Engin stigmgnun, engin htta, ekkert samhengi vi koltvsring

Segjum hlutina bara eins og eir eru:

essi stanslausi hrslurur, sem felst v a kenna losun koltvsringi um breytingar loftslagi Jarar, er plitsk vegfer me a markmi a styrkja hlutverk rkisvaldsins og draga r vgi hins frjlsa markaar.

Koltvsringur stjrnar ekki loftslagi Jarar.

Kolabruni n sunar reyknum er mengun. Losun eiturefnum land, loft og vatn er mengun.

Losun koltvsringi er ekki mengun. Koltvsringur flir t r llum virkum eldfjllum og opnum sprungum og hefur alltaf gert. Hann flir r rassgtum landdra og opnum mgrfum slensku landslagi. Smvegis hlutfall dlist svo r pstrrum bla og vlum skipa og flugvla. Ekkert af essari losun er mengun.

Loftslag Jarar er flknara en svo a a s bi a lsa v me lknum. Engin lkanasp hefur rst tt tlvur su n ornar svo fullkomnar a r geti sigra hvern sem er skk. Menn hafa ofmeti hlutverk koltvsrings treka, markvisst og viljandi og niurstaan er hver ranga spin eftir annarri.

Almenningi er talin tr um a loftslag Jarar hlni ea klni sem hlutfall af lofttegund sem er um 0,04% af samsetningu lofthjpsins. Okkur er sagt a egar etta hlutfall var 0,02% var allt lagi, en stgi a 0,06% fari allt til fjandans. etta er beinlnis hlgileg nlgun en hefur a hlutverk a einfalda mli ngilega miki til a stjrnmlamenn geti rii t hvtum hesti og bjarga deginum.

Parsarsttmlinn svokallai er innihaldslaust plagg. ar lofa Indverjar a htta a auka losun snaeftir 2-3 ratugi og Knverjar eitthva svipa. Me rum orum: ar er fstum tilvikum kvei um minnkun losunar.

a er kominn tmi til a htta essari vegfer og brjta upp melnurnar sem eru grnar a utan eins og laufbl, en rauar a innan eins og kommnistar.


mbl.is Gjin eykst barttu gegn hlnun jarar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hvernig ffletta skal almenning

Sumir stjrnmlamenn tala um kjsendur sna og almenning allan sem skattstofn. Su skattar ekki lglegu hmarki ea svandi og svimandi hum er tala um nttan skattstofn sem m vitaskuld nta, s hugi v.

Svona tungutak kemur ekki vart v stjrnmlamenn hafa um anna og betra a hugsa en matartgjld n og nnur forgangsatrii egar kemur a eyslu launatekna inna.

Leiirnar sem stjrnmlamenn nota til a ffletta almenning eru margar og blasa ekki allar vi. Sjlfir skattarnir eru auvita augljsir. vinnur r inn 1000 krnur og hi opinbera - rki og sveitarflagi - hirir stran bita tekjuskatt og tsvar. kaupir r vru ea jnustu og rki fr hluta af kaupverinu gegnum virisaukaskattinn og fr minna fyrir viki. stofnar fyrirtki og rki hirir hluta veltunnar gegnum tryggingagjaldi og vna snei af hagnainum gegnum fjrmagnstekjuskatt. Allir essir skattar og fleiri blasa vi og skilja flestir.

a eru hins vegar hinar beinu leiir til a mjlka almenning sem gagnast oft betur. Hinar beinu leiir eru minna umrunni og sleppa jafnvel vi allt umtal. Sem dmi m nefna rekstur fyrirtkis eigu hins opinbera. Hrna er Orkuveita Reykjavkur gott dmi. etta fyrirtki er svo gott sem einokunarastu og getur v hkka gjaldskrr snar treka n ess a nokkur geti a v gert. Hagnainn m svo hira formi argreislna borgarsj. annig borga viskiptavinir Orkuveitu Reykjavkur bi hstu mgulegu skatta og svimandi afnotagjld og lta annig mjlka sig tvisvar borgarsj en telja sig bara hafa veri mjlkaa einu sinni.

nnur bein lei er a skattleggja eitthva sem hlutfall af vermati og knja svo vermati hstu hir. Hr ekkja flestir til fasteignaskattanna. Me v a takmarka agengi a lum og nbyggingum m rsta upp fasteignaveri en halda innheimtuhlutfalli fasteignaskatts breyttu. Me essari afer m skfla inn meira og meira f gegnum fasteignaskattinn um lei og hgt er a segja a skattar hafi ekki veri hkkair, enda hlutfall eirra breytt.

Enn ein vinsl en bein lei er a leggja gjaldskrr opinbera jnustu sem tti raun a vera margborgu gegnum skattkerfi. annig m rukka sjklinginn sjkrahsinu um brausneiina sna, fyrstu me vgu gjaldi sem sar er hkka og hkka. Sjklinga m krefja um komugjld tt eir geti ekki vali um a koma ekki, og byrja lgri fjrh sem san m hkka um lei og heimsknartminn hj lkninum er styttur. Hvernig tli fri fyrir hrgreislustofu sem hegai sr sama htt?

Rkiseinokun rekstri er endanleg uppspretta af f almennings. Sumir muna hvernig farsmagjld hrundu egar fyrirtkjum var leyft a keppa vi Smann fjarskiptamarkai. Arir muna hva var erfitt a f heyrnatki ur en einkaailum var leyft a koma inn ann marka, samkeppni vi rkisvaldi. ar sem hi opinbera hefur sleppt takinu hefur ori til val, samkeppni og markasahald. ar sem hi opinbera rgheldur eitthva, t.d. sorphiru hfuborgarsvinu, ar rrnar jnustan um lei og hn hkkar veri, og a er tekjulind fyrir hi opinbera sem fer fram hj flestum dgurrasinu.

hugsar kannski ekki nttur skattstofn egar ltur ig spegli, en a gera flestir stjrnmlamenn. a er v r a koma eim t r sem flestu svo eir geti fflett ig sem minnst.

essi grein birtist fyrst Morgunblainu 24. nv. 2018 og er agengileg skrifendum blasins hr.


J og nei og hva me a?

a er rtt a vi erum fljt a henda nothfum hlutum og kaupa nja.

a er rtt a kostnaur vi msa framleislu er orinn svo lgur a a borgar sig oft frekar a kaupa ntt en lta gera vi.

a er rtt a miki af gum hrefnum endar ruslinu vegna reyju neytenda a kaupa sr ntt.

a er hins vegar ekki rtt a kenna Amazon um.

Brjtum etta aeins upp.

Vesturlnd eru a flma miki af framleislufyrirtkjum snum burtu me allskyns kvum losun koltvsrings, auk himinhrra skatta. Fyrirtkin flja rki ar sem almenningur gerir krfur um hreint loft og hreint vatn og hefur fengi yfirvld til a setja lg sem tryggja loft- og vatnsgi.

Fyrirtkin flja til rkja ar sem kostnaur vi a eitra loft og land er svo gott sem enginn. Mengun er einfaldlega talin vera forsenda invingar og dmstlarnir geta lti gert. Svonanlgun var einnig beitt upphafsrum invingar Vesturlanda: Eignartturinn var tekinn r sambandi og svrtum reyk leyft a leggjast yfir menn og bfna. Fyrirtkin hfu enga hvata til a finna upp hreinni tkni. v fr sem fr.

egar a kostar ekkert fyrir fyrirtkin a losa sig vi rgang og eiturefni lkkar a auvita framleislukostnainn sem vestrnir neytendur njta svo lgra vruveri.

a m v segja a Vesturlnd hafi gert neyslu sna drari me v a ta framleislunni nnur heimshorn.

Neytendur gera lka anna: eir vilja a snjallsminn veri snjallari, tlvan veri flugri, bllinn gilegri, hsi betur einangra og maturinn s ferskur en ekki niursoinn. Vi essu kalli neytenda bregast fyrirtki. a er ekki svo a fyrirtki ra v hva er keypt. Ef svo vri gengi llum fyrirtkjum vel v a vri ng fyrir au a framleia til a einhver kaupi. Svo er ekki.

a m finna jafnvgi sem heitir a a kosti a menga og ar me a versla framleislu sem mengar.

g er ekki a tala um koltvsring. Hann er ekki mengun. Eftir rf r munu kynslir framtar hlgja sig mttlausa af tta okkar vi koltvsring sem flmir fyrirtki til rkja sem leyfa raunverulega mengun og geta ar me lkka vruver til eirra sem ttast koltvsring.


mbl.is Ofneysla kostna endurvinnslu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Btakerfi komi a anmrkum

a er ekki auvelt a halda ti btakerfi. Vandamlin eru nnast endalaus.

Ef btur eru svo har a r duga til framfrslu munu r laa a flk sem vill frekar vera btum en vinna.

S auvelt a komast btur laar a a sr sama mannskap. S a erfitt vera einhverjir sem raunverulega urfa asto tundan.

Su btur svo lgar a r duga ekki til framfrslu eru eir sem raunverulega urfa bturnar vondum mlum.

S tlunin a halda ti mjg rausnarlegubtakerfi fyrir alla sem iggja btur arf a hkka skatta.Slkt flmir vinnandi flk inn btakerfi v a er ori erfiara a afla ngra tekna til a fjrmagna bi btakerfi og eigin framfrslu.

a besta stunni er auvita a fkka btum, koma sem flestum t r btakerfinu og geta stainn greitt btur sem duga til framfrslu ea sem uppbt fyrir me skerta starfsgetu.

Slkt kemur sr hins vegar illa fyrir sem eru n egar btum og hafa vanist v a iggja btur sta ess a vinna.

a er auvelt fyrir stjrnmlamann a bta 100 manns vi hp btaega (hvort sem a eru rorkubtur ea listamannabtur) og uppskera fyrir a hrs og klapp baki fyrir a hafa slegi sig til riddara kostna skattgreienda. a tekur r og daga a koma einum manni t r eim hpi.

a arf a taka til en enginn hefur plitskt or til a segja a, og hva leggja a.


mbl.is Sorglega llegt svar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Lodrabndur af msu tagi

a tekur andartak a koma niurgreislu, stuningi, tollavernd, btakerfi og skattahlunnindum.

a tekur augnablik a ba til nja stu opinbers starfsmanns og ra hana.

essi andartk og augnablik uppskera miki hrs fr vieigandi hagsmunasamtkum. au hafa hloti vernd og srstaka n fyrir augum rkisvaldsins. Strf vera til.

egar kemur ljs a a var heppilegt a vesetja skattf rkisins httusaman rekstur ea veita srstk hlunnindi til a halda dauadmdum fyrirtkjum lfi blasir annar veruleiki vi.

a getur teki mrg r og jafnvel ratugi a afnema niurgreislu, stuning, tollavernd, btakerfi og skattahlunnindi.

a getur reynst nnast mgulegt a leggja niur stu opinbers starfsmanns og koma verkefnum hans t hinn frjlsa marka (s yfirleitt rf a vinna au).

essi r fyllast af krftugum mtmlum fr vieigandi hagsmunasamtkum. au sj fram a gufa upp og lenda skuhaugum sgunnar. Miki er gert r v a strf hverfa og flk verur atvinnulaust. Grsirnir svelta til daua ef gyltan lokar spenana.

essi trega kerfisins til a minnka, skila aftur ea afnema tti a vera vti til varnaar.

g hef enga skoun lodrarkt sjlfu sr. tli stjrnmlamenn sr hins vegar a ausa f skattgreienda hana ttast g a a veri a varanlegu fyrirkomulagi, hva sem lur heimsmarkasveri skinnum. Er ekki betra a framleiendur alagist einfaldlega breyttum markasastum strax?


mbl.is Tminn er a hlaupa fr okkur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

slendingar selji eigur snar erlendis

slendingar geta auvita takmarka og jafnvel banna kaup tlendinga eignum slandi, hvort sem a eru jarir, fyrirtki, fasteignir, sumarbstair og ruslahaugar.

Um lei urfa slendingar a stta sig vi a eir gtu mtt smu takmrkunum erlendis.

eir gtu urft a stta sig vi a geta ekki keypt sumarhs Spni, bir Kaupmannahfn, jarni Svj, fyrirtki skalandi og veiirtt stralu.

slenskir fjrfestar, eins og lfeyrissjirnir, gtu lent v a fjrfestingar eirra erlendis mttu takmrkunum. httudreifing eirra yri v bundin vi a kaupa skuldir hins opinbera og hlutabrfakaup slenskum fyrirtkjum sem sveiflast upp og niur me astum hinum litla slenska markai.

Menn urfa bara a gera upp vi sig hva eir vilja og stta sig vi a a sem slendingar gera a reglu slandi gti ori a reglu slendinga erlendis.


mbl.is sland a vera eign jarinnar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Endurvinnsla ( glrum) borginni

Hvenr tla menn a gefast upp unglamalegum mistringarbatterum?

Hvenr htta menn a tra eirri haugalygi a a s gott fyrir neytendur og notendur a hafa ekkert um a a segja hver veitir eim jnustu, og hvenr?

Hvenr byrja menn a krefja stjrnmlamenn um a skila einhverjum eirra verkefna sem hi opinbera hrifsai af frjlsri samvinnu?

g ver stundum alveg steinhissa v hva kjsendur eru aukeyptir og lti hi opinbera endurteki og treka svkjasig og pretta, afleiingalaust.

Einkafyrirtki sem svkur og lofar upp ermina sr fer lbeint hausinn og missir alla viskiptavini hendur samkeppnisaila.

Hi opinbera hkkar bara skatta og reynir a kenna rum um eigin klur.

Og sklabrn, barnafjlskyldur, sjklingar, aldrair og ftkir raast bilista og loforalista og geta bara vona a besta, en lti gert nema ba.


mbl.is Fimm nir leiksklar og 750 fleiri plss
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Vali milli tveggja slmra valkosta

Lfi stillir oft upp valkostum fyrir okkur. Stundum eru bir slmir. arf a vega og meta. Stundum hentar sumt betur en anna, og stundum fugt.

En mtir svi ghjartai stjrnmlamaurinn. Hva gerir hann? Hann fjarlgir annan valkostinn. Mli leyst!

a sem var ur val milli erfiisvinnu og hungurdaua er einfalda: Hungurdauinn einn er boi.

a sem ur var val milli verksmijuvinnu og vndis er einfalda: Verksmijuvinnan er ger tlg ea lgleg og vndi eitt stendur eftir sem val.

Auvita fer margt fram heiminum sem mr misbur mr persnulega. Auvita m alltaf fordma ofbeldi og jfna. En hverjum er veri a hjlpa me v a fkka valkostum lfinu? Ntursvefni eirra rku sem urfa varla a velja milli annars en kavars og kampavns?


mbl.is Hann d eins og vgamaur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Frumkvull tekst vi risa

Vivaldi-vafrinn er a mrgu leyti gtur. a er hgt a alaga hann a eigin rfum, hann er rskur a birta heimasur og g hef ekki rekist neitt hinga til sem vafrinn rur ekki vi.

En til hvers a byggja enn einn vafrann? Er ekki vonlaust a keppa vi risa eins og Microsoft, Google og Apple?

a er ru nr. Nir ailar koma me njar nlganir. Ef neytendur eru ngir skipta eir um vru. Annars ekki. Saga netvafranna er ekki lng en ar hafa tt sr sta miklar og hraar breytingar og sr ekki fyrir endann v. Ea man einhver eftirNetscape lengur?

En ng um hinn frjlsa marka skapandi eyileggingar.

Einkavum allt. a frelsar stanaar rekstrareiningar r frosnum hndum rkisins. Frumkvlar gtu lti til sn taka umnnun aldrara, sjklinga og ungabarna. eir gtu endurhugsa rekstrarumhverfi sptalanna. eir gtu innleitt tkninjungar sem bjarga mannslfum mun hraar en opinberar nefndir gera. eir gtu endurheimt raunverulega menntun sklakerfinu. Krakkar gtu n lesi sr til gagns og reikna egar ess er rf.

Stnun er daui. Rkisrekstur er stnun.


mbl.is Vivaldi smar tlvupst
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

a sem eir vilja sj

Borgarstjri ltur hafa eftirfarandi eftir sr:

Eitt af v sem einkennir uppbygginguna er a hn er ekki fyrir einhvern einn hp. Strstur hluti uppbyggingarinnar eru almennar slubir en svo eru fjlmrg verkefni me verkalshreyfingunni, stdentum, flgum sem eru a byggja upp fyrir eldri borgara og rum sem eru a koma upp og tryggja essa nausynlegu blndu sem vi viljum sj.

a er sem sagt etta sem borgarstjri vill sj.

En hva me a sem arir vilja sj?

Margir vilja sj frambo lum thverfum aukast og a r su veittar ea seldar raunhfum kjrum (en ekki me tboum ar sem borgin reynir a kreista sem mest t r laveitingunni).

Margir vilja sj litlar og drar bir ti um allan b en srstaklega nlgt jnustukjrnum.

Margir vilja sj rmgott hsni fyrir fjlskyldur brilegum kjrum og stta sig alveg vi a ba tjarinum mean a er ng plss fyrir alla heimilinu.

Margir vilja sj einfld fjlblishs sem eru jafnvel n geymsluplss, lyftu og tiltekinnar lgmarksstrar af gluggum svefnherberginu, en me sitt eigi blasti.

Margir hefu vilja sj uppbyggingu ur en ver hsnis rauk upp r llu valdi me tilheyrandi hrifum verblgu og ar me vertrygg ln og hrifum kaupver me tilheyrandi rf skuldsetningu. Fjlskylda Akureyri arf nna a borga af hrra lni en ella af v Reykjavk lokai laframbo.

Af hverju m etta flk ekki sj snum rfum mtt lka? Af hverju er a bara a sem borgarstjri vill sj sem fr a rtast? Sn sem m stuttu mli kalla: Of lti, of seint.


mbl.is Metr byggingu nrra ba borginni
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Fyrri sa | Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband