Bloggfćrslur mánađarins, september 2007

Ég vona ađ hún meini ekki orđ af ţessu!

Condoleezza Rice er vonandi bara ađ smjađra fyrir tískufyrirbrigđi núna ("loftslagsbreytingar af mannavöldum"). Vonandi hefur hún ekki falliđ fyrir eilífu sjónarspili fjölmiđla og vísindamanna á ríkisspenanum sem fá styrki í réttu hlutfalli viđ fjölda hörmunga sem ţeir spá fyrir um. 

Bandaríkjamenn hafa fariđ mun rólegar í ađ hella sandi á efnahagskerfisvélina en mörg önnur ríki. Skattbyrđin og reglugerđafarganiđ er vissulega stíflandi, en ţađ er ţó stíflađ af allskyns öđrum ástćđum en ţeirri ađ gera of mikiđ úr áhrifum einnar minniháttar gróđurhúsalofttegundar á loftslag jarđar. 

Bandaríkjamenn hafa ađ vísu ekki alveg haldiđ sig frá "ađgerđum" gegn aukningu koltvísýringsútblásturs en vilja frekar gera ţađ međ tćkniţróun en ríkisforsjá, t.d. í samstarfi viđ Kína, Indland og ađra vaxandi iđnađarrisa. Ţađ virđist hafa virkađ ágćtlega á međan Kyoto-ríkin eru fjćr ţví en nokkru sinni ađ ná sínum "markmiđum" (t.d. Kanada og Bretland ţar sem Tony Blair hefur lofađ öllu fögru svo árum skiptir).

Ćtli ein ástćđan fyrir aukningu CO2-útblásturs í Evrópu sé aukin áhersla á lífrćna rćktun? Svo sannarlega vćri ţađ skondiđ áfall fyrir sjálfsupptekna, snobbađa og hrokafulla menningarelítu gamla heimsins!


mbl.is Rice segir Bandaríkjamenn taka gróđurhúsaáhrifin alvarlega
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Hvernig vćri ađ "veita" ađgang ađ frjálsum markađi í stađinn?

Norđmenn eru ágćtt fólk. Ţeir ţéna vel á olíu sem rennur inn í vel smurđa vél kapítalismans og nota afraksturinn til ađ bora jarđgöng og kaupa hluta- og skuldabréf út um allan heim. Eitt vantar ţeim samt: Hagfrćđiskilning.

Ungbarnadauđi er ekki bein afleiđing af skorti á ţróunarađstođ. Hann er fylgifiskur sósíalisma. Ţróunarríkin hafa ekki sama ađgang ađ heimsmarkađi og hin ríku Vesturlönd (og mörg Asíu- og Suđur-Ameríku-lönd). Slćmt, og algjörlega á ábyrgđ Vesturlanda.

Ţetta er samt bara hálf sagan sögđ. Ţróunarríkin sjálf eru í mörgum tilvikum sinn versti óvinur. Ţau eru mörg hver umkringd eigin tollamúrum og viđskiptahöftum (nánar um ţađ hér). 

Ţađ sem ţróunarríkjum heims vantar er ekki bara plástur á sáriđ í formi norskra olíupeninga, heldur fríverslun og kapítalismi. Norđmenn gera sennilega sitt fram til ársins 2015, en hvađ svo? Hvenćr á ađ ţrýsta á stjórnvöld ţróunarríkja ađ fella niđur varnarmúra sína í viđskiptum, samhliđa ţví ađ fella niđur vestrćna varnarmúra, og leyfa ungbarnadauđa ađ detta niđur á vestrćna tölfrćđi nánast af sjálfu sér?


mbl.is Norđmenn veita milljarđi dala til baráttu gegn ungbarnadauđa
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Kapítalísk samviska komin í gamla manninn?

Mikhaíl Gorbatsjov er enginn engill. Fangabúđir og ógnarstjórn voru ekki síđur hluti af hans stjórnartíđ í Sovétríkjunum en fyrri "ađalritara" Kommúnistaflokks Sovétríkjanna. Ţađ var ekki fyrr en Reagan sýndi hörku og lét af kurteisishjali ađ Gorbatsjov sá sig knúinn til ađ bođa einhvers konar breytingar sem á endanum leiddu, bćđi beint og óbeint, til falls Sovétríkjanna.

Engu ađ síđur er ánćgjulegt ađ sjá hvađ stórfé getur gert fyrir samvisku gamals harđstjóra. Gorbatsjov ferđast nú um heiminn og ţiggur stórfé fyrir fyrirlestrahöld og viđtöl. Ađ vísu er hann valda- og áhrifalaus í Rússlandi, en Vesturlandabúar hlusta á hann (mbl.is í hiđ minnsta), og sjá kannski ađ ţađ er ekki allt fengiđ međ hinu ofmetna lýđrćđi, sem ađ nafninu til ríkir í Rússlandi.

Snobbađir Evrópubúar halda ađ allt sé fengiđ međ ţví ađ afhenta ríkisvaldinu ábyrgđ og fé og treysta ţví ađ opinberir embćttismenn tryggi ţetta og varđveiti hitt. Evrópubúar hafa gleymt ţví hvađ stórt og öflugt ríkisvald er eyđileggjandi. Pútín er ađ sýna okkur á skýran hátt hvađ gerist ţegar allir ţrćđir samfélagsins liggja til miđstjórnarvaldsins.

Af einhverjum ástćđum sjá fćstir sömu ógn í Alţingi Íslands og Brussel Evrópusambandsins og ţeir sjá í Moskvu Rússlands.  


mbl.is Gorbatsjov varar viđ endurfćđingu Stalínismans
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Bannelítan breytir um áherslur

Nú ţegar tóbaksreykingar eru víđa orđnar ađ lögreglumáli ţá finnst bannelítunni vera kominn tími til ađ breyta um áherslur. Fyrir löngu var ţađ fyrirséđ ađ feitmeti yrđi nćst á dagskrá, og nú skal halda á ţá braut af fullum krafti. Skotar eru hvergi nćrri ţeir fyrstu til ađ hefja samningu reglugerđabálka sem "taka á" feitmetinu, og fleiri munu lönd munu senn fylgja á eftir. Meira ađ segja Danir gćla viđ slíka verkefnisaukningu lögreglunnar, og ţá er mikiđ sagt!

Spurningin er bara ţessi: Ţegar bannelítan er orđin ánćgđ međ "árangur" sinn í "baráttunni gegn offitu" (sem er í raun bara afleiđing ţess ađ allir geti rukkađ alla um kostnađ vegna sjálfsskapađra heilsuvandamála í gegnum ríkisvaldiđ), hvađ tekur ţá viđ?

Allar hugmyndir og kenningar vel ţegnar!


mbl.is Offitutíđni í Skotlandi lítiđ lćgri en í Bandaríkjunum
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Alveg rosalega slćm hugmynd, ef marka má reynsluna

Ţađ ađ flytja fleiri verkefni frá ríki til sveitarfélaga er alveg rosalega slćm hugmynd ef marka má reynsluna af slíku. Í höndum sveitarfélaga hafa grunnskólar orđiđ illa úti og eru nú notađir eins og betliskál til ađ kreista meira fé út úr ríkinu, enda ţótt tekjustofnar fylgi hinum nýju verkefnum - tekjustofnar sem eru ekki síđur úthugsađir en ađrar útgjaldaáćtlanir hins opinbera og eiga ađ nćgja fyllilega fyrir verkefnunum sem ţeir fylgja.

Sveitarfélög eru meira og minna rekin á hámarksútsvari á Íslandi á međan ríkiđ leitast (a.m.k. í tíđ fyrri ríkisstjórnar) viđ ađ lćkka skatta samhliđa ţví sem útgjöld eru aukin (ţví miđur). Ţađ hefur enda komiđ í ljós ađ vćnleg leiđ til ađ auka tekjur ríkisins er ađ lćkka skatta, og ţessu hafa landsyfirvöld áttađ sig á ţví á međan sveitarfélögin hafa fariđ hina leiđina og hćkkađ skatta og fjölgađ ţeim.

Ríkiđ getur vitaskuld komiđ rekstri heilbrigđisţjónustu frá sér, en viđtakendur hennar eiga ekki ađ vera illa rekin sveitarfélög, heldur einkaađilar. Ţađ er miklu nćr ađ gera heilbrigđiskerfiđ ađ einhverju sem minnir á bankakerfiđ frekar en grunnskólakerfiđ.


mbl.is Vill heilbrigđisţjónustu til sveitarfélaga
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Hér er ađ finna hressandi mótsögn!

Ţótt frétt ţessi sé stutt ţá tekst henni samt ađ rúma mjög svo stóra mótsögn sem kemur fram í eftirfarandi setningum:

"Forseti Íslands Ólafur Ragnar Grímsson tók í gćr, sunnudaginn 23. september, viđ verđlaunum fyrir forystu á alţjóđavettvangi í baráttunni gegn loftslagsbreytingum og fyrir ađ stuđla ađ nýrri sýn á nýtingu hreinnar orku víđa um heim." 

"Ţá var einnig fjallađ um baráttuna gegn fátćkt í Afríku og tćkifćrin sem ný tćkni skapar í ţeim efnum."

Höfum eitt alveg á hreinu - "hrein orka" er ekki notuđ af fátćkum Afríkubúum af ţví hún er dýr. Ţađ sem ţeim vantar til ađ knýja tćki sín (eigi ţeir yfirleitt einhver) er ódýr orka. Í Afríku ţýđir ţađ kol og olía, og á sumum svćđum gas.

Ţeir sem eiga erfitt međ ađ sćtta sig viđ ţetta tala gjarnan í gátum. Talađ er um "nýja tćkni" og "hreinni orku" ţegar í raun er átt viđ ađ Afríkumönnum eigi ađ setja stólinn fyrir dyrnar ţegar kemur ađ notkun ódýru orkugjafanna sem finnast náttúrulega í Afríku og fátćkt fólk hefur ađgang ađ.

"Baráttan gegn loftslagsbreytingum" er baráttan gegn ađgengi fátćkra Afríkubúa ađ ódýrri orku.


mbl.is Forseti Íslands verđlaunađur fyrir baráttu gegn loftlagsbreytingum
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Fangelsin fyllt

Í Bandaríkjunum hefur stríđinu gegn fíkniefnum veriđ fylgt eftir af miklum krafti í mörg ár. Fyrir vikiđ situr nú stćrri hluti ţjóđarinnar í fangelsi en í nokkru öđru landi, og fer sífellt fjölgandi. Kostnađur viđ stríđiđ er líka á uppleiđ sem aldrei fyrr, međal annars vegna sífellt ţéttriđnara eftirlitsnets međfram strandlengjum og landamćrum, auk eftirlits innanlands međ óbreyttum borgurum.

Íslendingar virđast vera halda í sömu átt, frekar en ađ apađ sé eftir Hollandi, Sviss, Kanada og fleiri barbaralöndum ţar sem fíkniefni fá sífellt minni athygli yfirvalda. Dómsmálaráđherra vor á til dćmis eftirfarandi ummćli:

"Á andriki.is er látiđ eins og ţađ skipti í raun litlu, ađ allt ţetta fíkniefnamagn hafi veriđ gert upptćkt á Fáskrúđsfirđi og ţeim sérkennilega málstađ til stuđnings er vitnađ í leiđara Jóns Kaldals í Fréttablađinu. Vangaveltur af ţessum toga minna á frásagnir af hjali hefđarfólks um heim, sem versnandi fer, en viđ ţví sé í raun ekkert ađ gera og ţess vegna sé best ađ búa enn betur um sig í einangrun hefđarsetranna og halda áfram ađ hafa nóg ađ gera viđ ađ gera ekki neitt."

Pistill andriki.is

Viđhorfiđ er ţetta: Heimur versnandi fer og á ţví ţarf ađ taka frekar en ađ líta í hina áttina.

Ţetta viđhorf finnst víđar og er raunar helsta vopn ţeirra sem vilja útvíkka ríkisvaldiđ til ađ "leysa" allskyns vandamál í samfélaginu, (kynjaskipting í ţćgilegum skrifstofustörfum, böl hinna erlendu verkamanna sem kunna ekki íslenska löggjöf en voga sér samt ađ vinna á Íslandi, og fleira).

Ég vil hins vegar taka annan pól í hćđina og segja ađ viđ eigum ađ hćtta ađ eyđa orku lögregluţjóna okkar í eltingaleik viđ fíkniefni, og nota krafta ţeirra frekar til ađ stöđva ofbeldisglćpi og ţjófnađi, hvort sem ţeir eiga sér stađ í tengslum viđ fíkniefnaviđskipti eđa eitthvađ annađ.

Raunar myndu ofbeldisglćpir verđa mun fátíđari í fíkniefnaheiminum ef fíkniefni vćru gerđ lögleg, rétt eins og raunin er á hinum ofbeldislausa markađi höfuđverkjapilla og sígaretta og annars löglegs neysluvarnings sem má misnota en flestir láta ţađ eiga sig. Ţetta er hins vegar stađreynd sem margir kjósa ađ líta framhjá, ţví eitthvađ ţarf nú ađ mála eins og skrattann á vegginn til ađ réttlćta frekari útţenslu eftirlitsstofnana ríkisvaldsins, sem eitthvađ er orđiđ eirđarlaust eftir ađ ţađ hćtti ađ mestu ađ reka fyrirtćki af ýmsu tagi!


mbl.is Einn ţeirra sem handtekinn var erlendis úrskurđađur í gćsluvarđhald
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Áfram er rússíbananum haldiđ keyrandi

Einhverjir halda ţví enn fram ađ til ađ "slá á " fjármálakreppu ţurfi ríkisvald ađ niđurgreiđa ríkisbakkađ lánsfé til viđskiptabanka (prenta peninga) sem síđan láni hina ódýru peninga til kúnna sinna sem ţá geti haldiđ áfram ađ eyđa í allskyns verđ-uppsprengdar fjárfestingar. Ţeir eru enn til sem halda ađ ţannig hefđi átt ađ leysa Kreppuna miklu, fjármálakreppuna í Asíu fyrir nokkrum árum og nú ţá sem viđ erum ađ verđa vitni ađ.

Ţeir sem halda ţessu fram eru ađ fá hverja ósk sína á fćtur annarri uppfyllta ţessa dagana. Seđlabankar "leggja til" fé svo skiptir hundruđum milljóna (evra og dollara!), Seđlabanki Bandaríkjanna lćkkar nú vexti og hvađ er langt ţangađ til nćsta björgunarađgerđ lítur dagsins ljós? Björgunarađgerđ sem má líkja viđ ađ henda götóttum björgunarvestum hverju á eftir öđru á ósyndan manni uns hann sekkur eins og steinn undan farginu. 

Nú ţegar dálkahöfundar utan hins harđa kjarna austurríska hagfrćđiskólans eru byrjađir ađ bođa afnám peningafölsunarinnar ţá hlýtur eitthvađ ađ vera renna upp fyrir fólki, eđa hvađ? 


mbl.is Stýrivextir lćkkađir um 0,5% í Bandaríkjunum
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Windows-notendur skuli greiđa tćplega hálfan milljarđ evra í sekt fyrir vöruval sitt

Af hverju heldur fólk ađ tölvuiđnađurinn sé svona frámunalega nýjungagjarn? Ţađ er af ţví Microsoft hefur einskorđađ sér ađ vera sá stćrsti og sterkasti, og neyđir ţar međ keppinauta sína til ađ berjast á hćl og hnakka til ađ fá markađshlutdeild. Google, Cisco og Macintosh geta ekki unniđ á nema virkilega hugsa "outside the box".

Bull og rugl eins og ţessi úrskurđur evrópskra samkeppnisdómstólsins gagnast engum nema hinum daprari af keppinautum Microsoft. Neytendum er sendur reikningur upp á 500 milljarđa evra. Ţeim stóđ lengi til bođa ađ kaupa Microsoft án umrćdds forrits, en sýndu ţví lítinn áhuga.

Sjáum hvađ setur. Kannski Evrópusambandinu liđi betur ef Microsoft hćtti alveg ađ sinna Evrópumarkađi, t.d. sem sparnađarađgerđ til ađ greiđa sekt sína? Verđa ţá ekki allir glađir?


mbl.is Úrskurđur um brot Microsoft á samkeppnislögum stađfestur
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Fátćkum Pólverjum bolađ úr starfi

Nú hefur íslenskum verkalýđsforkólfum tekist ađ bola nokkrum Pólverjum úr starfi hér á landi. Vitaskuld er óheppilegt ađ ţeir hafi ekki veriđ međ dvalarleyfi og ađra pappíra sem ríkisvaldiđ úthlutar, enda gerir ríkisvaldiđ ýmislegt til ađ gera útvegun slíkra pappíra erfiđa. En má ekki leysa slík formsatriđi og leyfa hinum atvinnulausu Pólverjum ađ snúa aftur til starfa sinna? Hverra hagsmuna er veriđ ađ gćta međ ţví ađ bola ţeim úr starfi sínu á forsendum skriffinnsku hins opinbera?

Ekki er veriđ ađ standa vörđ um hagsmuni hinna óheppnu Pólverja sem verkalýđsfélögin komu auga á. Miklu frekar eru hér ađ verki hagsmunaöfl úr íslenskri verkalýđshreyfingu sem kćra sig ekki um hina erlendu samkeppni. Ađ minnsta kosti er ekki ađ sjá á fréttinni ađ um neitt annađ sé ađ rćđa.


mbl.is Norđurál rifti samningi viđ pólskt verktakafyrirtćki
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband