Bloggfrslur mnaarins, jn 2007

Spennandi, en er a ng?

Norsk Hydro er nna a nn a ba sig undir framtina eftir ca. 50-70 r egar olu- og gasvinnsla verur orin a arbr a nnur orkuform vera orin samkeppnishf vi hana. etta er viringarver vileitni semer drifinfram v a spa inn peningum en ekki a reyna slst vi 0,2 gru mlanlega breytingu hitastigi eftir margaratugi (Kyoto, me rum orum).

Normenn eiga takmarkaan fjlda fossa ogtakmarkaan fjlda olulinda en eim mun meira af opnu hafsvi sem vindar (og sjfuglar) leika um. v er nrtkt a orkufyrirtki ar landi ri tkni sem hugsanlega getur tappa pening af hinni agengilegu aulind.

Hugmyndin sem Norsk Hydro er a ra kallast Hywind og snist mr (PDF) hn byggja vel ekktri tkni um a hlutir fljta vatni! Hi grarlega erfia verkefni verur a halda fljtandi vindmyllum stugum llum verum, og keyrandi afkstum sem borga reikninginn (nema norska rki blmjlki skattgreiendur um mismuninn, sem er allt eins lklegt eins og dmin r vindmylluheiminum sanna - v miur fyrir fugla og skattgreiendur en hjlpar vst einhverjum a sofa nttunni).

Hiskemmtilega er a oluinaurinn hefur dag margra ratuga reynslu af oluvinnslu sj, og margra ra reynslu af hlf- ea alfljtandi oluvinnslumannvirkjum sem eru strengd fst vi hafsbotninn. M v segja a arbr oluinaurinn s n fullu afnpssa tkni sem mun auvelda rum a komastt hin opnu thf og nta ar ur nttar aulindir, ea hreinlega ba ar!

Hva sem ru lur er ljst a runin orkuflunarinainum verur grarleg nstu rum eftir v sem oluver hkkar og hagnaur olufyrirtkjanna hleypur strri upphum (tt sem prsent af veltu veri hann ekkert lkur rum fyrirtkjum). etta gerir a a verkum a g er a huga hvernig g gti bi slandi og fram unni vi "offshore", en ella enda sem bankastarfsmaur (jafngildi ess a vinna jakkaftum sem g tti sennilega mjg erfitt me).

Hver veit, egar aumenn hafa keypt upp hlendi slands og kvei a fria a veri svo drt a kaupa land undir virkjun a vindorka af hafi veri arbr slandi? Sennilega er samt ltil htta essari run mean rki er fram hvatt til a eiga vlendur hins slenska hlendis.


mbl.is Tilraunir me fljtandi vindmyllur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hefur afturhaldssinnaur verhaus alltaf rangt fyrir sr?

Ein tegund rksemdarfrslu hefur alltaf seti frekar illa mr, en hn er eftirfarandi:Ef ert ekki sammla mr, ertu afturhaldssinnaur og rjskur!N getur vel veri a g s hvoru tveggja, en er mlflutningur minn ar me rangur? arf ekki a koma til fleira en a vera gamaldags og hafa ekkilti sannfrast til skoanaskiptatil a skounin s rng ea einhvern htt ekki rtt? grunnskla dugi e.t.v. a segja, pabbi minn er sterkari en pabbi inn svo a vri rtt (t.d. me ngu mrgum endurtekningum og kveni rddinni). rlti rkrttari heimi duga svona fullyringar samt ekki. eim arf a fylgja einhver sannindi, t.d. pabbi minn tekur 150 kg bekkpressu mean pabbi inn tekur bara 120 kg, og ar me er pabbi minn sterkari bekkpressunni en pabbi inn.g vil ekki a slensk yfirvld taki upp einhvern gjaldmiil n haldi ti gjaldmili og reki selabanka. g vil ekki a sland gangi rkjasamband sem a hefur n egar gildan frverslunarsamning vi. g vil a skattar lkki (hverfi!), heilbrigis- og menntakerfi einkavist og a sendir su lg niur. Fyrir llu essu hef g stur og sennilega get g tnt til eitthva af rkum lka. a a einhverjum finnist g afturhaldssinnaur ea ver hrekur hvorki rkin n breytir stunum. Fleira arf a koma til, s fleira yfirleitt til staar!

Hvenr kemur a r?

Njasta innlegg mitt snilegu hndina varar vi v a leyfa rkinu a enja sig of miki t boa- og bannadeildinni n andspyrnu.

Innleggi nefnist Hvenr endar tensla rkisvaldsins? og svari, fjarveru andspyrnu, er vitaskuld: Aldrei!

a er annars me eindmum hva skattalkkanir og einkavingar hafa gert hi opinbera slandi eirarlaust. Engum er sagt upp sem ir a n verkefni arf stanslaust a finna til a halda opinberum starfsmnnum uppteknum. Auveld lei til ess er vitaskuld s a fjlga lgbundnum krfum, boum og bnnum og setja upp allskyns eftirlitsstofnanir til a fylgja eim eftir.

Er frverslunarsamningur slands og Freyja eina skrefi tt a auknu frjlsri sem leiddi ekki til fjlgunar eftirlitsgeira rkisins? g bara spyr!


g hlakka til a sj hvernig essu verur framfylgt!

N reykingalg taka gildi 15. gst Danmrku. eim svipar um margt til hinna slensku en eru nokkrar undantekningar . Til dmis er "heimilt" a innrtta srstakt reykingaherbergi en ar m ekki selja veigar. Einnig sleppa stair, sem eru undir 40 fermetra a flatarmli veitingarmi, nstum v vi ofrki yfirvalda. a sem mestu mli skiptir er samt vihorf Danans. Mun essu vera framfylgt?

Dnsk lgregla hefur ngu a snast, enda vantar ekki verkefnin sem rkisvaldi hefur gefi henni me teljandi bnnum hinu og essu, auk ess sem hir skattar hafa skapa grarstran svartan marka umfangsmikils og skipulags smygls gosi, li og slgti til landsins, auk mjg tbreiddrar svartrar launavinnu. Hvorki pizzubakarar n sjoppueigendur Danmrku borga srlega miki skatt, enda er verlag hj eim kaflega hagsttt!

Lgreglan nr sjaldan a fylgja llum boum og bnnum eftir - gerir gjarnan "tk" sem miki ber fjlmilum en a eim loknum fara hlutir fljtlega sama fari aftur.

Lgreglan hefur einnig ngu a snast a slst vi skemmdarverkaflki fr fyrrum Ungdomshuset sem nna gerir t fr Christianiu. Hasssala er einnig komin t um allan b eftir a lgreglan geri treka hlaup Christianiu og dreifi frjlsum viskiptum sem ur voru mikil ar t tugi klbba og skemmtistaa, sem auvita krefst mun meiri orku til a fylgjast me og hafa "tk" .

Danmrku er banna a reykja va. Kaffihsakejan Baresso er reyklaus, og McDonalds veitingastairnir smuleiis. ar er heldur ekki reykt og a virt a eigendurnir kra sig ekki lengur um slkt innan sns hsnis. Reykingabann er einnig vi li Aallestarstinni Kaupmannahfn, en ar er engu a sur reykt! E.t.v. ekki eins miki og ur, en a v er virist algjrlega n afleiinga fyrir ann sem reykir.

Danskir veitingamenn virast tla rsa lappirnar essu mli og berjast fyrir eignarrtti snum, lkt v sem eir slensku geru. g held samt a eir urfi ekki a hafa svo miklar hyggjur. Fyrir utan einstaka tknrnt hlaup og kk s undangum hinna dnsku reykingalaga munu Danir fram geta kveikt sr einni egar eir, af fsum og frjlsum vilja, ganga inn hseign annarra sem afhenta fengi skiptum fyrir nokkrar krnur.

Sjum hva setur, en g held a danska lgreglan hafi of miki a gera n egar til a nokkur nnur en tknrn framfylgni muni eiga sr sta reykingabanni dnsku einkahsni.


mbl.is Danskir veitingamenn fir vegna reykingabanns
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Auvita! Nna veit g a!

Rtt essu rann a skrt upp fyrir mr af hverju vinstrimenn eru mti llu "hernaarbrlti" eins og eir kalla a - vilja hvorki styrkja innlendan vibna n taka tt millirkjasamstarfi um varnarml. a er af tvennum stum:

fyrsta lagi kostar vibnaur og hernaur pening - pening sem annars hefi geta runni til gluverkefna vinstrimanna og til a fita enn hi rkisrekna bkn rum svium en eim er sna a ryggis- og varnarmlum. eir hafa a.m.k. ekki tala miki fyrir skattalkkunum sem afleiing sparnaar vi a fjrmagna srsveitir og aljlegt varnarsamstarf.

ru, og mun veigameira lagi, vita vinstrimenn a hryjuverkamenn eru upp til hpa vinstrimenn! Flk sem virir hvorki sjlfseignar- n sreignarrtt mean brot hvoru tveggja vekur athygli mlsstanum, hvers svo sem hann er (strt mslmskt rki ea lti ssalskt rki eru blbrigamunur v samhengi). eir vita a ef vinstristjrn ri rkjum slandi vri einfaldlega engin rf v a hugleia vibna vegna hryjuverka, v hryjuverkamenn fengju bi sam og stuning stjrnvalda og mundu ar me lta sland frii.

Ea hver hefur heyrt um "uppreisnarsveitir frjlshyggjumanna" Venesela og Kbu? Ekki mjg margir! A.m.k. ekki g (enn?).

Af hverju s g etta ekki fyrr! etta liggur augum uppi!

Sennilega er rtt a taka fram a hr er um ltt glens a ra og a sjlfsgu veit g a a eru til hryjuverkamenn sem eru ekki vinstrimenn, tt leit s a eim. ess m einnig geta a g er sjlfur enginn stuningsmaur aukinna fjrtlta r vsum skattgreienda til lgreglusveita og hermanna rkisvaldsins, en sta ess sttis mn er efni anna innlegg!


mbl.is slendingar og Normenn fa lgregluagerir
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hv ekki a?

Svo virist sem hi kfandi tak rkisins framhaldssklakerfinu s byrja a valda einhverjum kfnunartilfinningu. "Kfandi" er ekki merkingu skertra framlaga r vsum skattgreienda, v framhaldssklakerfi enst t bi kostnai og tgjldum r fr ri a v er virist stjrnlaust. Miklu frekar "kfandi" af v rki setur fyrirmli um margt rekstri skla, og sklar hafa ltil tk a bregast vi me ru en niurskuri, tt f renni til eirra sem aldrei fyrr. Milgir kjarasamningar kennara eru bara eitt dmi af mrgum, en einnig m nefna krfur um hvers konar menntun og jlfun sem kennarar "eiga" a hafa til a hljta rningu. A sjlfsgu mjg "faglegar krfur" merkingunni: Stttarflagi stjrnar v hver kemst inn hinn fna og lokaa klbb, og hver launin eru!

Dmi sna a innkoma einkaskla inn marka menntunar hefur ekki bara au hrif a "eir rku" geta keypt sr "betri menntun" en hinir "ftku", heldur a me aukinni samkeppni markai menntunar batna lka eir sklar sem rki stjrnar me harri hendi (til hagsbta fyrir efnaminni). gti samkeppni og opins markasagengis er ekki eitthva sem einskorast vi rekstur matvlaverslana, trygginga- og oluflaga! Ef hin ofmetna stofnun Samkeppnisstofnun tti a skipta sr af einhverjum rekstri tti hn a banka upp dyr forstisrherra og heimta ggn og tlvupsta me vsun meint "versamsri" rekstri skla slandi, og heilbrigisstofnana ef v er a skipta.

g vona a Menntasklinn Akureyri taki skrefi til fulls og fi v framgengt a sklinn veri a einkaskla. v fyrr v betra! Slk formbreyting yri eldiviur hi slenska menntabl sem logar sem aldrei fyrr og srstaklega hsklastiginu.


mbl.is Verur Menntasklinn Akureyri gerur a einkaskla?
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hayek er gtur en...

a kemur ekki oft fyrir a g er beinlnis sammla hinu gta riti Vefjviljanum. dag kom a samt fyrir. tgfu dagsins er sagt: "Enginn hefur gert betri grein fyrir kostum hins sjlfsprottna skipulags umfram hi mistra en Friedrich August von Hayek."

N m eflaust deila um a hva er "betri" lei en nnur til a gera grein fyrir einhverju. Ef um er a ra "vinsla lei" er Hayek eflaust ofarlega lista - ef ekki efstur - m.a. vegna ritsins "Leiin til nauar" (slensk ing hefur ekki veri til slu talmrg r og r v m gjarnan bta; eftirspurnin er til staar!). Milton Friedman, eim svium ar sem hann var til hgri, var einnig gtur boberi hins frjlsa framtaks og ni miklum vinsldum og vel teki eftir v sem hann sagi. Bk hans Capitalism and Freedom hefur noti mikilla vinslda fr v hn kom t, og sjnvarpsttir hans Free to Choose hafa va veri sendir t, m.a. slandi um skamma hr.

etta eru hins vegar ekki eir "bestu" egar kemur a v a skra rttmti og nytsemi hins frjlsa fyrirkomulags (ar sem hi fyrra er mun mikilvgara hinu sara). eir sem voru og eru "bestir" eru ekki miki nefndir, srstaklega ekki af slenskum frjlshyggjumnnum. Hannes Hlmsteinn talar ekki um marga ara en Hayek og Friedman. Hi sama gildir um vinstrimenn egar eir vilja vsa skrif frjlshyggjumanna.

En hverjir voru og eru "bestir" a gera grein fyrir kostum hins sjlfssprottna skipulags umfram hi mistra?

Skrif eirra m finna heimasu Mises-stofunarinnar, Mises.org. Enginn vafi mnum huga um a. Nfn eins og Murray N. Rothbard og Ludwig von Mises eru e.t.v. ekki au mest nefndu og fjarri v au ekktustu, en a er ekki vegna ess a skrif eirra voru sri kantinum, heldur af v eir hafa alltaf tt og ykja "of rttkir". v er vissara a lta eiga sig ef ekki a urfa mta rttkni eirra og rkvissa stl hugmyndafrilegum tkum!

J, g segi a fullum fetum a essir kappar og arir sem eiga str greina- og ritgerarsfn Mises.org eru beinlnis hunsair v eim og rttkum og rkrttum skrifum eirra verur ekki svo auveldlega svara!

g hef hinum og essum sum fjalla rlti um valda pistla Mises-manna, bi fyrir sjlfan til a geta auveldlega fundi aftur og fyrir ara sem e.t.v. hafa huga a gra vitsmunum snum og stjrnmlaskounum svolti. g mun halda fram a gera a. Hreinna verur gulli ekki en eirra gullmolar um gti hins frjlsa og sjlfsprottna skipulags!


Hva g vi?

Ertu vinstrimaur? Ertu hgrimaur? haldsmaur? Ssalisti? Bann- ea rkissinni?

Til a forast misskilning hef g reynt a lsa v hva g vi egar g nota mis or essari su. rltil orabk ef svo m kalla. Tengillinn hr til vinstri, "Um mig, og nokkrar skilgreiningar", gti hjlpa til vi a skilja skrif mn sama htt og g skil au.


Sveiflur hitastigi = sveiflur fyrirsgnum

Frttamenn lifa fr degi til dags, ea besta falli fr ri til rs. etta sst best egar fyrirsagnir blaa eru bornar saman milli ra og ratuga. N fll dynja sfellu yfir, og stundum eru etta smu fll me fugum formerkjum. Stundum er of urrt, stundum of blautt. Stundum eru fleiri fellibylir en venjulega, stundum frri. Menn "muna ekki eftir ru eins" bi egar rignir ea snjar miki ea lti.

Fjlmilar og umran um grurhsahrifin er njasta innlegg mitt snilegu hndina og tti a varpa rlitlu ljsi nkvmlega essi stanslausu sinnaskipti fjlmilamanna. Hugsanlega vri r a falla mtulega hratt fyrir stryrtum fyrirsgnum eirra nst? Jafnvel tt "menn muni ekki anna eins"! Vi erum j bara menn me ltil 70-80 r af minningum, mean Jrin og allt sem henni tengist er fyrirbri sem telur r sn milljnum og sundum milljna ra!


g er ekki veurfringur

Sennilega er rtt a f eftirfarandi alveg skrt og skriflegt niurskrifa svo enginn fari a kalla mig veurfring ea vsindamann (tt g urfi a vsu a lesa tluvert mikiefni veurfri af v eir sem vilja a rki heri tak sitt orkumarkai heimsins gera a):

g veit ekkert hvort maurinn er a hafa hrif veri ea ekki. Mr finnst samt lklegt aa su meiri hrif en hrifeldfjalla, slbletta, gammageisla, skja, sjvar,blautsvaog hva a n sem er spilar saman og myndar loftslag Jarar.

Vsindamenn sem styjast vi dreif gagnasfn,tlvulkn sem sfellt arf a "leirtta" eftir veurfrttirnar morgunsjnvarpinu, hafa jarsgulegaMJG stutt tmabil me gummlingum (30-500 r, fer eftir gagnasafni)osfrv.vera ekki bara "sammla" si svona rfum rum (20-30 rum). Seinast egar eir voru "sammla" var a vegna saldar, og ekki liin nema rm 30 r san a var!

Breytingar veri rttlta ekki rs frjlsan marka og einkaeignarrttinn.

Mr er raun alveg sama hvaa "hliarverkanir" vera til af batnandi lfskjrum mannkyns. Rkir hugsa betur um umhverfi sitt en ftkir, strandlengjur hafa frst til alla t, jklar hopa og vaxa til skiptis, sland var heitara fyrir 1000 rum en tlvulkn segja a a veri eftir 50 r, osfrv. mean vi erum rk getum vi byggt ar sem er land og kltt okkur eftir veri.

Til a halda lifistandard okkar urfum vi orku.

Jarefnaeldsneyti og kjarnorka eru hagkvmustu orkulindir ntmans, en lenda ar me svarta lista eirra sem vilja a rki heri tk sn orkumarkai heims.

Frelsi er ekki bara praktskt og hagkvmt, heldur rttltt. Veurspr f mig seint af eirri skoun.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband