Bloggfrslur mnaarins, desember 2015

Rtt ....og rangt

Afmarkaur en hvr hpur flks erfitt me a stta sig vi gar frttir og jkv run vekur hj honum gremju, a sgn Sigmundar Davs Gunnlaugssonar, forstisrherra. Nefnir rherrann deilur um tlur Hagstofunnar um brottflutta slendinga mli snu til stunings.

a er rtt hj forstisrherra a sumir - srstaklega stuningsmenn stjrnarandstuflokkanna - eigi erfitt me a stta sig vi jkvar hagtlur undanfarinna missera. Sumir essum hpi gera jafnvel tilraunirtil a rekja allt sem gti flokkast sem rangur til frfarandi rkisstjrnar - einhverra funda innan hennar ea tillagna sem nu ekki hylli neins.

En gott og vel, a er hlutverk stjrnarandstu a benda arar hliar mlsins en r sem blasa vi (tt a s n yfirleitt arfi a vera fjarstukenndur, en a er nnur saga).

En er ekki blssandi gri slandi og allt upplei? Forstjrar fyrirtkja virast vera jkvir. Jkvni almennings virist vera upplei. Fasteignaver er rjkandi upplei. Kaupmttur er snilega a batna. Skattar eru hnuskrefum a lkka sem er mikil framfr fr t fyrri rkisstjrnar ar sem allir skattar voru upplei og nir a btast vi.

a er batnandi t slandi en grundvllur essara betri tma stendur brauftum.Peningastefnan er s sama og seinustu r. Rkisvaldi hleur sig skuldbindingum gegnum lfeyrisskuldbindingar opinberra starfsmanna. Bkni er enn risastrt og mun ekki ola neina skeringu mjlkun f r vsum skattgreienda. Menntun og heilbrigisjnusta landsmanna er enn vtahring rrnandi jnustu og aukins kostnaar. Engar grundvallarbreytingar hafa tt sr sta fr v ri 2002 ea 2003 egar allt var vissulega upplei en um lei hrafer fram af bjargbrn skuldsetningar og hflegrar bjartsni.

g vil leyfa mr a vera bjartsnn horfur slands komandi rum og vona a allrabesta og s margt sem hefur teki breytingum jkvan htt undanfarin misseri. g vil um lei vara vi v a hugarfar og stand ranna 2002-2003 s endurteki - a sjlfbrt stand s lofa og a tra sem traustan grundvll fyrir framtanna egar svo er alls ekki.

Gleilegt ntt r, kru lesendur.


mbl.is Stta sig ekki vi gar frttir
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Rkisstjrnin sem gleymdist (grein)

Morgunblainu dag birtist grein eftir mig me hinn hressandi titil: Rkisstjrnin sem gleymdist.

Hn vekur vonandi einhverja af ingmnnum stjrnarflokkanna upp fr vrum svefniog hvetur fram komandi ri - seinasta heila ri rkisstjrnarinnar.

grein

eir sem f Morgunblai hendurnar dag lesa vonandi greinina. skrifendur a veftgfu geta nlgast greinina hrna. tli g setji svo ekki greinina hinga inn essa su vi tkifri.

Njti vel!


Svar lru af reynslunni

Fyrir nokkrum ratugum su Svar hvert stefndi ef rkisvaldi hldi fram a einoka alla heilbrigisjnustu: Kostnaur fri shkkandi og gin versnandi. Heilbrigisjnustan yri yngri og yngri baggi sem skilai sfellt minna af sr. Rttkar breytingar voru gerar. dag er heilbrigiskerfi Svjar blanda af opinberum rekstri og einkarekstri.

Wikipediasegir svo fr: "Private companies in 2015 provide about 20% of public hospital care and about 30% of public primary care ..."

rum stasegir: "Today, you can find private hospitals with for-profit healthcare operations, which encourages the promotion of Sweden as a top destination for medical tourism."

Vissulega greiir hi opinbera fyrir nnast alla heilbrigisjnustu Svj (eitthva sem mrgum finnst heillandi) en einkaailar f a bja sjkdmana og veikindin ef svo m a ori komast og bja upp valkosti vi opinberar stofnanir. Danmrku er eitthva svipa uppi teningnum. etta er hi norrna mdel. slandi er miklu frekar hgt a tala um hi sovska mdel.

En af hverju fru Svar t a leyfa einkaailum a taka a sr verkefni heilbrigijnustu? a var af hreinni plitskri nausyn (svipari v og neyddi N-Sjlendinga snum tma til a skera landbnaarkerfi r snru hins opinbera). Srstaklega var standi ori slmt Stokkhlmi eins og reki er vihengdu skjali fr snsku hugveitunni Timbro. Hafa sumir tala um breytingarnar ar b 8. ratug 20. aldar sem byltingu. a sem hgri- og mijumennirnir losuu r greipum rkisvaldsins uru vinstrimennirnir a lta eiga sig egar eir nu aftur vldum. eir gtu einfaldlega ekki aflfa einkaframtaki, svo vel gekk a.

N fer slenskur lknir og srfringur til Svjar til a vinna fyrir einkareki fyrirtki heilbrigisjnustu. slendingar gtu hglega gert nausynlegar breytingar annig a sland lai a sr erlenda srfringa (ea slensku sem velja frekar a starfa erlendis fjarri vinum og ttingjum en hoppa inn hi slenska kerfi). Til ess arf samt rttkar breytingar sem enginn virist ora t .


mbl.is Rinn forstjri sptala Svj
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt
Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Sorpa: Risaela tknild

Starfssemi Sorpu er gamalt, relt, rndrt og llegt fyrirkomulag sorphiru og -flokkunar.

Auvita eru vermti sorpinu eins og ru. a segja talsmenn endurvinnslu og flokkunar sjlfir. ar me er hgt a leggja niur opinbera sorphirustarfssemi og hleypa einkaailum a. a er bara ekki hgt mean borgin sjlf (ea sveitarflg almennt) hefur vld til a kvea hver m og hver m ekki fara samkeppni vi sig.

Flk a geta krafist ess a geta bara hent fullum ruslapokum ofan risastra ruslatunnuvi dyrnar hj sr og san bei eftir vsun psti fyrir a hafa lti vermtt sorpi fr sr. Einkaailar skja san sorpi, flokka a og finna v vermti, t.d. lfrnan rgang, mlma og pappr, sem verur a vermtri sluafur n akomu skattgreienda.

Enn betra vri a geta bara opna lgu inni heimilinu og lti sorpi detta ofan stra trekt sem sgur sorpi t, svipa v og gildir um sklp.

Trofullir gmar sem arf a keyra illa lyktandi sorpinu a nvegnum blum eru glata fyrirkomulag. Hl sorphiru mean sorpframleisla er hva mest er lka glata fyrirkomulag.

Megi hi opinbera htta sem fyrst a vasast einhverju sem a rur ekkert vi, fyrir grarlegt f.


mbl.is Opi Sorpu morgun
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

adraganda jlanna

Senn koma jl. essum rstma njtum vi tmans me fjlskyldu okkar, skiptumst gjfum, borum gan mat, klumst snyrtilegum ftum og njtum afraksturs braustritsins. Margir hugsa til eirra sem eiga um srt a binda - sjklinga, ba ftkra rkja, flttamanna, gtuflks og ftklinga almennt. Vi vonum a allir geti tt gleileg jl, sama hva lur lkamlegri ea andlegri heilsu og fjrhagslegum astum.

eim sem vegnar gtlega - sem er hratt stkkandi hluti mannkyns - geta leyft sr a fagna og slappa af. Margir gefa til ggerarmla og vona a peningarnir skili sr til eirra sem urfa a halda. Arir bja fram krafta sna til a eir sem eiga um srt a binda geti tt gleileg jl.

g hugsa oft til eirra sem ba til erfiar astur, njta frra tkifra til a bta astur snar og til eirra sem eru njrvair fastir vi ftkt og hungur vegna ytri astna. a er nefnilega oft hgt a rekja stur ftktar og vosbar til ytri astna. Fyrir rfum ratugum var Asa hi stra vandaml heimsins, svo dmi s teki. ar bjuggu hundruir milljna vi ftkt og hungur og hfu f tkifri til a brjtast r erfium astum. San breyttust ytri astur. Bndin, sem bundu flk vi ftkt, voru losu ea skorin. Hundruir milljna gtu leita uppi og ntt sr tkifri til a bta hag sinn. frjls viskipti uru frjlsari. Bo og bnn voru rmku. Ftkt gaf eftir og velmegun tk vi.

dag er Afrka vandrum. ar geysa st•i og hungur plagar tugi milljna. Flki er haldi niri af kerfinu, ef svo m segja. Ftktin er, stuttu mli, heimatilbin og henni er haldi vi af stjrnmlamnnum me misskilar hugmyndir og hugsjnir.

jlunum hugsa margir til skemmri tma og ska ess a ng asto s boi til a fleyta flki gegnum rstmann og veitt skammvinna vellan. Til lengri tma eigum vi a hugsa um a hvernig allir geti tt gleileg jl n astoar kunnugs flks. Hvernig geta sem flestir noti jlanna grundvelli eigin vinnu og vermtaskpunar, frislu umhverfi og vi ga heilsu?

Gefum heiminum kaptalisma jlagjf og annig heimsbygginni sem gleilegust jl, ekki bara hr og n yfir stuttan rstma, heldur til lengri tma, og alltaf.


Rkisvaldi sem fyrirstaa

a er gott a einhverjir su a hugleia breytt hlutverk opinberra sja ea breytta akomu rkisvaldsins a einhverju. v miur virist slk umra samt alltaf leia til ess a meira skattf eigi a eya eitthva. Sjum skal fjlga og a hugsa upp ntt hvernig rkisvaldi velur vinningsli og hverjir tapa kapphlaupinu vi skattf annarra.

a vri skandi a fleiri geru sr grein fyrir a rkisvaldi er fyrst og fremst fyrirstaa egar kemur a nskpun. fyrsta lagi skattleggur a allt og alla sem kostar sitt og kfi margar hugmyndir fingu. ru lagi arf a skja um leyfi fyrir nnast hverju sem er, sem er drt og kfir marga hugmynd fingu. Menn urfa lka a passa sig a skila ekki hagnai strax og egar sprotafyrirtki er vikvmu vaxtarferli v eykst skattheimtan enn. Ekki er samt betra a skila tapi og safna drum skuldum rrnandi gjaldmili himinhum vxtum sem bankarnir krefjast til a fjrmagna sn eigin tgjld til rkisvaldsins.

N fyrir utan a opinberir styrkir eru letjandi - eir eru f sem rignir af himnum ofan fyrir hina heppnu mttakendur.

Ef rkisvaldi vill a einkafyrirtki eyi meira f nskpun tti a a htta a skattleggja au. Ef rkisvaldi vill a einstaklingar stofni sprotafyrirtki og stundi nskpun a a slaka taumnum og fjrorsta snum og einfalda leiarkerfi gegnum reglugerarfrumskginn. Ef rki vill laa fjrfesta a markai nskpunar arf a bara a lkka skatta almennt og koma sr r veginum og gefa annig au skilabo a nskpun s einkaml hvers og eins sem ekki shgt a gera r fyrir a skattgreiendur fjrmagni.

Tknirunarsj a leggja niur, skattf hans a skila til skattgreienda formi lgri skatta og opinberar hindranir nskpun a afnema. annig nst ll au markmi um nskpun sem menn lta sig dreyma um og gott betur.


mbl.is Rtt a endurskoa Tknirunarsj?
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Ekki lagi, ea hva?

r frtt:

Stjrnvld Danmrku hafa veri feimin vi a auglsa stareynd a flttamenn eru minna en velkomnir en n hafa au til skounar ntt frumvarp sem veitir yfirvldum heimild til a leggja hald vermti sem flttamenn kunna a hafa frum snum vi komuna til landsins.

N m deila um a hvort essi ager stafi af v a flttamenn su "minna en velkomnir" en ltum a liggja milli hluta.

a er ekki lagi a leita flki og hira af v vermti til a mta hugsanlegum kostnai vegna komu ess. annig virka raunar skattar: Maur er fflettur hverjum mnui v maur gti lent rkisreknu sjkrahsi, gti nota vegakerfi hins opinbera og gti urft a senda krakka skla sem ntur opinberra styrkja.

a sem vri lagi vri a gera flttamnnum og rum sem koma til landsins (lka slenskum nmsmnnum og ryrkjum sem fylla alla spjallri me spurningum um btur og opinbera asto) a ljst a vikomandi s hugsanlega a fara nta sr f annarra eigin gu og a fyrir a urfi a greia (jafnvel fullt ver). Flttamenn, nmsmenn og arir fengju skriflegan samning hendurnar sem segi eitthva essa lei:

Fyrir jnustu, varning ea hsni sem hyggst nta r kostna annarra verur innheimt og kostnaurinn greiddur aftur til eirra sem lgu t. Fari a hins vegar svo a finnir vinnu greiir bara af henni skatta eins og arir og fr sama rtt og arir til a nta r jnustu sem skattarnr fjrmagna fyrir almenna launamenn. Vi gerum engar krfur um a lrir eitthva tunguml ea skiptir um tr mean fylgir landslgum og essu samkomulagi.

etta gti n markmium um a takmarka skn skattf annarra en um lei hvatt sem til landsins koma til a standa eigin ftum eins fljtt og hgt er.

Annars er a ekki mitt a segja hva dnsk yfirvld gera og gera ekki. g greii skatta essu landi en get ekki kosi til ingsins. Rkisvaldi getur gert hva sem v snist enda ntur a grarlegs stunings sem fyrirbri. Best vri a losna vi a og gera flutning milli landa a einkamli hvers og eins samstarfi vi ara einstaklinga og fyrirtki. lmusi hti lmusi mean laun vru laun sta essa blandaa kerfis af tborguum launum annars vegar og hins vegarskttum sem rkisvaldi getur gert hva sem a vill vi.


mbl.is Vilja leggja hald vermti
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

" ... samrmi vi skir yfirstjrnar sjkrahssins"

Einnig vilji minnihlutinn tryggja Landsptalanum fullngjandi fjrmagn samrmi vi skir yfirstjrnar sjkrahssins.

etta er athyglisver sk. Hn segir svo margt um a hugarstand sem rkir kringum rkisreksturinn. ar eru bara kvenar "arfir" sem eru fyrirfram ekktar og arf einfaldlega bara a uppfylla me f r vsum skattgreienda. Annars verur hallarekstur ea deildum er loka. Svona lka einfalt.

ti raunveruleikanum - ar sem einkaailar starfa - ltur mli ruvsi vi. ar eru vissulega kvenar arfir og skir allra eru a ngt f fist me slu varning og jnustu til a fjrmagna r. En viti menn, a er ekkert vst! Hva gerist ? Er deildum loka og jnustan skorin niur auk ess sem veri er hkka? Nei. vert mti arf fyrirtki nna a leggja enn meira sig fyrir minna f og jafnvel frra starfsflk til a krkja aukin viskipti. Allra leia er leita til a spara n ess a a bitni jnustunni ea flmi viskiptavinina hendur samkeppnisaila. Starfsflki er kennt njar leiir til a nta tki og tl og eigin tma. Yfirmnnum er sagt a finna leiir til sparnaar og fjarlgja allan arfa.

sama tma arf a heilla viskiptavinina og bja betur en s nsti svo tekjurnar aukist.

arfir og skir stjrnenda eru vissulega til staar en eir geta ekki bara rtt t hndinaog tlast til ess a einhver leggi f r.

Rkisreksturinn kemst upp me a gera minna og minna fyrir meira og meira f, t hi endanlega.

Rkisvaldi ekki a reka sjkrahs frekar en nnur fyrirtki ea stofnanir. a er eins og a rtta unglingi bllyklana og vodkapela og ska honum grar skemmtunar.


mbl.is Menn eru algjrri sjlfheldu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Stjrnarflokkarnir geta lrt af stjrnarandstunni

Stjrnarandstaan heldur n rustl Alingis gslingu til a knja um enn meiri rkistgjld til helstu kjsendahpa sinna. a er sjlfu sr skiljanlegt. Stjrnarandstuliarhalda, ranglega, a n s runnin upp n gsent og a gjafaregni geti n hafist a nju eftir langt hl.

Stjrnarflokkarnir gtu lrt margt af stjrnarandstunni. egar stjrnarflokkarnir voru stjrnarandstu ltu r rkisstjrnina komast upp me a kollvarpa skattkerfinu og innleia teljandi lg sem enn ann dag dag valda miklu skaa slensku samflagi. etta ltu eir vigangast nnast n andspyrnu.

a man enginn eftir stjrnarandstu sem mli skiptir fr seinasta kjrtmabili. Hins vegar muna allir eftir gluverkefnum Jhnnu og Steingrms: ESB, hrri skattar, meira eftirlit (t.d. me fjlmilum), afrin a stjrnarskrnni, Valaheiargng, tensla hins opinbera, eyilegging heilbrigiskerfisins, einkavingar bankanna bak vi lokaar dyr, bjrgun gjaldrota banka, Icesave-mlin, spunagreinarnar, t rherraskipti, sundrung stjrnarheimilinu og sitthva fleira.

eim verandi stjrnarandstu hefi veri nr a spta lfana og berjast eins og villidr en geru a ekki.

N segi g ekki a a eigi a taka tillit til allra krfugera stjrnarandstu sem sttir sig ekki vi a vera a - stjrnarandstaa. a a taka slaginn vi hana. Ef rkisstjrnin er me hugsjnir og trir r hn a berjast. raun tti hn a gera gott betur en a og tlka skir stjrnarandstunnar sem gar hugmyndir um hva ekki a gera.

En rkisstjrnarflokkarnir geta engu a sur lrt miki af stjrnarandstunni hr. annig er a.


mbl.is Ekki samkomulag um afgreislu mla
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Rkisrekstur er bjarnargreii

A byggja mikinn rkisrekstur ofan samflag til ess a hjlpa flki og stula a einhverju jkvu er eins og a veita einhverjum bjarnargreia. Rkisreksturinn hleur fljtlega svo miklum lgum og yngslum ofan samflagi a a hrynur undan unganum.

Tkum dmi: Rkisvaldi kveur a a muni n sj llum sjndprum fyrir vieigandi sjntkjum og jntir einu bretti allar gleraugnabir, augnlknastofur og ara aila sem stunda sjnleirttingar. stainn er llum sjndprum lofa vieigandi sjntkjum - linsur fyrir rttaflk, gleraugu fyrir skrifstofuflk og svo framvegis. Enginn muni lengur urfa a greia fyrir slkt r eigin vasa - allt veri n fjrmagna me skattf.

Frbrt, ekki satt? N sitja sjndaprir vi sama bor og hjartveikir, slasair og pestarsjkir! N vera ekki sumir vel settir me bestu fanlegu gleraugun mean arir urfa a lta sr ngja ykka flskubotna r Kolaportinu.

En hva gerist leiinni?

sta tulla starfsmanna einkafyrirtkja leit a mestum fanlegum viskiptum vileitni til a skila hagnai eru n komnir daufir opinberir starfsmenn sem f sn laun sama hva, og geta jafnvel bist vi a f meiri laun ef eir standa sig illa ea sa miklu f (bera vi fjrskorti og fara verkfall).

sta einkaaila eilfri samkeppni a tvega bestu lausnir sem hagstustu kjrum tekur vi unglamalegt kerfi sem arf a raa flki birair, rra gi varnings og jnustu til a fara ekki fram r fyrirframakvenum fjrframlgum og innleiir flki kerfi af beinum og bilistum.

sta ess a efnair einstaklinga geti sett miki f njustu tkni og annig stula a run hennar sem sar leiir til ess a hn lkkar veri eru allir settir undir sama hatt. annig er stula a v a relt tkni veri s eina boi. A vsu munu hinir fundsjku sofa betur, vitandi a allir hafi a jafnsktt, en til lengri tma bitnar etta illa llum, en verst eim sem urfa nrri tkni til a hafa brilega sjn.

Rkisvaldi er eins og krabbameinsfruma sem a rast arar illkynja frumur lkamanum en endar v a breia sig t til heilbrigu lkamshlutanna og drepa lka.

A ska sr meiri rkisreksturs nafni hfleygra hugsjna er bjarnargreii. g segi nei takk.


mbl.is Vantali um tugi milljara
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband