Bloggfrslur mnaarins, nvember 2013

Hver er inn hsbndi, rkisstarfsmaur?

Til allra rkisstarfsmanna vill g beina eftirfarandi spurningu:

Hver er inn hsbndi?

g skal bja upp svar. Svari er: Skattgreiendur.

Ekki gleyma v.

Gleymdu v heldur ekki a skattgreiendur eru blankir, skuldugir og skattpndir. Hroki af inni hlfu er v vgast sagt ekki vi hfi, s hann til staar. Aumkt vri miklu frekar vieigandi.


mbl.is Ekki niurskurur heldur niurrif
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Um frttamat frttamanna

Frttamnnum finnst alltaf mjg frttnmt egar frttamnnum er sagt upp. a er kannski elilegt og mevitaur hlutur af eirra eigin hagsmunabarttu, sem er auvita s a frttamenn su sem flestir. Hver vill ekki frekar tilheyra strum flagsskap sem stendur saman en fmennum flagsskap sem hgt er a hunsa?

Vori 2009 var niurskuri hrint af sta hj mnum atvinnuveitanda eftir a pantanir hfu ekki lti sj sig san um hausti 2008. 15% allra starfsmanna, vert allar deildir, var sagt upp (a mnu mati ekki besta leiin v sumir hfu meira a gera en arir, en heldur ekki mn kvrun a taka). Samt var ng a gera hj t.d. minni deild sem var a vinna a pntunum sem teygu sig allt a v 2 r fram tmann. A missa 15% samstarfsflaga minna var erfitt, bi persnulega og faglega. Fyrirtki komst samt gegnum erfiasta hjallann og er dag fjlmennara en fyrir hausti 2008. Eigendur ess urftu ekki a drekkja v skuldum ea selja vermti t r v tsluveri. Niurskururinn styrkti fyrirtki egar til lengri tma var liti.

Ekki var etta samt tali vera neitt srstaklega frttnmt, enda var a heldur ekki. Einkafyrirtki sem segir upp starfsflki til a lifa af erfitt rferi er daglegt brau. au sem kunna a haga seglum eftir vindi og lifa af erfia tma geta ri flk egar betur rar, og boi betri kjr. Fyrirtki sem hanga dauateygjunum eru engum til gagns og veita besta falli tmabundi athvarf fyrir starfsflk sem sfellt arf a ttast gjaldrot atvinnuveitanda sns.

Frttamat frttamanna er alveg afskaplega sjlfhverft, og kannski er a elilegt. Ltum samt ekki huga frttamanna uppsgnum frttamanna villa okkur sn: etta er nokku sem gerist oft dag hinum frjlsa markai, og enginn frttamaur veitir v srstaka athygli.


mbl.is g var rekinn dag
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Segir hver?

formaur bankaskattur fjrmlastofnanir slitamefer, sem kynntur var fjrlagafrumvarpi rkisstjrnarinnar, er brot eignarrttarkvi stjrnarskrnni, brtur jafnrttissjnarmi og er rttltur og rkrttur. etta segir slitastjrn Kaupings banka yfirlsingu sem var birt heimasu slitastjrnarinnar.

Og hva me a hva hverjum finnst brjta og ekki brjta eignarrttarkvi stjrnarskrarinnar?

Stjrnarskrin er plagg sem rkisvaldi skrifai og er lti meira en lauslegar leibeiningar um hversu hratt rkisvaldi m troa borgurum rkisins. g hef aldrei heyrt um tilvik ar sem dmstll (einnig eining rkisvaldinu) stafesti tlkun almenns borgara stjrnarskrnni og hratt rkisvaldinu til baka, a.m.k. ekki egar kemur a skattheimtu. g lsi hr me eftir einu slku dmi.

Rkisvaldi gerir hva sem a vill vi hvern sem a vill. a heldur ekkert aftur af v nema virk andspyrna almennings, og hana er varla a finna slandi, nema e.t.v. ef senda glpamann me erlent rkisfang r landinu.

Rki tlar sr a n 11 milljrum t r fjrmlastofnunum slitamefer. a mun a gera.


mbl.is Skatturinn brot eignarrtti
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Kokkurinn kvartar undan eigin eldamennsku

Nefndarmenn voru sammla um a laust taumhald peningastefnunnar hefi stutt vi efnahagsbatann undanfrnum misserum.

Verblgukokkarnir Selabanka slands eru ekki fullkomlega sttir vi afrakstur eigin eldamennsku. eir hrsa sr fyrir rangurs hins "lausa taumhalds" peningastefnunnar, en finnst verblgan ekki vera a hjana ngu hratt.

Stefnu Selabanka slands mtti kalla: A pissa skinn sinn.

einum staer verblgustefna slands borin saman vi verhjnun sem rar voru neyddir t eftir hruni (af v eir gtu ekki bara prenta evrur til a halda uppi verlagi). ar segir:

As the Central Bank of Iceland inflated the money supply, price inflation raged. Icelanders continually felt their financial security worsen as their purchasing power collapsed. This was not apparent to the rest of the world, fixated as it was on the nominal prices the Icelandic economy posted. By its nadir in late 2010, inflation-adjusted income in Iceland was down over 35 percent.

In Ireland this decline was muted because of price deflation. As domestic prices fell it became easier for Irish citizens to make their declining nominal incomes go further. At its worst, the Irish economy collapsed less than 10 percent in real terms.

Me ru orum: mean yfirvld slandi lgu herslu a rrnun kaupmtti slensku krnunnar myndi rtta vi efnahag slands gtu rsk yfirvld ekki anna gert en a leyfa verblum a missa allt loft (en skuldsettu a vsu rkisvaldi upp rjfur til a bjarga bnkum, sem voru mistk).

Selabanka slands a leggja niur, hi slenska rki a htta peningatgfu me llu, og htta algjrlega a skipta sr af v hvaa peninga flk velur a nota, og hver m gefa t peninga, og hvaa "fti" eir peningar eiga a vera.


Kjartan er lkur hinum

Kjartan Magnsson, borgarfulltri, fkk a mnu mati of llega kosningu prfkjri Sjlfstismanna Reykjavk. Hann er ekki eins og allir hinir, tt hann s aumjkur og setji sig smu giringu og eir. v til stunings vil g benda essa frslu Vefjviljans. ar er bent a Kjartan Magnsson er s eini sem hefur stai me skattgreiendum tveimur af strstu rsum hins opinbera seinustu misserum og rum (Icesave og Harpa).

Hva sem v lur gti Kjartan e.t.v. prfa nstu rum a tala meira fyrir skattalkkunum og minnkandi hlutverki sveitarflagsins Reykjavk daglegu lfi Reykvkinga. a geri Dav Oddsson snum tma og hlaut miklar vinsldir fyrir, svo g tali n ekki um stl borgarstjra ogyfir 50% fylgifyrir flokk sinn, og a endurkjri. Vi eigum enga stjrnmlamenn sem segja htt og skrt a eir su a berjast fyrir v a hafa sem minnst a gera lok kjrtmabilsins. g lsi hr me eftir slkum.


mbl.is Ekki dmur yfir borgarfulltrum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Flma myrkri hagtalna

Spekingarnir hafa kkt inn framtina og segja okkur fr batnandi t me aukinni einkaneyslu.

eir segja a batnandi horfur su atvinnumarkai.

eir segja okkur lka a bist s vi minni fjrfestingu nsta ri en essu ri. Samt einkaneysla a aukast og strf a skapast.

etta eru auvita mtsagnir. Enginn vxtur hagkerfis getur tt sr sta ef fjrfesting er a minnka. Hver a kaupa tkin og tlin, fjrfesta jlfun starfsmanna og koma vrum t til neytenda ef fjrfesting er a minnka en einkaneysla a aukast? a stofna til skulda? a prenta peninga?

F verur rstafa rj vegu og bara rj:

  1. neyslu.
  2. fjrfestingu.
  3. uppsfnun undir koddanum (ar sem eir brenna upp verblgubli hins opinbera).

Ef almenningur er a eya miklu neyslu og draga r fjrfestingu er ekki a safnast f sji sem fyrirtkjum stendur til rstfunar a lna r til arbrra fjrfestinga. Ef fyrirtki urfa a lta rekstrarf duga til a fjrfesta er nokku vst a minna verur um fjrfestingar en ella. F fyrirtki eiga sji sem duga fyrir meirihttar fjrfestingum, stagreiddum.

Raunar hafa slendingar ekki tt sparna mrg r. Lfeyrissjirnir eru lgskipaur nauungarsparnaur, og nna er veri a nota til a fjrmagna uppkaup fyrirtkjum og skuldum hins opinbera. Lfeyrissjirnir vera ornir tmir lngu ur en g leggst helgan stein, ef g get a yfirleitt.

Til a skilja jhagssp Hagstofu slands rtt er til einfalt r: A tlka allt sem eir kalla jkvtt sem neikvtt, og fugt.


mbl.is Gera r fyrir 2,5% hagvexti nsta ri
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Kannski, kannski ekki (Marx brosir grfinni nna)

Samdrttarskeiinu er loki hollensku efnahagslfi samkvmt njum tlum um landsframleislu ar landi. Mldist hagvxturinn 0,1% rija rsfjrungi samkvmt tlum Hagstofu Hollands.

Ekki er jafnauvelt a tlka svona frttir og margir halda. Er hagkerfi Hollands a hressast ea veikjast? Tlur um "hagvxt" segja voalega lti um a. Hvers vegna?

"Hagvxtur" er mling peningastrum. myndum okkur a hagkerfi su 1000 milljarar framleiddir af vermtum ri, mlt einhverri peningategundinni. myndum okkur a n uppfinning leii til ess a allar framleislulnur hagkerfinu byrji a skila 10% meiri afkstum, og aukin framleisla leii til lkkandi vers. Allir geta keypt meira en ur, ea jafnmiki fyrir lgra f. Mlingar verlagi sna lkkun verlags. Hagfringar sj a "verhjnun" sr sta, og eir hrpa: Kreppa! Kreppa! Samt eru allir betur staddir en ur - laun almennings duga n til a kaupa meira en ur, ea almenningur getur eytt minna og spara meira.

myndum okkur nna sama hagkerfi. Spekingar selabanka eru undir rstingi a sna fram a blssandi gangur s hagkerfinu. eir kvea a prenta 10 milljara af njum peningum. Hagkerfi er nna 1010 milljarar sta 1000 milljara. Ver hkkar vegna rrnandi kaupmttar peninganna. Mlingar spekinganna sna a hagkerfi hefur vaxi um 1 prsent. Morgunblai flytur okkur forsufrtt um a hagkerfi hafi vaxi a nju eftir tmabil stnunar ea samdrttar.

Sarnefnda dmi er hi dmigera. Peningastrir eru flugfer upp vi essi rin og margir telja ranglega a a sjlfu sr s til merkis um a eitthva jkvtt s ferinni. Svo er ekki endilega.

Karl Marx lagi a til Kommnistavarpinu (kafla II) a rkisvaldi tti meal annars a stofna rkisselabanka og einoka peningatgfu til a n tkum hagkerfinu. Nokkrum ratugum seinna var slkt fyrirkomulag ori a reglunni. sama kafla er tala um a banna erfir eignum, vinga alla vinnubir og skylda ll brn menntun rkissklum. Sumt er kunnuglegt, sumt er handan vi horni. Karl Marx brosir grfinni nna.


mbl.is Holland komi t r samdrtti
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

sland eitt Norurlanda n einkasptala

tt margt af v sem forstjri Samkeppniseftirlitsins segi um eli opinbers rekstrar s rangt er rtt a hrsa honum fyrir a nefna margt sem slendingar gera sr ekki grein fyrir.

sland er til dmis eitt Norurlanda n einkasptala. Hi "norrna mdel" heilbrigisjnustu slandi er v svo norrnt a a er eitt Norurlanda um a.

Danmrku er hgt a nota leiarvsinnhttp://www.privathospitalsguiden.dk/til a finna einkasptala sem sinna kvenum tegundum heilbrigisjnustu. Ertu me brjstakrabbamein? getur leita tilessara einkasptalafyrir a.m.k. hluta af mefer inni.Ertu me hjartasjkdm? getaessir einkasptalare.t.v. astoa ig.

Kerfi Danmrku er lka a sem stundum kallast "tvfalt" slandi, .e. hgt er a heilbrigistryggja sig ofan heilbrigistryggingu sem rkisvaldi stendur a og nta sr svo jnustu einkasptala ef eitthva ber a og heilsugsla ea sptali hins opinbera er ekki a sinna rfum num (t.d. af v bitminn eftir nausynlegri mefer er upp marga mnui).

Margir atvinnurekendur Danmrku, ar meal minn, heilbrigistryggja starfsmenn sna, t.d. gegnumSkandia, og bja upp a brn og maki fi einnig tryggingu, oft gegn litlu gjaldi.

vinningurinn er auvita margfaldur. Bilistar opinbera kerfinu styttast v eir heilbrigistryggu yfirgefa einfaldlega. lagi hi opinbera kerfi minnkar. Samkeppni er til staar milli heilbrigisjnustuaila. Bein akoma einkaaila a fjrmgnun tryggir kvei ahald sem hi opinbera finnur aldrei fyrir. Svona m lengi telja.

egar kemur a hinu "norrna mdeli" eru slendingar kalskari en pfinn, og tala oftar en ekki t um rassgati sr (afsaki orbragi).


mbl.is Vill aukna samkeppni
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Plstrar blandi svusr

eru tillgur hagringarhps rkisstjrnarinnar (ath. "hpur" en ekki "nefnd") loksinskomnar teftir mikla eftirvntingu margra. stuttu mli m draga r saman me orunum: Plstrar blandi svusr.

Kannski er a ekki skrti. Eitt af markmium hpsins var raunar a rast ekki fituna og skera hana burtu, heldur bara a tengja betur og e.t.v. drar sama einstaka fituhluta, ea me orum hpsins:

Hagringarhpurinn hefur ekki lagt herslu beinar niurskurartillgur heldur kerfisbreytingar sem beinast a breytingum herslum, aferum og skipulagi og geta stula a varanlegri hagringu og auknum rangri til lengri tma.

annig a a er kannski ekki skrti a lti sem mli skiptir hafi veri lagt til.

En hva hefi g lagt til? Hva ef g hefi fengi a verk a koma me plitskt raunhfar tillgur a hagringu rkisrekstrinum?

g hefi lagt til eftirfarandi:

A innan kjrtmabilsins veri rkisvaldi ekki rekstraraili einnar einustu stofnunar, skrifstofu ea deildar sem si um neins konar heilbrigisgslu ea menntun (auk mun fleiri tegundir jnustu auvita). Um fjrmgnunarhli heilbrigisgslu og menntunar yrfti svo a leita leia til a bra tmabundi bili fyrir sem hafa lengi greitt skatta og treysta rkisvaldi til a veita.

A innan vetrarins veri hafin algjr aftenging rkisvalds og peningatgfu sem endar v, innan kjrtmabilsins, a Selabanki slands s r sgunni, innistutryggingar ornar a einkamli hvers og eins og hvaa tegund peninga hver notar s algjrlega undir hverjum og einum komi.

A innan vetrarins veri ekki lagur tollur ea vrugjald neitt sem kemur inn til landsins, og engir styrkir veittir fyrir neitt sem fer r landi. Frverslun vi allan heiminn, hvorki meira n minna.

A innan vetrarins veri egar hafin strkostleg niurgreisla skuldum hins opinbera.

A innan vetrarins veri llum lgskyldum sveitarflg afltt, ..m. lgbundi lgmarkstsvar ea hmarkstsvar. Heimilt s a kljfa sveit ea bygg r sveitarflagi og yfir ntt sveitarflag me einfaldri meirihlutakosningu ba tilteknu svi. Engin lgmarksst sveitarflags veri skilgreind. (etta yrfti e.t.v. a fnpssa tknilega en plitsk markmi tti a vera a r v sveitarflg eru hefbundin plitsk eining milli rkisvalds og einstaklings, megi flk klskerasauma au sem frjlsast.)

A innan kjrtmabilsins veri ekki greidd krna r rkissji neinskonar framleislu, ina ea athfn af nokkru tagi.

A innan kjrtmabilsins veri bara eftir einn ea tveir skattar til a bra tmabundi au tgjld sem margir treysta rkisvaldi til a sj um mean a er a koma sr r veginum. eir urfa a vera rlti hrri en sjlf rkistgjldin mean hi opinbera greiir skuldir snar (nema a einfaldlegaafneiti eim, neiti a borga og eyi varanlega lnstrausti rkissjs, en a er gott ml).

Rkisvaldi arf a leggja niur ll sendir. jnusta vi slendinga erlendis veri boin t ea greidd a fullu af slendingum erlendis.

Listinn yri auvita lengri eins og menn geta mynda sr egar maur er binn a vera fullum launum margar vikur vi a skrifa nokkrar blasur af hugmyndum niur, en g lt staar numi bili.

Plitskt raunhft? Kannski. Hi sama m segja um sem fru fyrstir a takast vi rkisvaldi og reyna a vinga a til a htta a verja rlahald. ar me er ekki sagt a rttlti hafi ekki sigra a lokum. a tk rmlega ratug a losna vi jarbkhluskattinn. Slkt m skrifast veiklundaan almenning sem ltur valta yfir sig, trekk trekk, af gmlum vana.


mbl.is Vera a lta a sem loki er
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hverjum er ekki sama?

nei, nei - sprotafyrirtkin kvarta undan starfsumhverfinu slandi! eim ngir ekki a sna fram gan hagna ninu ea framtinni, ga viskiptatlun, ga stefnu, gar markashorfur og traustar horfur fyrir marka eirra. nei, nei - au f engin ln!

Frumkvlastarfsemin undir hgg a skja. Hverjum er ekki sama? Sjum n til: slandi er mikil sam me rkisrekstri og frumkvi rkisvaldsins. Vantar virkjun? Ltum rkisvaldi senda Landsvirkjun af sta! Vantar jargng? Sendum rkisvaldi af sta! Vantar skla? Virkjum sveitarstjrnina! Eru holur malbikinu? Tlum vi vegagerarflk rkisins! Er komin upp hugmynd sem mokar milljrum til slands? Tlum vi Alingi! ar er alltaf skilningur fyrir milljarahugmyndinni, hvort sem hn er minkarkt, fiskeldi, sstrengur ea lfrnt lambakjt.

Svo hverjum er ekki sama tt einhverjir frumkvlar su a horfa upp hugmynd sna deyja fingu? Hverjum er ekki sama tt agengi a fjrmagni fyrir sprotafyrirtkin s lti sem ekkert? Hverjum er ekki sama tt almenningur geti ekki spara peninga og lna t?

Mr er sama. En flestum ekki. alvru.


mbl.is Sprotafyrirtki lkleg til a flytja r landi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband