Einn gjaldeyrir án miđstýringar?

Einu sinni notađi allur heimurinn sömu tegund peninga. Sú tegund hélt aftur af peningaprentvélunum, veitti ríkisvaldinu strangt ađhald í ríkisfjármálum, sameinađi viđskiptaútreikninga allra í viđskiptum um allan heim (allir gátu miđađ viđ sömu tegund peninga), og kaupmáttur peninga jóks jafnt og ţétt eftir ţví sem framleiđsla varnings jóks hrađar en magn peninga í umferđ, en slíkt er almenningi mjög í hag.

Ţetta var tími hins alţjóđlega "klassíska" gullfótar.

Evran, dollarinn, svissneski frankinn, danska krónan og ađrir "gervi"gjaldmiđlar standast hinum alţjóđlega gullfćti ekki snúning, ekki einu sinni í skýrslu seđlabanka Englands, sem ţrátt fyrir allt er einn af ţessum peningaprenturum. Hinn íslenski seđlabanki veit varla af gullfćtinum nema sem eitthvađ úr fortíđinni og ţar á bć skilja menn í raun ekki af hverju bankinn á "gullforđa" ("gullfóturinn" fćr vćgast sagt yfirborđskennda međhöndlun í nýlegri skýrslu bankans um gjaldeyrismál). 

Umrćđan um gjaldeyrismál á Íslandi hefur ekki ennţá komist upp úr ţví ađ bera saman kúk (t.d. íslensku krónuna) og skít (t.d. evruna, norsku krónuna og bandaríska dollarann). Ţví miđur. 


mbl.is Framtíđ Evrópu sögđ í húfi
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Sćll.

Gullfóturinn er fínn og mun betri en núverandi kerfi en honum fylgja líka ákveđin vandamál.

Ef framleiđsla eykst hrađar en magn peninga í umferđ getur slíkt haft neikvćđ áhrif á frambođ og ţar međ verđmćtaframleiđslu. Kaupmáttur eykst en frambođ gćti hćglega minnkađ líka vegna ţess ađ ekki er nógu mikiđ magn peninga í umferđ til ađ kaupa framleiđsluaukninguna, ţetta er ţekkt vandamál. Sama gerist t.d. ţegar nýjar gullnámur uppgötvast og magn gulls í umferđ eykst, verđbólga getur líka veriđ fylgifiskur gullfótar.

Ef viđ gerum gull ađ gjaldmiđli er bara tímaspursmál hvenćr magn gulls í peningum verđur ţynnt út hćgt og rólega svo stjórnmálamenn geti eytt, ţađ er líka ţekkt vandamál.

Gullfóturinn er ekki lausn allra okkar vandamála :-(

Annađ, er frjálshyggjufélagiđ nokkuđ dautt? Einn félagi minn sótti um ađild fyrir ađ verđa ári og hann hefur enn ekki fengiđ svar, hvorki jákvćtt né neikvćtt? Er félagiđ kannski elítufélag?

Haltu svo endilega áfram ađ skjóta á snillingana sem nú stjórna (bćđi stjórnmálamenn og embćttismenn) međ hnitmiđuđum pistlum, mér finnst vćnhćfi ţeirra vera orđiđ glćpsamlegt. Hafđu ţađ gott :-)

Helgi (IP-tala skráđ) 22.9.2012 kl. 08:49

2 Smámynd: Geir Ágústsson

Sćll Helgi,

Ţeir peningar sem eru til í kerfinu NÚNA eru alltaf á sérhverjum tíma "nćgir" í magni til ađ sinna öllum hlutverkum peninga hverju sinni (vera milliliđur í viđskiptum, geyma kaupmátt sparnađar, fjármagna neyslu, osfrv.).

Eđa međ orđum Rothbard:

"This analysis bears out our assertion above that there is no social utility in an increased supply, nor any social disutility in a decreased supply, of money. This is true for the transition period as well."

(http://mises.org/rothbard/mes/chap11c.asp)

Gullfóturinn hélt í ţúsundir ára. Stjórnvöld sem reyndu ađ "ţynna" (debase) peninga lentu fyrr eđa síđar í verđbólgu/verđlagsstjórnunarkerfi sem tók ţau niđur, dćmi: Rómarveldi.

Frjálshyggjufélagiđ er e.t.v. virkast á Facebook ţessa dagana. Umsókn á síđu félagsins ćtti ađ gerast hratt.

Geir Ágústsson, 22.9.2012 kl. 10:12

3 Smámynd: Samstađa ţjóđar

Ađ mínu mati er eina vandamáliđ viđ gullfót, ađ gull er erfitt ađ bera međ sér og nota til daglegra viđskipta. Ţess vegna er hagkvćmt ađ nota alţjóđlegan gjaldmiđil, eins og til dćmis Kanadadal. Mjög lítiđ samband er á milli magns peninga í umferđ og framleiđslu. Miklu meira máli skiptir sú tćkni sem notuđ er til ađ millifćra ţá peninga sem í umferđ eru.

 

Ţađ er veltuhrađinn hjá bönkunum sem rćđur mestu um ţörf fyrir peningaprentun, vel ađ merkja í reglu-bundnu peningakerfi. Í torgreindu peningakerfi ríkja raunverulega lögmál frumskógarins. Seđlabanki og ríkisstjórn gefa ţá út peninga án ţess ađ fyrir ţeim sé innistćđa. Ţetta nefnist ávísana-fölsun, ţví ađ peningar eiga ađ vera ávísun á verđmćti en ekki tiltrú á Márann.

 

Loftur Altice Ţorsteinsson.

  

Samstađa ţjóđar, 22.9.2012 kl. 17:21

4 Smámynd: Geir Ágústsson

Sćll Loftur,

Takk fyrir innlitiđ og athugasemdina.

Af hverju er erfiđara í dag ađ nota gull til daglegra viđskipta en fyrir t.d. 100 árum?

Veltuhrađi peninga kemur "ţörfinni" fyrir "prentun" ekkert viđ. Ţetta rćđir Henry Hazlitt í stuttu máli en ágćtlega í bók sinni um hagfrćđi JM Keynes, t.d. á bls. 301:

"Strictly speaking, money does not "circulate"; it is exchanged against goods. A house that frequently changes hands does not "circulate." A man can only spend his monetary income once. Other things remaining equal, "velocity-of-circulation" of money can increase only if the number of times that goods also change hands (say stocks or bonds or speculative commodities) increases correspondingly. The annual rate of turnover of demand bank deposits is normally twice as great in New York City as in the rest of the country. In 1957, for example, it was 49.5 in New York and averaged only 23.0 in 337 other reporting districts. This is because New York is the speculative center.

An increase in the "velocity-of-circulation" of money, therefore, does not necessarily mean (other things remaining unchanged) a corresponding or proportionate increase in "the price-level." An increased "velocity-of-circulation" of money is not a cause of an increase in commodity prices; it is itself a result of changing valuations on the part of buyers and sellers. It is usually a sign merely of an increase in speculative activity. An increased "velocity-of-circulation" of money may even accompany, especially in a crisis at the peak of a boom, a jail in prices of stocks or bonds or commodities."

(http://mises.org/document/3655/Failure-of-the-New-Economics)

Geir Ágústsson, 23.9.2012 kl. 06:34

5 Smámynd: Samstađa ţjóđar

Geir, ég hef ekki lesiđ bókina eftir Hazlitt, en hann virđist úti ađ aka, ţví ađ notkun peninga er fólgin í kaupum og lánveitingum. Veltuhrađi í bankakerfinu rćđst ađ ţví hversu oft á ákveđnu tímabili, til dćmis ári, peningar koma inn til bankanna og til útlána. Hazlitt segir ađ vísu “strictly speaking” til ađ afsaka hunda-lógík sína.

 

Hazlitt segir líka: “A house that frequently changes hands does not "circulate." Ţetta er auđvitađ rangt hjá honum, ţví ađ sölur á ákveđnu tímabili er skilgreint sem veltuhrađi. Svo segir hann til skýringar: “A man can only spend his monetary income once.” Hvađ međ ţađ ???

 

Hazlitt útskýrir vitleysu sína: "velocity-of-circulation of money can increase only if the number of times that goods also change hands (say stocks or bonds or speculative commodities) increases correspondingly.” Ţarna blandar hann saman aukningu á hlutabréfum og veltuhrađa peninga í bönkunum. Framhaldiđ er hringavitleysa hjá ţessum Hazitt.

 

Loftur Altice Ţorsteinsson.

 

 

 

Samstađa ţjóđar, 23.9.2012 kl. 09:25

6 Smámynd: Geir Ágústsson

Loftur,

Nú getur vel veriđ ađ "velocity of money" skipti máli ţegar ríkisvaldiđ er stanslaust og endalaust ađ fikta viđ peningamagniđ.

En hérna er annađ dćmi til íhugunar:

"Consider the following: baker John sold ten loaves of bread to tomato farmer George for $10. Now, John exchanges the $10 to buy 5kg of potatoes from Bob the potato farmer. How did John pay for potatoes? He paid with the bread he produced.

Observe that John the baker had financed the purchase of potatoes, not with money, but with bread. He paid for potatoes with his bread, using money to facilitate the exchange. In other words, money fulfills here the role of the medium of exchange and not the means of payment.

The number of times money changed hands has no relevance whatsoever on the baker's capability to fund the purchase of potatoes. What matters here is that he possesses bread that can be exchanged by means of money for potatoes."

Einnig:

"What matters right now is the fact that money is growing at an alarming rate, which sets in motion an exchange of nothing for something and, hence, economic impoverishment and consequent boom-bust cycles. Furthermore, since velocity is not an independent entity, it as such causes nothing and hence cannot offset effects from money supply growth."

(http://www.mises.org/daily/918)

Geir Ágústsson, 23.9.2012 kl. 09:36

7 Smámynd: Samstađa ţjóđar

Geir, ég get ekki fallist á ađ umfjöllun Hazlitt sé rökrétt, ţarna segir: “The number of times money changed hands has no relevance whatsoever on the baker's capability to fund the purchase of potatoes.”

 

Ţessi fullyrđing er líklega rétt, en hvađ kemur ţađ veltuhrađa peninga viđ ? "Velocity-of-circulation of money” hefur ekkert međ fjármögnun kartöflukaupa ađ gera ! Hins vegar hefur veltuhrađinn mikil áhrif á nauđsynlegt magn peninga í umferđ. Ef tregđa er í greiđslukerfi ţarf meira magn seđla til ađ veltan verđi jöfn. Ef mađur ćtlar ađ fylla fötu međ vatni, skiptir máli hversu stór ausa er notuđ.

 

Líklega er Hazitt ađ hugsa um allt ađra hluti en ég og líklega er ekki hćgt ađ átta sig á ţví nema lesa bókina.

 

Loftur Altice Ţorsteinsson.

 

 

Samstađa ţjóđar, 23.9.2012 kl. 11:11

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband