BloggfŠrslur mßna­arins, oktˇber 2013

Hva­ kostar a­gangur a­ eldh˙si Ígmundar?

Ígmundur Jˇnasson er yfirlřstur sˇsÝalisti og vill a­ rÝkisvaldi­ eigi sem mest, stjˇrni sem flestu af ■vÝ sem ■a­ ß ekki og hafi yfirleitt puttana Ý ÷llu sem fram fer Ý samfÚlaginu.

Hann vill ekki a­ neinn eigi landskika sem einhverjum finnst vera fallegur ßhorfs, svokalla­ar "nßtt˙ruperlur". RÝkisvaldi­ ß a­ rß­a ■vÝ hver fŠr a­ heimsŠkja slÝka landskika og hver ekki, og ß hva­a skilmßlum. Hann vill a­ rÝkisvaldi­ verji slÝkt land (e­a ey­ileggi, ef ■annig liggur ß ■vÝ). Hann vill e.t.v. umbera eignarhald "einkaa­ila" (ekki-rÝkisins) en ■eir eigendur eiga a­ hleypa ÷­rum inn ß land sitt eftir ßkv÷r­unum frß Stjˇrnarrß­i ═slands.

Gott og vel. En ß Ígmundur ekki h˙s? Stendur ■a­ h˙s ekki ß lˇ­? GŠti ekki veri­ a­ einhverjum finnist s˙ lˇ­ falleg? GŠti ekki veri­ a­ sumum fyndist best a­ horfa ß lˇ­ina ˙t um gluggann Ý eldh˙sinu?

Spurningin sem ■ß er eftir: Hva­ kostar a­gangur a­ eldh˙si Ígmundar (ef eitthva­) og hver ßkve­ur hver fŠr a­ ganga ■ar inn og hver ekki? Er ■a­ Ígmundur, e­a einhverjir a­rir en Ígmundur?


mbl.is äEnda ß Úg Keri­ og borga ekki krˇnuô
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Skynsamleg afsta­a

Stjˇrnendur fyrirtŠkja tr˙a ■vÝ a­ ■egar krˇnan veikist sÚ veikingin varanleg en ■egar krˇnan styrkist sÚ ■a­ einungis tÝmabundi­. ...

SamkvŠmt g÷gnum frß Se­labanka ═slands brug­ust stjˇrnendur fyrirtŠkja vi­ um 30% gengisveikingu ß fyrri hluta ßrsins 2008 me­ ■vÝ a­ hŠkka v÷ruver­ Ý um 60% tilvika. Aftur ß mˇti ■egar krˇnan styrktist ß fyrri hluta ßrsins 2007 um 10% hafi ■eir kosi­ a­ breg­ast ekki vi­ breytingunni Ý um 75% tilvika, a­ ■vÝ er fram kemur Ý umfj÷llun um mßl ■etta Ý vi­skiptabla­i Morunbla­sins Ý dag.

Ůetta er mj÷g skynsamleg afsta­a. ╔g tek eftir ■vÝ a­ ekki er minnst ß hagna­arhlutf÷ll fyrirtŠkja (kannski er ■a­ gert Ý prent˙tgßfunni?). Ůau hafa ÷rugglega haldist svipu­ ■ˇtt v÷ruver­ hafi veri­ hŠkka­ umfram rřrnun ß kaupmŠtti krˇnunnar.á

Stjˇrnendur fyrirtŠkja eru skynsamir ■egar ■eir tr˙a ekki ß framtÝ­arkaupmßtt krˇnunnar. Krˇnan er sÝfellt a­ rřrna. Hi­ sama gildir um flestar a­rir myntir heimsins. Ůa­ a­ mismunandi gjaldmi­lar sÚu a­ rřrna mismiki­ mi­a­ vi­ hvern annan er galla­ur mŠlikvar­i. Ef danska krˇnan rřrnar um 5% ß ßri, en Ýslenska krˇnan bara um 4%, ■ß er stundum gefi­ Ý skyn a­ krˇnan sÚ a­ styrkjast gagnvart d÷nsku krˇnunni. Ůa­ er villandi.

Ůegar mŠlikvar­i allra vi­skipta er ˇ˙treiknanlegur ■ß ver­ur nßnast ˇm÷gulegt a­ stunda vi­skipti nema gera skynsamlega rß­ fyrir ■vÝ versta en vona ■a­ besta.á


mbl.is Stjˇrnendur tr˙a ekki a­ styrking krˇnu sÚ varanleg
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

VŠri ekki Ý fyrsta skipti

Ůeir sem fß allar sÝnar frÚttir frß frÚttastofum fj÷lmi­lanna fß bara hßlfa s÷guna.

BandarÝska alrÝki­ og m÷rg rÝkja BandarÝkjanna hafa oft ■urft a­ svÝkja lßnadrottna sÝna og lřsa yfir gjald■roti a­ hluta. Ekki hrundi himininn vi­ ■a­.

HÚrna er lÝtil dŠmisaga:

Between 1841 and 1843 eight states and one territory defaulted on their obligations, and by the end of the decade four states and one territory had repudiated all or part of their debts. These debts are properly seen as sovereign debts both because the United States Constitution precludes suits against states to enforce the payment of debts, and because most of the state debts were held by residents of other states and other countries (primarily Britain). ...

In spite of the inability of the foreign creditors to impose direct sanctions, most U.S. states repaid their debts. It appears that states repaid in order to maintain their access to international capital markets, much like in reputational models. The states that repaid were able to borrow more in the years leading up to the Civil War, while those that did not repay were, for the most part, unable to do so. States that defaulted temporarily were able to regain access to the credit market by settling their old debts. More surprisingly, two states that repudiated a part of their debt were able to regain access to capital markets after servicing the remainder of their debt for a time.á

HÚrnaáer ÷nnur (sem Úg fann tilvÝsun ÝáhÚr):

Pundits tell us that the US government has ôneverö defaulted on its debts. However, this generalization overlooks the very significant defaults of 1933 and 1862. ...

Governments often effectively default on their debts through inflation. Under a fiat money regime, they can always print enough legal tender money to pay off their debts. The only catch is that the money will not be worth as much as it was before.

═ stuttu mßli: Ůa­ er ekkert nřtt undir sˇlinni. BandarÝska rÝki­ er fyrir l÷ngu or­i­ gjald■rota, og n˙na ■arf a­ taka til e­a skella Ý eins og eina ˇ­aver­bˇlgu.á


mbl.is Grei­slufall blasir vi­ rÝkissjˇ­i
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Til merkis um hugleysi rÝkisstjˇrnarinnar

Stu­ningur vi­ rÝkisstjˇrnina mŠlist 59,9% samkvŠmt nřrri k÷nnun MMR um fylgi stjˇrnmßlaflokka.á

Ůetta eru magna­ar ni­urst÷­ur ef hugsa­ er til ■ess hva­ ■arf a­ taka margar umdeildar ßkvar­anir til a­ rÚtta rÝkissk˙tuna af og hleypa lÝfi Ý hagkerfi­ a­ nřju. Stu­ningur Štti a­ vera miklu, miklu lŠgri. Ůessi mikli stu­ningur er til merkis um a­ rÝkisstjˇrnin ■orir ekki a­ taka umdeildar ßkvar­anir og Štlar a­ draga lappirnar Ý ÷llu sem skiptir mßli.

Megi ˇvinsŠlar en nau­synlegar ßkvar­anir ß nŠstu misserum valda helmingun ■essara vinsŠlda a­ minnsta kosti, og megi jßkvŠ­ ßhrif ■eirra ßkvar­ana vera komin Ý ljˇs vi­ nŠstu kosningar, ■annig a­ rÝkisstjˇrnin haldi ßfram a­ ■ora a­ vera umdeild og lßti erfi­u verkefnin ekki hrŠ­a sig. á


mbl.is 59,9% sty­ja rÝkisstjˇrnina
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

═ sta­ ■ess a­ grřta h÷fnina Štlum vi­ a­ sigla Ý strand

Hi­ Ýslenska heilbrig­iskerfi er smßtt og smßtt a­ geispa golunni Ý kŠfandi fa­mlagi rÝkisvaldsins. Ůannig er ■a­. Engin raunveruleg umrŠ­a er um a­ koma ß samkeppni ß marka­i heilsbrig­isgŠslu ß ═slandi (eitthva­ sem vir­ist vera svo mikilvŠgt ß ÷­rum svi­um), sveigjanleika (sem allur rekstur ■arf ß a­ halda til a­ a­lagast breyttum a­stŠ­um) e­a stjˇrnmßlam÷nnum ˙r rekstri heilbrig­isstofnana (ekki er saga rÝkisfyrirtŠkja glŠsileg).

Ůess Ý sta­ er tala­ um a­ kreista almenning a­eins meira a­eins lengur til a­ stoppa Ý lekana ß h˙snŠ­i LandsspÝtalans og moka myglusveppnum ˙r svefnherbergjum starfsfˇlksins. Plßstrar ß blŠ­andi sv÷­usßr, Ý skiptum fyrir ßframhald svÝ­andi skattheimtu.

Dettur engum Ý hug a­ rÝkisvaldi­ geti einfaldlega hŠtt a­ stunda um 90% af rÝkisrekstri dagsins Ý dag til a­ einbeita sÚr a­ ■vÝ sem ■ˇ er tali­ ■jˇ­■rifamßl a­ rÝkisvaldi­ sjßi um, t.d. rekstur heilbrig­iskerfis a­ sovÚskri fyrirmynd?

┴ einum sta­ segir:

áRekstrarkostna­ur rÝkisins ß li­nu ßri nam um 3,1 milljˇn krˇna ß hverja fj÷gurra manna fj÷lskyldu. A­ teknu tilliti til fˇlksfj÷lgunar var rekstur rÝkisins tv÷falt dřrari a­ raunvir­i ß sÝ­asta ßri en 1980. Ůegar teki­ er tillit til kostna­ar sveitarfÚlaganna mß Štla a­ rekstrarkostna­ur hins opin bera hafi numi­ um 5,5 milljˇnum krˇna ß hverja fj÷lskyldu. Me­ ÷­rum or­um: rekstur hins opinbera kost a­i hvert heimili a­ me­altali um 450 ■˙s und krˇnur Ý hverjum mßnu­i. ┴ri­ 1980 var mßna­arlegur kostna­ur innan vi­ 180 ■˙sund krˇnur ß ver­lagi sÝ­asta ßrs.

Var ■ˇ bŠ­i heilbrig­iskerfi og vegakerfi ß ═slandi ß ■vÝ herrans ßri 1980, og meira a­ segja l÷gregla og l÷ggjafarvald, lambakj÷t Ý kŠlum matv÷ruverslana og řmislegt fleira sem fˇlk ■akkar hinu sÝfellt fjßr■yrstara rÝkisvaldi fyrir. á

Ůingmenn rŠ­a n˙ um ■a­ hvort ßfram eigi a­ grřta h÷fnina e­a hvort hreinlegra sÚ ekki bara a­ halda ßfram a­ sigla skipinu Ý strand, en ß a­eins minni hra­a en ß­ur.

Megi ■ingm÷nnum brß­um vaxa hre­jar ella b˙a sig undir samningavi­rŠ­ur vi­ lßnadrottna rÝkisvaldsins um afskriftir e­a gjald■rotaskipti.á


mbl.is RŠtt um 3 milljar­a til spÝtalans
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Fulla fer­ a­ bjargbr˙ninni

═ BandarÝkjunum Štla menn greinilega a­ halda ßfram a­ keyra fulla fer­ ßfram a­ bjargbr˙ninni, og flj˙ga svo fram af henni.á

Hvernig kemur ■˙ auga ß lÚlegan hagfrŠ­ing sem sÚr ekkert fyrir og skilur ekki neitt Ý gangverki hagkerfisins?

Ů˙ hlustar eftir setningum ß bor­ vi­ ■essa: á"...ástutt ■ß stefnu a­ bankinn einbeiti sÚr fyrst og fremst a­ a­ger­um til a­ minnka atvinnuleysi frekar en m÷gulegri hŠttu ß ver­bˇlgu."

Ůa­ er nefnilega ekki ■annig a­ vali­ standi ß milli ver­bˇlgu e­a atvinnuleysis. SÝ­an menn gleyptu ■ß vitleysu hafa komi­ tÝmabil ver­bˇlgu og atvinnuleysis (řmis tÝmabil ß 20. ÷ld Ý BandarÝkjunum), ver­hj÷­nunar og atvinnu (19. ÷ld BandarÝkjanna) og ver­bˇlgu og atvinnu (bˇlurnar). Ver­bˇlga og atvinna eru einfaldlega ekki "takkar" sem eldklßrir se­labankastjˇrar geta skr˙fa­ fram og til baka til a­ finna "jafnvŠgi".

En sem sagt, Ý BandarÝkjunum Štla menn a­ drepa dollarann til a­ kaupa atkvŠ­i. Ůeir um ■a­. Ůeir sem eiga bundinn lÝfeyri Ý fjßrfestingum sem treysta ß heilsu hins bandarÝska hagkerfis geta kvatt ■ann hluta lÝfeyris sÝns (Úg er Ý ■eim hˇpi og get vo­alega lÝti­ gert til a­ breyta ■vÝ nema skipta um vinnu).á


mbl.is HagfrŠ­i ß matse­li fj÷lskyldunnar
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Til hagrŠ­ingarnefndar rÝkisstjˇrnarinnar: FŠkkum bo­um og b÷nnum

Hva­ Štli miki­ af tÝma l÷greglu og yfirvalda fari Ý a­ skipta sÚr af fri­s÷mum vi­skiptum og samskiptum fullor­ins, sjßlfrß­a og fjßrrß­a fˇlks? ╔g giska ß a­ vinnustundirnar skipti m÷rg ■˙sundum ß ßri.

Hva­ ef eitthva­ af bo­um-og-b÷nnum-regluger­afrumskˇginum vŠri einfaldlega komi­ Ý lˇg? Ůß myndu s÷mu ■˙sundir vinnustunda losna og nřtast Ý eitthva­ anna­, t.d. koma Ý veg fyrir ■jˇfna­i og ofbeldisglŠpi. L÷greglan gŠti e.t.v fengi­ ÷rlÝti­ meira svigr˙m til a­ a­laga sig a­ a­stŠ­um og setja inn aukinn styrk ■ar sem ■ess er ■÷rf. H˙n ■yrfti ekki a­ banka ß dyr hins opinbera og krefjast ß hverju ßri meiri fjßrframlaga, og gŠti jafnvel ■ola­ einhvern ni­urskur­, enda eru vasar skattgrei­enda tˇmir.

Bo­in og b÷nnin hjßlpa e.t.v. einhverjum stjˇrnlyndissj˙klingum og si­apostulum og ■eim sem vita einfaldlega ekki betur a­ sofa rˇlegir ß kv÷ldin. Kostna­urinn er hins vegar grÝ­arlegur.á

E­a eins og segir ß einum sta­:

áAll research and successful drug policy shows

That treatment should be increased,

And law enforcement decreased,

While abolishing mandatory minimum sentences

(System of a Down: Prison Song


mbl.is Seldi 19 ßra unglingum ßfengi
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Heilbrig­iskerfi­ kafnar Ý fa­mi rÝkisvaldsins

Hi­ Ýslenska heilbrig­is"kerfi" er a­ kafna Ý alltof ■Úttu fa­mlagi rÝkisvaldsins. Ůa­ ver­ur ekki "vari­" nema me­ ■vÝ a­ sj˙ga seinustu blˇ­dropana ˙r upp■ornu­um Š­um skattgrei­enda. Ůa­ ber a­ frelsa ˙r hinu kŠfandi fa­mlagi. Me­ or­inu "frelsa" meina Úg:

RÝkisvaldi­ ß a­ hŠtta ÷llum rekstri heilbrig­is■jˇnustu. SÚ pˇlitÝskur vilji fyrir ■vÝ a­ fjßrmagna heilbrig­is■jˇnustu me­ skattfÚ mß gera ■a­ me­ ÷­rum lei­um en opinberum rekstri ß heilbrig­isstofnunum, t.d. fjßrm÷gnun a­ger­a, lyfja og me­h÷ndlunar Ý gegnum ˙tbo­ til einkaa­ila.

RÝkisvaldi­ ß a­ afnema hamlandi l÷g og reglur sem koma Ý veg fyrir nřsk÷pun, samkeppni og tilraunastarfsemi einkaa­ila ß marka­i heilbrig­is■jˇnustu. Ekki ■urfa allir sem vilja keyra Ý bÝl a­ keyra um ß dřrustu tegund Mercedes Benz me­ allri nřjustu tŠkni. Stundum ■arf bara manneskju sem kann a­ sprauta Ý Š­ og skipta um sßrabindi og er jafnvel ßn dřrrar ■jßlfunar e­a menntunar. RÝkisvaldi­ ß ekki a­ ßkve­a hver gerir hva­, e­a hva­a kr÷fur eigi a­ gilda um alla sem sinna ßkve­inni tegund heilbrig­is■jˇnustu.

RÝkisvaldi­ ß a­ draga stˇrkostlega ˙r skattheimtu sinni Ý nafni heilbrig­is■jˇnustu og gefa hverjum og einum ■annig kost ß a­ velja hentuga bl÷ndu af sj˙kratryggingum og sta­grei­slu fyrir heilbrig­is■jˇnustu, hver fyrir sig, rÚtt eins og gildir um bÝla og fasteignir og anna­ sem er sumpartinn vari­ me­ tryggingum, og sumpartinn haldi­ vi­ me­ beinum fjßr˙tlßtum.á

Heilbrig­is■jˇnusta er of mikilvŠg til a­ lßta hana rÝkisvaldinu eftir.á


mbl.is Frumvarp stuttbuxnastrßka Ý matador
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Ëhollt hugarfar

Ůa­ segir sig sjßlft a­ uppbygging ß atvinnugrein sem ■arf sÝfellt a­ b˙a vi­ slÝk skilyr­i hafa mikil ßhrif ß hana og ljˇst a­ enn ß nř munum vi­ sjß a­ baki margs af okkar fŠrasta fˇlki sem mun leita Ý vellaunu­ st÷rf erlendis

...segir Ý yfirlřsingu frß Sambandi Ýslenskra kvikmyndaframlei­enda vegna yfirvofandi ni­urskur­ar ß rÝkisstyrkjum til kvikmyndager­ar ß ═slandi.

A­ svekkja sig yfir ni­urskur­i ß rÝkisstyrkjum ˙r tˇmum (e­a fullum) rÝkissjˇ­i er ˇhollt hugarfar. RÝkisstyrkir eru alltaf hß­ir pˇlitÝskum stu­ningi vi­ ■ß. PˇlitÝskur stu­ningur er vŠgast sagt ˇßrei­anlegur. Hann getur veri­ hß­ur svo m÷rgu: St÷­u rÝkisfjßrmßla (lÚleg), almenningsßliti (almenningi er Ý raun sama hva­an gott kemur, en vir­ist ekki vera tilb˙inn a­ fjßrmagna kvikmyndager­ ß fullu Ýslensku ver­i ˇ■vinga­ur), ÷­rum vinsŠlli gŠluverkefnum stjˇrnmßlamanna (af ■eim er nˇg), og sitthva­ fleira mß eflaust telja til.

═slenskur kvikmyndai­na­ur hefur ekki lagt mikla ßherslu ß a­ standa undir sÚr sjßlfur ßn a­sto­ar rÝkisvaldsins, e­a a.m.k. ekki svo Úg viti til. Ůess Ý sta­ hefur hann eytt p˙­rinu Ý a­ herja ß stjˇrnmßlamenn og bo­a endalok kvikmyndager­ar ß ═slandi ef skattgrei­endur hlaupa ekki undir bagga ß hverju ßri. Ůetta er ˇhollt hugarfar og kannski kominn tÝmi til a­ breyta ■vÝ.á


mbl.is Segja ni­urskur­inn fordŠmalausan
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Lř­skrum

═myndum okkur eftirfarandi samtal ß venjulegu heimili:

Ma­ur (fulltr˙i rÝkisvaldsins): Elskan, nři sportbÝllinn minn, og sß ■ri­ji ß ■essu heimili, ver­ur tekinn af okkur ef vi­ h÷ldum ekki ßfram a­ borga af honum. Ůar sem Úg mun aldrei lßta ■a­ gerast ■ß banna Úg hÚr me­ innkaup ß mat og ÷­rum nau­synjum ■ar til greitt hefur veri­ af sportbÝlnum.

Kona (fulltr˙i skattgrei­enda): En elskan, ■˙ ■arft bara a­ selja hann og einn e­a tvo af hinum bÝlunum og grei­a upp eitthva­ af skuldunum. Vi­ getum ekki borga­ af ÷llum ■essum bÝlum ef vi­ Štlum a­ eiga fyrir mat, leigu og klŠ­na­i.

Ma­ur: Nei, ■vÝ mi­ur. ╔g ver­ a­ borga af ■essum bÝlum og ■a­ ert ■˙ sem ert a­ stofna matarinnkaupum okkar Ý hŠttu me­ ■vÝ a­ neita a­ fß meira lßna­ hjß bankanum, foreldrum ■Ýnum, barnasparna­arreikningnum okkar, lÝfeyrissjˇ­num, kÝnverskum fjßrfestum og se­labankanum.

Kona: Hvernig getur ■a­ veri­ mÚr a­ kenna a­ ■˙ ert b˙inn a­ stofna til allra ■essara ˙tgjalda og skuldbindinga? ╔g hef fari­ vel me­ ■a­ litla fÚ sem Úg hef yfir a­ rß­a, ß me­an ■˙ hefur s÷kkt okkur Ý skuldir. Af hverju eiga ■Ýn ˙tgj÷ld a­ hafa forgang fram yfir matarinnkaup heimilisins?

Ma­ur: Heimilishaldi­ okkar er byrja­ a­ lamast, og vi­ ■urfum a­ hŠtta a­ bor­a, og ■a­ er ■Úr a­ kenna.

Svona samrŠ­ur eiga sÚr n˙na sta­ Ý BandarÝkjunum, og eru teknar alvarlega. á


mbl.is BandarÝkin byrju­ a­ lamast
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband