Bloggfrslur mnaarins, aprl 2009

egar gremjan verur rkhugsun yfirsterkari

Magna. N eru skemmdarvargar byrjair a hrella starfsflk og eyileggja eigur stjrnmlaflokks til a f trs fyrir persnulega gremju sna. Er til lgra form tjskipta ef lkamlegt ofbeldi er undanskili?

g auglsi hr me eftir einhverjum sem ltur jkvum augum umrdd skemmdarverk, og rkum fyrir slku sjnarmii. Nafnleysi arf vntanlega a fylgja slku og g stti mig alveg vi a. Kurteisi krefst g samt af eim sem vilja tj sig essari su.

g vil leiinni dst a eim sem hafa myndunarafl til a kenna einum stjrnmlaflokki um allt sem kom fyrir fjrmlamrkuum seinasta haust. v miur er etta myndunarafl ekki ntt til neins uppbyggilegs, t.d. til a mynda sr hva hefi komi fyrir ef slenska rki hefi htt einokun peningatgfu fyrir lngu san og askili rkisvald og hagkerfi.


mbl.is „etta var bara innrs“
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Er reynsla Sva slm?

gmundur Jnasson segir fr:

Ef peningarnir fylgja sjklingi er s htta fyrir hendi a fjrvana stofnun reyni a finna eitthva a flki sem reynd er heilt heilsu. En g tek fram a g hef mikla tr heilbrigisstarfsflki og ar me lknum og vil ra vi sem heilbrigisstarfsmenn, ekki sem bisnessfyrirtki.

N m vera a gmundur hafi rtt fyrir sr. A reynsla margra, t.d. snskra sveitarflaga og srstaklega Stokkhlms, af vsanakerfi s svo slm a ar "oflknist" flk strum stl. A auki valfrelsi, vitaskuld enn fullan reikning skattgreienda, s mun sri kostur en nverandi mistring. A sala matvla, trygginga, baknudds, lyfja og bakara bauna s grundvallaratrium annars konar rekstur en sala lknisjnustu.

gmundur mtti samt geta heimilda. Eitthva stl vi svona lesefni (56 bls PDF-skjal) jafnvel, ar sem segir bls. 17 um sngg umskipti hfuborg Svjar:

A NEW PRICE MECHANISM
In 1990, literally overnight, a DRG system, inspired by the US, was ntroduced – by a Social Democrat Council majority! (DRG = Diagnosis Related Groups, a system measuring the resources necessary for a great number of treatments. In the Stockholm purchaser+provider system the DRGs set the price-tag for many of the contracted services and are a tool for the distribution of funding.)

Out went central or global budgets and in came a compensation system, where the hospitals were paid according to what they really delivered, not according to what the budget said they were supposed to produce. Close on 500 “products” were defined by the DRG price list, and prices were gradually reduced to reflect the appropriate level of compensation.

Tru mr, kri lesandi: Snskir ssaldemkratar losa ekki um haftir og mistringu af hugsjnastum ea af gamni snu. eir gera a egar eir eru knnir til ess. tli a s ekki htt a segja a gmundur s kninn til a breyta einhverju, eins og staan er dag?


mbl.is Segir vsanakerfi ta undir oflkningar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hver hafi rtt fyrir sr ur? Hver er a sp rtt fyrir dag?

Hva segir essi maur sem hafi svo rtt fyrir sr um hrun bandarska hagkerfisins (af rttum stum) svo um framt bandarska dollarans og vntan "rangur" af efnahagsagerum Obama?

Hann segir: Dollarinn er hinn nsti klsettpappr. Meira hr:

Sjum hva setur.


mbl.is Vsbendingar um a hrif kreppunnar fari dvnandi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Er Obama veruleikafirrtur? Kannski

Obama er duglegur rumaur. Sem hagfringur stendur hann samt ynnri s. Efnahagsstefna hans er ekki a gera eitt n neitt til a koma bandarska hagkerfinu rttan kjl. vert mti er hann a PRENTA PENINGA EINS OG GALINN og heldur a a s leiin t r nverandi erfileikum. Honum skjtlast. Rgjfum hans, sumir hverjir me Nbelsverlaun rassvasanum, skjtlast.

En hvers vegna eru allir a kaupa etta snkameal sem hefur allar rttu merkingarnar en allt hi ranga innihaldi? a er nnur spurning, og vandasamari a svara. Kannski hluti svarsins felist v a spyrja mti:

Why You've Never Heard of the Great Depression of 1920 (MP3-skr)

Kannski.


mbl.is Vonarglta efnahagslfinu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

nei, hva me mitt heimili?

a eru til margar leiir til a "nta" sr astur kreppunni, og um lei stytta sr stundir me sm slagsmlum vi lgreglu og ara. Ein er s a rfa um gtur bjarins leit a "tmu" og "vanrktu" hsni, brjtast inn a, hengja strsyfirlsingar utan a og ha fjlmila.

sumar ver g sennilega a heiman nokkurn tma til a brenna frdgum. Me einhverri sanngirni m segja a g "vanrki" heimili mitt. Er heimili mitt ori kanddat hina svoklluu "hstku"? g vona ekki. Sem betur fer b g 2. h rlegu hverfi ar sem eirarlausir prakkarar eru sjaldsari en vast hvar annars staar hr borg (Kaupmannahfn). g tti v a geta veri rlegur. En heimili mitt uppfyllir samt "skilyri" hstkuflks fyrir hstku, og a dapurleg hugsun (mun standa tmt, og einhver gti tala um vanrkslu).

"Stundum stjrnarskrin og kvi hennar um eignarrtt bara a gilda fyrir suma, en ekki alla, eftir v hva hentar sumum hverju sinni." etta er hugsun sem g hlt ekki a fjlmilamenn og moggabloggarar slands vru svona skilningsrkir yfir. Mr skjtlaist. v miur.


mbl.is Hstkuflk Vatnsstg
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Heimilt a vertryggja, heimilt a sleppa v

Athyglisvert tspil hj Landsbanka slenska rkisins (LS) a bja upp vertrygg baln (hva me einblishsaln?). Me v a skoa kjrin er hgt a skyggnast inn framtina egar og ef lgbann verur sett vertryggingu slandi.

Lgbann segi g, v a er engin skylda a vertryggja ln. a er heimilt kvenum forsendum (sj essi lg, 14. gr.). N kveur LS a sleppa v a nota essa heimild, en sr v miur ekki stu til a sj tln sn brenna upp verblgubli og hefur vextina v breytilega. Nema lgbann veri einnig sett breytilega vexti, er hi nja tspil a sem koma skal umhverfi lgbanns vertryggingu.

a er vonandi a hvrar raddir um svokalla "afnm" vertryggingar agni nna, ea alagi sig a breyttum astum (en beiti sama skorti skynsemi) og byrji a heima lgbann sveigjanlega vexti lka, og jafnvel heimta lgbundi vaxtaak, sem vitaskuld mun bara leia til ess a allir sjir slandi sem eiga tistandandi ln urrkast upp, nema yfirvldum takist a koma bndum aukningu peningamagns umfer (verblgu, sem gjarnan er ranglega skilgreind sem hkkandi verlag).


mbl.is Landsbankinn bur vertrygg baln
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hva me a byggja pramda?

a sst r mikilli fjarlg hverjir hafa lesi Hagfri hnotskurn [textinn | bkin] (ea lka skrif) eftir Henry Hazlitt, og hverjir ekki. Dmi um einhvern sem hefur ekki lesi bkina (ea arar lka) er blaamaur vihengdrar frttar. Blaamaur talar um a einhver tiltekin rkisframkvmd, sem kannski og kannski ekki er lfsnausynleg fyrir ryggi og heilsu ba tiltekins sveitarflags, "skapi strf". Meira a segja mjg mrg strf! Er a alveg augljst og umdeilanlegt ml?

Nei. Fjarri v.

Hazlitt bendir hi falda me svo skrum htti a g get ekki hugsa mr a reyna gera betur, og vona a enskan fli ekki lesandann fr (lnubil eru mn):

But then we come to the second argument. The bridge exists. It is, let us suppose, a beautiful and not an ugly bridge. It has come into being through the magic of government spending. Where would it have been if the obstructionists and the reactionaries had had their way? There would have been no bridge. The country would have been just that much poorer.

Here again the government spenders have the better of the argument with all those who cannot see beyond the immediate range of their physical eyes. They can see the bridge. But if they have taught themselves to look for indirect as well as direct consequences they can once more see in the eye of imagination the possibilities that have never been allowed to come into existence. They can see the unbuilt homes, the unmade cars and washing machines, the unmade dresses and coats, perhaps the ungrown and unsold foodstuffs.

To see these uncreated things requires a kind of imagination that not many people have. We can think of these nonexistent objects once, perhaps, but we cannot keep them before our minds as we can the bridge that we pass every working day. What has happened is merely that one thing has been created instead of others.

N m vera a snjflavarnargarar su alveg grarlega mikilvgar framkvmdir. r "skapa" hins vegar engin strf. r flytja strf fr einkaframtakinu og yfir til hins opinbera. Rtt eins og bygging pramda og tnlistarhsa.


mbl.is Ger varnargara skapar 200 rsverk
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hin komandi averblga

essari grein ("There Will Be (Hyper)Inflation") er stuttu mli tskrt af hverju dollarinn er ann mund a vera verlaus pappr. Greinin tskrir nnar af hverju svo er, meal annars me litrkum grfum.

Fordmi er fyrir v a nnur rki reyni a elta verleysi bandarska dollarans til a verja markai sna Bandarkjunum. Ef t.d. slenska krnan heldur vergildi snu, en bandarski dollarinn ekki, munu slenskar vrur einfaldlega vera of drar fyrir bandarska markainn, og markaurinn lokast. Me v a elta averblgu Bandarkjunum me einni slkri innanlands virist mega koma veg fyrir a, tmabundi. Hi sama gildir vitaskuld um evruna, sem einnig er byrju a prentast sem aldrei fyrr, ekki eins hratt og bandarski dollarinn (enn?).

Bandarkjunum er staan eftirfarandi:

Commercial banks can be expected to put their excess reserves to use, because base-money balances do not yield any interest: banks need to generate income to be in a position to pay interest on their liabilities (demand, time and savings deposits, and debentures).

Extending loans is one option. However, in an economic environment of financially overstretched borrowers, banks might be hesitant to increase their loan exposure vis--vis households and firms. In fact, it might be increasingly difficult for banks to do so given that equity capital has become increasingly scarce and costly.

So commercial banks may wish to monetize government debt, as the latter does not require puttingequity capitalto use. The government then spends the additionally created money stock on politically expedient projects (unemployment benefits, infrastructure, defense, etc.), and the money stock in the hands of households and firms rises.

If, however, commercial banks decide to refrain from additional lending, and even call in loans falling due, the government may decide — as another drastic, but logically consequential step of interventionism — to nationalize the banking industry (or at least a great part of it). By doing so, it can make the banks increase the credit and money supply.

Alternatively, the central bank could print additional money, distributing it to households and firms as a transfer payment.

etta sastnefnda, a bandarsk yfirvld lni nja peninga beint til einstaklinga og fyrirtkja sta ess a nota bankana sem ga millilii, er einmitt ein af njustu "rstfunum" bandarskra yfirvalda.

Veislunni a halda fram, fullum krafti, blindri tr kerfi sem er bi a hrynja tvisvar innan vi ratug.

Orin(n) hrdd(ur) enn? g er orinn a.


Fyrri sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband