Bloggfćrslur mánađarins, júní 2007

Blasir orkuskortur viđ heiminum?

Á slúđursíđunni Orđiđ á götunni er fćrsla sem endar á eftirfarandi orđum, "...nú ţegar ađ mikill orkuskortur blasir viđ í heiminum."

Blasir orkuskortur viđ heiminum? Ţađ er ég aldeilis hrćddur um ekki. Orkuna er hćgt ađ fá í miklum mćli međ óteljandi ađferđum. Nokkur dćmi: Bruna trjáa, kola, olíu og gass, virkjun kjarnorku, fallvatna, sjávarfalla, sjávarstrauma og jarđvarma, beislun sólar- og vindorku,  og svona má lengi telja. Í dag er a.m.k. leyft ađ stunda frjálsa verslun og viđskipti međ orku frá flestum ţessara orkuuppspretta, og heimsmarkađurinn er líflegur.

Hitt gćti hins vegar veriđ rétt ađ ţegar nógu mörgum leiđum til orkuöflunar er settur stóllinn fyrir dyrnar, t.d. međ tilbúnum takmörkunum (Kyoto) og hömlum á frjálsum viđskiptum (OPEC), ţá gćti sú stađa komiđ upp ađ ađrar tegundir orkuvinnslu ná ekki ađ svara eftirspurninnni, a.m.k. ekki á verđlagi sem hentar öđrum en ţeim allra ríkustu. Orkuverđ byrjar ţá ađ stíga og getur leitt til ţess ađ orka verđur orđin of dýr fyrir suma (fyrst og fremst fátćkt fólk).

Er reglugerđa- og ofskattanastefna ríkisstjórna heimsins komin á ţađ stig ađ orkuskortur er byrjađur ađ gera vart viđ sig? Er búiđ ađ gera svo margar leiđir til orkuöflunar útlćgar og óvinsćlar, og svo margar óhagkvćmar og kostnađarsamar leiđir til orkuöflunar svo vinsćlar og forréttindahlađnar, ađ orkuskortur er handan viđ horniđ?

Ţađ vćri skelfileg leiđ til ađ sýna vinstrimönnunum enn einu sinni fram á ađ verđlagshöft og ríkisafskipti leiđa til skorts og verđhćkkana. Er fólk tilbúiđ ađ tćma rafmagnsrofa sína í nafni sameignarhugsjónar (stundum falin í búning umhverfisverndar) til ađ minna sig á tómar hillur Sovétríkjanna? Ţađ vćri slćmt sýnidćmi um lélega hagfrćđikunnáttu og mjög skammvirkt skammtímaminni okkar.

Hinn frjálsi markađur bćtir líf og tryggir ađgengi ađ nauđsynlegum hráefnum og orku, og gerir ţađ alls stađar ţar sem honum er leyft ađ starfa ađ sem mestu óáreittur.  Ţađ er reynsluregla sem ekki brotnar. Á frjálsum markađi er enginn skortur á neinu sem eftirspurn er eftir. Orka er ţar engin undantekning. Ef "orkuskortur" er handan viđ horniđ, ţá er sökudólgurinn auđfundinn.


Tilbúinn ógnvaldur umhverfisverndarsinna missir stuđning

Í nýjasta innleggi mínu á Ósýnilegu höndina ţýđi ég lauslega pistil sem birtist áđur á vefsíđu Mises stofnunarinnar. Ţar er bent á eitthvađ sem ćtti ađ vera augljóst en heyrist aldrei og virđist ekki vera augljóst; ef heimurinn er ađ hlýna og Norđurskautiđ ađ bráđna ţá er engin hćtta á ísöld í Evrópu, jafnvel ţótt Golfstraumurinn gefi eftir vegna nýs jafnvćgis heitra og kaldra sjávarstrauma.

Ábendingar af ţessu tagi eru ekki vinsćlar og jafnvel túlkađar sem samsćriskenning um ađ (sumir) vísindamenn vinni ađ ţví dag og nótt ađ búa til draugasögur fyrir almenning svo hann haldi áfram ađ styđja stanslaust fjáraustur í "rannsóknir á gróđurhúsaáhrifunum", og ţá meint sem "áhrif mannsins" á ţau áhrif. Ég bendi hins vegar bara á hiđ augljósa: Ţúsundir vísindamanna um allan heim treysta á fjáraustur til eigin rannsókna sem eiga, ađ mati styrktarađilanna, fyrst og fremst ađ ýta undir réttmćti ţess ađ ríkiđ ráđist gegn orkunotkun hins frjálsa markađar. Hvers vegna ćttu vísindamenn í ţeirri stöđu ađ gera annađ en tryggja framfćrslu sína, og forrita tölvulíkön sín ţannig ađ framfćrsla ţeirra sé tryggđ?


Heilbrigđi skynsemi fćrist skref í rétta átt

Ég fagna ţví alltaf ţegar ég sé ríki gera fríverslunarsamninga sín á milli, og ekki er fögnuđurinn minni ţegar Ísland á í hlut. Haftir, tollar, vörugjöld og annađ slíkt er hreinn sandur á ţá vél sem heimshagkerfiđ er. Ekkert samfélag grćđir á ţví ađ ríkisvaldiđ geri flutning á vörum og vinnuafli erfiđari og dýrari međ sköttum og viđskiptahöftum.

Í raun ćttu Íslendingar ađ ganga skrefinu lengra en fríverslunarsamningur EFTA viđ Kanada gerir og afnema einhliđa allar sínar haftir á viđskipti og samskipti viđ Kanada, og raunar öll önnur lönd heims ef ţví er ađ skipta! Međ einfaldri hagfrćđi, sem ekki verđur útskýrđ hér og nú, má sýna fram á ađ slíkt geti eingöngu veriđ til góđa ţegar til lengri tíma er litiđ - fyrir alla!

Tap í einstökum áđur vernduđum iđngreinum er ekki tap í öđrum skilningi en ţeim ađ pissiđ kólnar eftir ađ ţví hefur veriđ sleppt í skóinn - "verndađar" starfsstéttir munu á endanum ţurfa velta óhagrćđi og tapi yfir á ađra ţótt ţađ sé ekki augljóst í fyrstu.

Á međan Íslendingar eru duglegir viđ ađ útvíkka viđskiptalega heimsmynd sína međ fríverslunarsamningum, t.d. ţeim sem EFTA ríkin eiga ađ ESB og öđrum tollsvćđum, og ţeim sem Ísland gerir utan viđ bćđi EFTA og ESB, ţeim mun meira mun hagur Íslendinga vćnkast. Tollar og vörugjöld skila hinu íslenska ríki smáum fjárhćđum í ríkiskassann. Viđskiptafrelsi skilar öllum Íslendingum stórum fjárhćđum í eigin pyngju. 

Ţróunarađstođ 21. aldar ćtti ađ vera viđskiptafrelsi en ekki fjáraustur í vasa spilltra stjórnmálamanna. 


mbl.is Nýr fríverslunarsamningur undirritađur
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Speninn soginn enn fastar

Nú krefjast stúdentar ţess ađ ađrir niđurgreiđi ferđalög ţeirra enn meira en nú er raunin. Skođanakannanir sem sýna fram á ađ niđurgreiđslur á einhverju auki eftirspurnina eftir ţví eru notađar sem rökstuđningur fyrir ţessu sértćka "baráttumáli" stúdenta.

Hvenćr hćttir ţessi heimtufrekja? Svariđ er auđvitađ: Aldrei. Ég vona samt ađ ţetta seinasta útspil verđi ţagađ í hel. Enginn tekur lengur mark á ţessu eilífa betli sem sífellt er látiđ eftir en mun aldrei hćtta.

Stúdentar munu ekki hrúgast í strćtó ţótt "ókeypis" strćtisvagnar lituđu allar götur gular á 2ja mínútna fresti. Einkabíllinn er einfaldlega sigurvegari samgöngukerfisins í hinni dreifđu, ójöfnu, veđróttu, rokbörđu og blautu höfuđborg. Skal engan undra ţótt fólk kaupi bíla ţrátt fyrir allt veseniđ, öll útgjöldin og alla skattana sem fylgja ţessum ţarfasta ţjóni nútímamannsins, á međan niđurgreiddir strćtisvagnar keyra tómir um alla borg.


mbl.is Stúdentar vilja fá frítt í strćtó
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Innbrot um hábjartan dag?

Ríkisstarfsmenn eru ţeir einu sem fá lögregluvernd ţegar ţeir brjótast inn. Ađrir ţurfa yfirleitt ađ treysta á lögregluverndina til ađ verja sig gegn innbrotum. Svona er lífiđ einkennilegt stundum.

Ţađ kemur mér samt á óvart ađ Mjólkursamsalan af öllum fyrirtćkjum sé núna fórnarlamb innrásar frá Samkeppniseftirlitinu. Mjólkuriđnađur á Íslandi er fjarri ţví ađ geta kallast "frjáls markađur". Kúabćndur búa viđ ríkisrekiđ kvótakerfi og innflutningur á mjólkurafurđum er rćkilega njörvađur niđur í úthlutunarkerfi sem auđvitatđ er stjórnađ af opinberum embćttismönnum.

Ţótt einhverjar smćrri mjólkursamsölur úti á landi kvarti yfir stćrđ stćrsta samsölunnar á stćrsta markađssvćđinu ţá er ţađ ekki til marks um ađ neitt sé "ađ" sem ţurfi ađ "leiđrétta". Ţegar ríkinu er sigađ á stćrsta keppinautinn međ ţađ ađ markmiđi ađ skađa orđstír hans og flćkjast fyrir rekstri hans, ţá er eitthvađ ađ!

Vonandi mun ekkert "grunsamlegt" koma út úr innbrotinu í Mjólkursamsöluna. Vonandi verđur innbrotiđ bara til ţess ađ tugir opinberra embćttismanna eyđi helling af tíma í ađ blađa í gegnum óspennandi trúnađarskjöl og hafi ţar međ ekki tíma til ađ ráđast inn í önnur fyrirtćki á međan. Kostnađarsamt fyrir skattgreiđendur en e.t.v. nauđsynlegt til ađ halda öllu ţessu starfsfólki hins opinbera uppteknu svo ţađ geri ekki enn meiri skađa hjá öđrum!


mbl.is Samkeppniseftirlitiđ ađ bera út gögn hjá Mjólkursamsölunni
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Er eitthvađ variđ í stjórnarskrárbundin réttindi?

Sífellt fer minna og minna fyrir ţví ađ menn styđjist viđ stjórnarskránna til ađ vega og meta réttmćti hinnar ýmsu löggjafar. Allskyns ákvćđi um jafnan rétt gagnvart lögum, atvinnufrelsi, eignarrétt og athafnafrelsi eru ekki mikiđ notuđ af andstćđingum vaxandi ríkisumsvifa- og afskipta, enda nćr slíkt fornaldarhjal sjaldnast eyrum neins. Sjaldgćf undantekning eru málaferli forsvarsmanna Ölstofunnar gegn ríkinu, en ţeir vilja meina ađ lögţvingađ reykingabann á stađ sínum brjóti í bága viđ atvinnufrelsisákvćđi stjórnarskrárinnar. Ţví miđur ćtlar ađ vera á brattan ađ sćkja fyrir ţá ţví fordćmin benda til ađ ríkiđ virđist hafa  "rúmar heimildir til ađ setja atvinnufrelsi manna og atvinnuréttindum nokkuđ ţröngar skorđur", eins og hér er sagt frá. Virđingarverđ tilraun samt.

En hvers vegna er búiđ ađ stinga stjórnarskránni í skúffuna og hvers vegna gerđist ţađ nćstum ţví mótţróa- og hljóđalaust? Er hćgt ađ kenna tískusveiflum um? Núna ţykir ófínt ađ reykja (a.m.k. međal menntaelítunnar sem veit best og vill ráđskast međ eigur annarra). Reykingabann small á nćstum ţví mótţróalaust hjá löggjafanum. Gengur ríkiđ á lagiđ og eykur enn viđ verkefni lögreglu af ţví ţađ getur ţađ? Hvađ međ lög sem banna jákvćđa umrćđu á opinberum vettvangi um tóbak? Málfrelsiđ fékk skell ţar og ég man bara eftir einni tilraun til ađ verjast honum. Nýleg löggjöf virđir algjörlega ađ vettugi ákvćđi stjórnarskrár um jafnan rétt fyrir lögunum - sértćk kynjamiđuđ löggjöf flćđir yfir allt og enginn ţorir ađ mótmćla af ótta viđ opinbera krossfestingu.

Ţegar stjórnarskráin var skrifuđ ţá var ţađ gert í anda ţeirrar hugsjónar ađ hver mađur ćtti sjálfan sig og eigur sínar, vćri ekki mismunađ af löggjafanum og hefđi rúman rétt til ađ ráđstafa líkama sínum, eigum og orđum á međan engin ţvingun vćri fólgin í ţví. Andi stjórnarskrárinnar er fjarri allri tískulöggjöfinni sem flćđir  yfir samfélag nútímans og öllum virđist standa á sama, ţví allir eru ađ reyna skara eld ađ eigin köku ţótt slíkt komi á kostnađ (áđur) stjórnarskrárvarinna réttinda annarra.

Ţetta er dapurleg ţróun sem ég vona ađ endi viđ innganginn á mínu heimili og hinn svarti markađur nái áfram ađ halda ađ einhverju leyti í skefjum fyrir ţá sem hafa samvisku til ađ brjóta lögin og útsjónarsemi til ađ komast upp međ ţađ.


Bannsinnar: Segiđ ţađ hreint út!

Vefţjóđviljinn hittir naglann á höfuđiđ varđandi bann á ákveđinni löglegri iđju í húsnćđi í einkaeigu (feitletrun mín):

"Vill fólk ađ ríkiđ megi banna fólki ađ reka [stađ sem heimilar reykingar], stađ sem neyđir engu upp á nokkurn mann? Ef menn samţykkja ţađ princip, ađ ríkiđ megi banna slíkan stađ, stađ ţar sem enginn mađur er beittur órétti á nokkurn hátt og enginn neyddur til neins, ţá eiga menn ađ segja ţađ hreint út ađ ţeir telji ađ á Íslandi eigi ađ ekki ađ vera í gildi sá eignarréttur sem leyfi fullorđnu fólki ađ reka slíkan veitingastađ, ađ á Íslandi eigi ekki ađ vera svo mikiđ athafnafrelsi fullorđins fólks ađ ţví sé heimilt ađ ráđa sig til vinnu á slíkum stađ og ađ á Íslandi megi ekki vera svo mikiđ frelsi ađ fullorđnu fólki sé heimilt ađ sćkja slíkan stađ."


« Fyrri síđa

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband