdttur innanrkisrherra.

etta ykja mr vera gar frttir. g ekki a vsu Gsla ekki eigin persnu, en hef fylgst me skrifum hans og ykist vita a arna s gallharur hgrimaur fer, sem liggur ekki skounum snum.

Ekki veit g hvernig starfslsingin ltur t fyrir "astoarmann rherra", en vonandi er a blanda af msum ritarastrfum og rgjafastrfum. Honum er vonandi gert a sa frttirnar fyrir v sem mli skiptir og astoa rherra a mta sr stefnu og skoanir einstaka mlum. g held a Gsli eigi eftir a standa sig vel v hlutverki. A auki vri gott ef hann gti prenta t tgfu Vefjviljans daglega og lagt efst leslista rherra.

Fleiri rherrar rkisstjrnarinnar mttu taka sr Hnnu Birnu til fyrirmyndar og ra sr til astoar hara nagla af hgrivngnum. Ef a er eitthva sem rkisstjrnin m ekki vi er a a kikna hnjnum egar vinstrikrinn gerir hrp a ingmnnum sem reyna a losa hlekkina af hlsi hins slenska samflags og hagkerfis. slenska hagkerfi er a sligast undan rkisafskiptum, bi eim dag og eim er bi a lofa framtinni, og mikilvgt a standa fast snu til a sna sktunni rtta tt.


mbl.is Gsli astoar Hnnu Birnu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Rksgyltan mismunar grsunum snum

eir sem eru svo heppnir a urfa treysta rkisgyltuna fyrir framfrslu lifa vissum heimi. Grslingarnir eru heldur ekki mehndlair sama htt. Srtu grs "tsku", t.d. kynjafringur a mennt, mttu eiga von fnum stl vi fnt bor til a sinna hugamli nu. Srtu bara "venjulegur" grs, til dmis hjkrunarfringur, mttu eiga von v a lenda Excel-skjali sem segir a "getir" alveg unni aeins meira fyrir aeins minna, enda engin flttalei fyrir ig v enginn annar getur ri ig vinnu nema rki.

Sumir grsir fitna essi misserin og arir eru a svelta til daua. Oftar en ekki er mikilvgi grslings fugu hlutfalli vi umbunina. Srtu "srfringur Evrpusambandinu" ea sprenglrur "kynjafringur" ea "hagfringur" fr Hskla slands fer rugglega vel um ig hj rkisgyltunni. Srtu lgreglujnn ea sjkralii ertu rugglega a horfa rrnandi kaupmtt launa inna og vaxandi myglusvepp vinnusta num.

Rkisgyltan er harur hsbndi. g vona a hn einkavi sem mest fr sr svo arir hsbndur komist a og geti keppt um starfsflk og viskiptavini forsendum markaslgmla.


mbl.is Lknar segja heilbrigiskerfi molna
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Opi brf (blogg) til rkisstjrnarinnar

g vil fyrsta lagi ska nrri rkisstjrn til hamingju me a vera komin til starfa. Ykkar bur miki verk og erfitt.

ru lagi vil g bija ingmenn rkisstjrnarflokkanna um a hafa eitt a leiarljsi vi strf sn: A beina slensku hagkerfi og samflagi hvvetna fr yfirstjrn og eftirliti rkisvaldsins og tt a frjlsri og auknu svigrmi til athafna. etta felur sr nokkur eirra atria sem n vera nefnd.

Skatta alltaf a lkka ea afnema. Skattahkkanir sjga vermti r vsum eirra sem afla eirra og vasa annarra sem sj um a dreifa eim. Slkt boar aldrei gott. Greisla skatta rkissj m lkja vi a afhenta barni peninga nammib og bija a um a fara bankann og greia niur skuldir ea fjrfesta til framtar. Barni eyir peningunum strax ngju og neyslu. Hagsmunir barnsins snast a v a uppskera hr og n. Hagsmunir rkisvaldsins eru eir smu og hagsmunir starfsmanna ess og eirra sem rfast skattf ea vernd hins opinbera.

Rkistgjld alltaf a lkka. Me v mti m lta skatttekjur mta tgjldum og eiga til aflgu til a greia niur skuldir. au urfa a lkka eins hratt og mgulegt er.

Umsvif hins opinbera urfa alltaf a vera minnkandi. Rkisvaldi framleiir ekki vermti heldur hirir au af rum. Allt sem rki hefur sinni knnu gtu arir haft sinni knnu. Starfsflk heilbrigisstofnana veitir jnustu gegn greislu rtt eins og afgreislumaur matvruverslun ea bifvlavirki verksti. Rkisvaldi hindrar starfsflk heilbrigisstofnana og annarra opinberra eininga a spreyta sig frjlsum markai v samkeppni vi rkisvaldi er mist mguleg ea bnnu. Rkisvaldi stendur vegi fyrir frjlsara sambandi veitenda og kaupenda fjlmrgum varningi og jnustu

Selabanka slands a leggja niur. Rkisvaldi einfaldlega ekkert erindi marka peningaframleislu og –varveislu. Sgulega hefur rki einfaldlega sla slka starfsemi undir sig til a auka vld sn, afla tekna gegnum verblgu og tryggja a launaflk og eigendur sparifjr taki skellinn formi rrnandi kaupmttar peninga egar rkisvaldi hefur eytt um efni fram langan tma.

Umskn um aild a Evrpusambandi a draga til baka sem fyrst. Rkin fyrir v eru flestum vel ekkt. Evrpusambandi er deyjandi fyrirbri, og evran er bi af frilegum og plitskum stum dauadmdur gjaldmiill. Hi sama m segja um hinn bandarska dollar og japanska jen, svo einhverjir gjaldmilar su nefndir.

Eftirlitsina hins opinbera arf a leggja niur en til vara a minnka strkostlega. Maur sem vill djpsteikja kjkling og selja a geta gert a n ess a rfra sig vi hi opinbera. Markasahaldi er ngjanlegt og raun miklu flugra en hi opinbera. byrgartilfinning flks er strkostlega deyf egar a er gefi til kynna a allt sem er leyfilegt er ruggt og blstimpla af hinu opinbera. Ef bankahruni kenndi okkur eitthva er a nkvmlega s stareynd a traust opinberu eftirliti er bi varasamt og tilefnislaust.

Ekki lta spekingana sem kfu hi slenska hagkerfi me rleggingum snum hafa hrif ykkur. Allar skattalkkanir eru gar, alltaf. ll minnkun rkistgjldum og –umsvifum er g. ar sem rki vkur, ar kemst hi frjlsa framtak a. ar sem rki fjarlgir hindranir, ar verur til svigrm til a stunda frjls samskipti og viskipti. Af rttltisstum ber rkinu a vkja sem vast. nafni aukinnar auskpunar og velferar til framtar ber rkinu a koma sr sem vast r veginum. nafni umhyggju fyrir bum slands ber stjrnmlamnnum a hafa sem minnst sinni knnu.


Fyrri sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband