Bloggfćrslur mánađarins, desember 2011

Olíudraumur Íslendinga er enn stormasamari

Marga Íslendinga dreymir um olíufund innan íslensku landhelginnar. Af hverju? Jú til ađ geta selt olíuna fyrirhafnarlítiđ og byrjađ ađ eyđa í allskyns lúxus og vellystingar án ţess ađ ţurfa hafa mikiđ fyrir ţví. Draumurinn um olíuna er draumurinn um ađ geta eytt auđveldum pening í allar áttir. Olíudraumurinn er ađ ţessu leyti svipađur hugsuninni á bak viđ ríkiseinokun á peningaútgáfu í gegnum ríkisrekinn seđlabanka. 

Mörg ríki hafa fariđ illa út úr olíuauđćvum. Ríkir furstar hafa mokađ fé í ţegna sína til ađ halda ţeim góđum, jafnvel keypt rándýra lúxusbíla handa nánast hverjum sem vill, og byggt glćsihallir og lúxushúsnćđi. Ţegnar ţessara ríkja hafa ekki séđ mikla ástćđu til ađ tileinka sér verđmćtaskapandi hćfni eđa ţekkingu. Ţessi ríki verđa ţau fátćkustu í heimi um leiđ og seinasti seldi olíudropinn yfirgefur ţau og eftir standa steypukassar og fólk án ţekkingar og ţjálfunar.

Myndbandiđ í frétt mbl.is sýnir storm á Norđursjó og eitthvađ sem mbl.is kallar olíuborpall en er sennilega olíuvinnslupallur. Eru veđur eitthvađ skárri norđan viđ Ísland? Kannski. En olíudraumurinn er dýr. Menn ţurfa ađ leggja í miklar og dýrar fjárfestingar til ađ ná olíunni upp og sigla henni í nćstu olíuhreinsunarstöđ. Íslendingar ćtla ekki einu sinni ađ gefa eftir í skattheimtunni á hinu áhćttusama leitar- og prufuborunarstigi olíuvinnslunnar. Olíuauđurinn á ađ koma strax, já helst svo fljótt ađ hann kemur alls ekki.

Ég óska ţess ađ Íslendingar finni ekki olíu. Hún getur veriđ bölvun fyrir ţá sem halda ađ auknar tekjur ríkissjóđs verđi ađ leiđa til aukinna ríkisútgjalda (frekar en skattalćkkana og afnáms heilu afkima ríkisvaldsins), og ţannig hugsa Íslendingar svo sannarlega.


mbl.is Öldugangur á norskum olíusvćđum
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Lengri frí á Alţingi

Hver dagur sem Alţingi er starfandi er dagur nýrra ríkisafskipta. Frídögum Alţingismanna mćtti gjarnan fjölga margfalt. Ţađ er ódýrara fyrir íslenskan almenning ađ borga 63 einstaklingum fyrir ađ gera ekkert allt áriđ, en ađ hafa ţá viđ vinnu fram á nótt ađ samţykkja nýjar reglur eđa nýja eđa hćrri skatta.

Jólagjöf ţingmanna til landsmanna í ár ćtti ađ vera fjölgun frídaga Alţingismanna í 360 daga á ári. Ţeir dagar sem eftir eru ćttu ađ fara í ađ afnema reglur og skatta og leggja niđur heilu afkima ríkisvaldsins. 


mbl.is Ţingfundur fram á nótt
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Sértćk ađgerđ sem flćkir skattkerfiđ

Stjórnmálamenn Alţingis virđast ekki skilja nokkurn skapađan hlut í hagfrćđi og virđist vera alveg sama ţótt flćkjustigiđ í lífi hins venjulega Íslendings sé skrúfađ upp í rjáfur.

Gott dćmi er mjög svo einkennileg hugmynd ţess efnis ađ lćkka virđisaukaskatt á eina tiltekna vörutegund. Fyrir ţessu eru auđvitađ einhver einkennileg "rök", ađ ţessi og hinn verđi ţá síđur óléttur og varnir gegn einni tiltekinni tegund smitleiđar verđi ódýrari. En hvađ međ allt annađ sem getur komiđ fyrir fólk eđa ţađ lent í? Og hvađ međ smitleiđir sem fela ekki í sér nekt og kynlíf? 

Og hvađ er ađ "almennum ađgerđum"?


mbl.is Skattur á smokkum lćkki í 7%
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Markađsađhaldiđ hrćđilega

Fyrir daga hinna reglubundnu öfgasveifla á fjármálamörkuđum (lesist: fyrir daga ríkiseinokunar á peningaútgáfu í gegnum ríkisrekna seđlabanka) voru svokölluđ "bank run" hin hefđbundna leiđ markađarins til ađ afhjúpa illa rekna og illa stćđa banka. Bankar sem ţoldu ekki áhlaup hlutu ađ vera gjaldţrota í raun - hafa meira af peningum á efnahagsreikningum sínum en í bankahirslum.

Ríkisvaldiđ hefur gert sitt besta til ađ lćkka hina svokölluđu "bindiskyldu" bankanna úr hinni gömlu góđu 1:1 niđur í t.d. 1:10. Ţetta hefur haft augljósa kosti í för međ sér fyrir ríkisvaldiđ sjálft, og auđvitađ bankakerfiđ sem getur ávaxtađ fé sem er ekki til nema á efnahagsreikningum ţeirra. 

Smátt og smátt er ţađ ađ renna upp fyrir almenningi víđa ađ bankakerfiđ er tćknilega og í raun gjaldţrota, og haldiđ á lífi af skattgreiđendum. Stjórnmálamenn tala gjarnan um ađ bankakerfiđ ţurfi ađ njóta "trausts", en tala sjaldnar um ađ t.d. fatahreinsanir ţurfi líka ađ njóta ţess. En fatahreinsanir njóta trausts: Í 99% tilvika getur fólk komiđ og "tekiđ út" fötin sín hvenćr sem ţađ vill, hvort sem fötin eru hrúga af slitnum nćrbrókum eđa dýrustu jakkafötin í Armani-línunni. Í tilviki bankanna er ţađ ekki alltaf stađan. 

Bankaáhlaup verđa algengari og algengari er mín spá. Og ţađ er gott. 


mbl.is Hrađbankar tćmdir í Lettlandi
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Hvađa skattar eru 'tímabundnir'?

Ríkisstjórninni virđist ekki ćtla ađ takast ađ gera nokkurn skapađan hlut rétt. Ein af ađalástćđum ţess er algjört getuleysi hennar til ađ stöđva stjórnlausa skuldasöfnun ríkisins. Sú stjórnlausa skuldasöfnun er innbyggđ í ţeim einbeitta ásetningi ríkisstjórnarinnar ađ gera ríkisvaldiđ sem stćrst, hvađ sem ţađ nú kostar fyrir einkaframtakiđ.

Skattar sem eru kallađir "tímabundnir" eru ţađ í langfćstum tilvikum. Um ţađ eru til fjöldamörg dćmi. Dćmi 1: Hátekjuskatturinn. Dćmi 2: Söluskattur/virđisaukaskattur. Dćmi 3: Bókhlöđuskatturinn. Til ađ afnema "tímabundna" skatta ţarf yfirleitt ađ leggja mikiđ á sig og ţeir sem gera ţađ fá oftar en ekki á sig mikla gagnrýni fyrir ađ svipta ríkiđ mikilvćgum "skattstofnum". 

Lífeyrissjóđirnir, sem margir treysta (enn sem komiđ er) á til ađ sjá fyrir sér í ellinni, eru nýjasta mjólkurbelja ríkisstjórnarinnar. Ţessa belju á ađ mjólka til ađ fjármagna allskyns gagnslaus gćluverkefni stjórnlyndra stjórnmálamanna. 

502 dagar í nćstu kosningar, í alvöru?


mbl.is Álögur á sjóđina úr fimm áttum
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Hlýnun jarđar skiptir um skođun

Hefur hin svokallađa "hlýnun jarđar" skipt um skođun? Svo ég tali nú ekki um hina svokölluđu hlýnun "af mannavöldum"?

Sprenglćrđir sérfrćđingar í heimsendi af mannavöldum eru eflaust međ mjög góđar útskýringar á kuldakastinu á Íslandi. Ţeir munu jafnvel leyfa sér ađ fullyrđa stćrra og meira en flestir veđurfrćđingar, sem ţurfa "bara" ađ spá tvo sólarhringa fram í tíma um veđriđ. 

Sem betur fer sló fjármála-peningaprentunar-ríkiseinokun-á-peningaútgáfu-krísan mest af umrćđunni um "hlýnun jarđar af mannavöldum" út af borđinu. Umrćđa, sem skipti ađ vísu um nafn ţegar hitaferlarnir  fóru ađ fletjast út um áriđ 2000, og fór ţá ađ heita "loftslagsbreytingar af mannavöldum".  Snjallt orđ, ekki satt? Jú, ţví er loftslagiđ ekki alltaf ađ breyta um hegđun?

CO2 er gott fyrir plöntur. Viltu meira grćnmeti? Losađu ţá meira af CO2 í andrúmsloftiđ.


mbl.is Spá 11 stiga frosti í Reykjavík
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Og reikningurinn verđur?

Skattgreiđendur bíđa spenntir eftir ţví ađ fá ađ heyra hvađ ríkisstjórnin og Alţingi ćtlar ađ skuldsetja ţá mikiđ. Upphćđirnar hafa hlaupiđ á tugum og hundruđum milljarđa hingađ til síđan bankaskattarnir hćttu ađ fjármagna sukkiđ hjá hinu opinbera. Er einhver ástćđa til ađ ćtla ađ eitthvađ annađ verđi uppi á teningnum ađ ţessu sinni?

Á sama tíma og ríkiđ skuldsetur skattgreiđendur á bólakaf og sker niđur til alls ţess sem hvađ mest sátt er um ađ ţađ sinni (heilbrigđiskerfi, menntun), ţá ţenur ţađ útgjöld til allskyns annarra "verkefna" út. Skuldsetningu skattgreiđenda er ţví ekki einu sinni hćgt ađ "réttlćta" međ ţví ađ segjast vera brúa biliđ međ lántökum til ađ verja velferđarkerfiđ svokallađa, helferđarkerfiđ réttnefnda.

Nei, skuldsetningin er vegna allskyns gćluverkefna ríkisstjórnarflokkanna. Hún kemur hvorki verđmćtasköpun né velferđ viđ. 

Reikningurinn, sem skattgreiđendur fá núna stungiđ ofan í kokiđ sitt, verđur sennilega í hundrađ-milljarđa-kalla stćrđargráđunni. 

Hver kaus ţessa ríkisstjórnarflokka eiginlega?


mbl.is Fjárlögin afgreidd úr nefnd
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Út međ óţekku kettina

Jóhanna Sigurđardóttir og Steingrímur J. Sigfússon eru ekki hrifin af óţekkum köttum. Ţau fela óţol sitt á ráđherrum sem ţeim finnst óţolandi međ ţví ađ tala um ţörf á "ráđherraskiptum" og frekari sameiningu ráđuneyta.

En er ekki nýbúiđ ađ sameina fullt af ráđuneytum? Var um hálfkák ađ rćđa ţá? Voru menn ađ spara frekari sameiningu ţá til ađ eiga hana inni ef einhverjir ráđherrar fćru af fyrirskipađri flokkslínunni?

Auđvitađ sjá allir í gegnum leikritiđ sem forsćtis- og fjármálaráđherra hafa sett upp. 

Hvernig knýr mađur eiginlega fram kosningar á Íslandi? Er ţađ bara alveg ómögulegt? Sitjum viđ virkilega uppi međ Jóhönnu og Steingrím í yfir 500 daga í viđbót?


mbl.is Ólga vegna ráđherraskipta
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband