Bloggfrslur mnaarins, febrar 2012

Hftin eru plitskt stjrntki, ekki hagstjrnartki

Gjaldeyrishftin eru ekki hagstjrnartki. au eru hft. Hft hgja hagkerfi. au draga r vermtaskpun, brengla vermyndun og raska tlunum. Hftin mtti afnema me msum htti og mjg fljtlega ef vilji sti til ess.

Gjaldeyrishftin eru plitskt stjrntki og jna plitskum hagsmunum stjrnlyndra stjrnmlamanna margan htt:

  • au lta krnuna lta illa t mia vi t.d. evruna. etta er a skapi eirra sem vilja innlimun slands inn Evrpusambandi.
  • au veita fullt af stjrnlyndum einstaklingum vinnu vi a skipuleggja, skipa fyrir og hafa eftirlit me rum. Selabankastjra lur vel essari valdamiklu stu. Mrgum stjrnmlamnnum lur vel a vita af essu mikla og fluga agatki rkisvaldsins sem er hgt a nota til a flengja prttna einkaaila.
  • Hftin eru hft. au hefta. au flytja kvrunarvald fr eim sem skapa og afla, og til eirra sem eru kosnir til valda og telja a a gefi eim rtt til a rna og rupla sem skapa og afla.

Plitskur setningur viheldur hftunum. Sem hagstjrnartki gera au illt verra. Sem plitskt vopn gefa au vld og vellan til eirra sem rfast v a geta sagt rum fyrir verkum.


mbl.is Gengi krnunnar leitar fram niur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Landi komi var, betri t vndum ea landi a rsa?

Steingrmur J. Sigfsson, jarfringur, er heldur betur binn a nota mrg or um "standi" slandi dag. Nna er sland "komi var". rum sta talar Steingrmur um a a s "betri t vndum", en a var a vsu fyrir rmum 20 dgum san og hagtlur hafa sennilega versna san. gst 2010 skrifai Steingrmur mrg or undir yfirskriftinni "Landi tekur a rsa", en hann hefur lklega tta sig v san a svo er alls ekki.

Svo eftir v sem vi nlgumst kosningar (sem vera seinasta lagi vori 2013), eim mun varkrari vera yfirlsingar Steingrms.

tli r muni endanum nlgast sannleikann? tli Steingrmur muni nokkurn tmann jta a hann tk vi slmu bi og geri miklu, miklu, miklu verra? v sannleikurinn er s, og etta ttu meira a segja menntair jarfringar a sj, a standi slandi hefur aldrei veri verra seinustu ratugi, og fer versnandi. J, versnandi. sland er ekki "komi var", hin meinta "betri t" var aldrei vndum, og landi er ekki byrja a rsa.

Annahvort er Steingrmur J. a vsvitandi ljga til a verja plitskan og gjaldrota ssalismann sinn, ea hann veit ekki betur. g held a a s sittlti af hvoru.


mbl.is
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

VSK hluti af vertryggingunni?

Hin slenska vertrygging er reiknu t fr breytingum verlagi. etta ir a egar yfirvld raa skttum og gjldum ofan kaup og slu varningi og jnustu uppreiknast ll vertrygg ln himinhir.

etta finnst mr skrti. eir sem vilja verja kaupmtt krna sinna eiga ekki a f vernd fyrir skattahkkunum og g held a rttltingin fyrir v s takmrku.

g s nna a prfessor Jlus Slnes veltir essu lka fyrir sr, en me annarri nlgun.

Hann skrifar:

Hr er varpa fram eirri hugmynd a breyta lnskjaravsitlunni me einfaldri ager, a er a hreinsa burt allar innlendar skattbreytingar og nnur lka sanngjrn hrif og nota framvirkt veldismealtal vsitlunnar til a draga r miklum sveiflum henni. a er ef til vill ekki elilegt, a lnskjr slendinga versni vi a kaffi hkki Brazilu. a gildir hins vegar ekki, egar rki hkkar virisaukaskatt skyndilega um 1%, eykur tekjuskatt ea lgur fenga drykki og benzn.

g held svei mr a g geti teki undir essi or.


Hinn 'rngi markaur' ea ssalismi?

Nnast undantekningarlaust egar menn tj sig neikvum ntum um "markaslgmlin" er hgt a sna fram a eir hinir smu vita ekkert hva eir eru a tala um (hafa t.d. ranghugmyndir ea hafa hloti menntun einhverri vitleysu), ea eru a boa ssalisma, ea bi.

Hva er "hinn rngi markaur"? Hann er samflag einstaklinga sem eiga frjls viskipti og samskipti sn milli. essi viskipti hafa a markmi a hmarka hag allra sem a eim koma (ef tttakendur hldu a a vri niurstaan mundu eir lta viskiptin eiga sig). Stundum eru au fjrhagslegs elis, en stundum slrns, en oftar bi senn. Stundum eiga viskiptin sr sta me v a einn maur afhentir rum manni f og fr stainn epli. Stundum eiga au sr sta annig a maur gefur f til ggerarmla og tlast ekki til a f neitt stainn nema vellan.

Sumir skilja andstu hins "rnga markaar" sem ll au viskipti sem fara fram n ess a einhver fi vxtun fjr ea varning skiptum fyrir f, t.d. gjafir til ggerarmla ea famlg til heimilislausra. En etta eru viskipti. au lta smu lgmlum og viskipti me f, gmlma og nuddjnustu. Flutningur f r vsum eirra sem ess afla og vasa einhverra annarra httir fyrst a vera viskipti egar rkisvaldi tekur a sr ennan tilflutning fjr og fer a kvea hversu miki a flytja til og til hverra og hvenr, me htun um fangelsisvist ea ofbeldi ef eigandi fjrins sleppir v ekki.

Hver er svo raunveruleg andsta hins "rnga markaar" og valkosturinn vi hann? a er hinn vfemi famur rkisvaldsins. sta ess a einstaklingur skipti vinnu og f og noti etta f til a kaupa sr varning og jnustu, hrifsar rkisvaldi eignir hans r hndum hans og notar hva sem v snist.

eir sem tala gegn hinum frjlsa og "rnga" markai eru mevita ea mevita a boa ssalisma.


mbl.is Forsetinn: sland land tkifranna
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

A skipta t kk fyrir skt?

slenska krnan er hndum vita. g nota hrna ori "viti" saklausu merkingu ess sem veit einfaldlega ekki betur.

Hagfrin sem rur rkjum heiminum, bi flestum hsklum og llum selabnkum, gengur t a a rkisvaldi geti stjrna verlagi peningum gegnum hga ea hraa peningatgfu. a eina sem urfi s vilji og gur setningur. Hinum ga setningi megi n fram me faglegum ferlum og vali rtta flkinu.

Allt er etta tlsn. Rkisvaldi getur einfaldlega ekki stillt sig um a beita peningatgfuvaldinu og einokunni v til a hygla sjlfu sr kostna notenda peninganna.

g skil alveg sem vilja a slendingar taki upp annan gjaldmiil sem sveiflast hgar en slenska krnan. En munurinn slensku krnunni og t.d. evrunni er ekki elismunur, heldur stigsmunur. a tekur a jafnai lengri tma a drepa gjaldmiil miklu upplagi og sem margir nota (t.d. jverjar) en a tekur a drepa gjaldmiil litlu upplagi sem fir nota. En a ir ekki a a s ekki hgt. Bi dollarinn og evran eru um a breytast rusl.

Leiin r gngum slensku krnunnar er ekki s a skipta t einum llegum gjaldmili fyrir annan llegan gjaldmiil (og innlima slendinga leiinni strrki meginlandinu), heldur a fella niur peningatgfuvald rkisins og leyfa markanum a finna bestu lausnina. Sgulega s hefur markaurinn vali s gull sem peninga, og a er v ekki slm giskun val markaarins framtinni ef hann fr frelsi til a velja. En hver veit? Kannski velja sumir rkisgjaldmiil Evrpusambandsins mean arir velja sr Kanadadollar, norska krnu, dollar, yen, svissneskan franka ea eitthva allt anna.

Forstjri ssurar sr a tekjur hans fyrirtkis eru a mestu leyti evrun og hann vill v evru og ar me Evrpusambandsaild (nema hann s flokksbundinn Samfylkingunni og vill Evrpusambandsaild aildarinnar vegna). En hann a ra? Hva ef hann fr stran samning vi bandarskan kaupanda og fr allt einu megni af tekjunum bandarskum dollar? Eiga slendingar a ganga Bandarkin Norur-Amerku?

slenska krnan er vissulega fllinn stofunni. eim fl stendur "ef treystir rkisvaldinu fyrir peningatgfunni traka g r".


mbl.is Krnan er fllinn stofunni
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Bla skjli gjaldeyrishaftanna

Eignabla er a myndast slandi n. etta hjlpar skuldsettum hsniseigendum en refsar llum rum.

grarlega hugaverri grein skrifar Heiar Gujnsson, fjrfestir (r framtinni ri 2016):

Verblgan var mikil, skum ess a enginn treysti krnunni og hn gaf hgt og sgandi eftir, en hkkun eignavers var enn meiri. Almenningur reyndi a fora eignum snum fr verblgublinu me fjrfestingum alls konar fastafjrmunum, ekki sst hsni. Fasteignaver hafi til dmis hkka um 50% 3 rum og ln til framkvmda hfu margfaldast.

rum sta ( Viskiptablainu a essu sinni) segir:

Strsti vandinn sem stejar a lfeyrissjakerfinu nna eru gjaldeyrishftin. a er ekki ng me a au hamli skilegri og elilegri httudreifingu eignasfnum lfeyrissja, heldur hafa au valdi eignablu innanlands. mean veri er ekki leyft a koma jafnvgi milli frambos og eftirspurnar eftir slenskum krnum hlaast upp krnur innanlands sem sst meal annars v a innstur bnkum hafa veri sgulegu hmarki eftir hrun. etta f leitar vxtunar skuldabrfamarka sem hefur stula a mikilli lkkun vxtunarkrfu eirra, of margar krnur eru a elta of far eignir.

Me rum orum: Gjaldeyrishftin eru a loka sfellt fjlgandi krnum inni landinu, og eigendur essara krna hafa ekki r miklu a moa. Peningar leita skuldabrf og a mun rsta vxtum niur. Eignabla er a myndast hinum slenska fasteignamarkai. Til lengri tma liti mun etta stand hafa skelfilegar afleiingar fr me sr, bi fyrir sem eru a reyna byggja upp eigi f hsni, og sem treysta lfeyrissjinn sinn ellinni.

slenska hagkerfi hrundi ri 2008 og hva hafa yfirvld og Selabanki slands lrt af v? Ekki nokkurn skapaan hlut.


mbl.is baveri upplei
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Sem sagt, 8,08% atvinnuleysi

egar atvinnuleysi er ori a miki og langvarandi og raleysi stjrnmlamanna ori ngu miki byrjar leikurinn me tlfrina.

frttinni segir a 500 manns hafi veri spa af skr atvinnulausra og inn nmskei, og a 900 manns sem eru hlutastrfum ea tmabundnum strfum, en langar fullt starf, su einnig dottnir af skrnni san um ramt. S essum fjlda btt vi fjlda atvinnulausra verur atvinnuleysi 8,08%.

essi tilflutningur flki af skr yfir atvinnulausa og yfir skr yfir eitthva allt anna (nmskei, sjkraleyfi, btur af msu tagi o.s.frv.) er vel ekkt leikfimi mrgum rkjum ar sem langvarandi og vivarandi atvinnuleysi hrjir hagkerfi ea er a vera a gilegu plitsku vandamli. sumum rkjum er jafnvel hgt a reikna opinberar tlur um atvinnuleysi upp hi tvfalda egar allt er teki me reikninginn og kalla snu rtta nafni (atvinnubtavinna, tilgangslaus nmskei og fleira af v tagi).

Eftir v sem nr lur kosningum mun brgum af essu tagi fjlga til a reyna fegra standi hagkerfinu. Atvinnuleysisbtaegum mun fkka, en eim fjlga miki sem sitja nmskei, grafa holur og fylla r aftur og sinna "srverkefnum" hj rkinu og fyrirtkjum/stofnunum ess, a gleymdum eim sem skyndilega "vera" ryrkjar sem fara rorkubtur (en r eru plitskt mun sur skeinuhttari en atvinnuleysisbturnar).

Nema rkisstjrninni detti n allt einu hug a hverfa fr hagkerfisdrepandi stefnu sinni. En g held a a s langstt.


mbl.is Atvinnuleysi 7,2%
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Offrambo af 'menntuum' kennurum slandi?

mjg athyglisverri grein skrifar fyrrverandi rherra, Sighvatur Bjrgvinsson, eftirfarandi or:

Stendur nmsrangur barna grunnskla fugu hlutfalli vi nmskrfur til kennaranna? Slkt mtti halda grundvelli fyrirliggjandi upplsinga. Samt er a ekki svo. rugglega ekki.

(Ekki vantar svo a yfir hann s hrauna fyrir vangaveltur snar, en svona er a n oft slandi dag.)

slenskir kennarar eru vgast sagt sprenglrir. eir eru gjarnan me margra ra hsklanm kennarafrum bakinu. eir vita mjg miki um fjlmargt sem kennarar hfu ekki hugmynd um gamla daga.

Og alltaf hrakar slenskum nemendum lesskilningi.

g leyfi mr a fullyra a margt af v sem slenskum sklabrnum er kennt dag er gagnslaust fyrir .

g leyfi mr lka a fullyra a ekki s ll menntun g fyrir alla. Sumir ttu a fara vinnumarkainn vel fyrir tvtugsaldurinn og byrja a afla sr starfsreynslu og jlfunar. Sklaganga er ekki fyrir alla.

Hi takmarkalausa menntasnobb sem gegnsrir svo marga er ekki hollt fyrir samflagi. a dregur sjlfstraust r eim sem geta ekki spa a sr fnum grum fnum fgum og ttu e.t.v. frekar a einbeita sr a v a skapa vermti en skapa gagnslausar hsklagrur. Og etta takmarkalausa menntasnobb gefur litlum hpi toppi hsklasamflagsins leyfi til a tala niur til eirra sem hafa arar herslur en a krkja sr 5 hsklagrur sem endanum ntast engum en besta falli rkisvaldinu (og ar me engum sem skapa vermti).


mbl.is Skortur menntuum kennurum ESB
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hatar hommahatarann?

Sumar skoanir eru einfaldlega ekki leyfar opinberri umru slandi. Ein er s a telja samkynhneig vera synd. Skal engan undra a eir sem taka meira mark orum Biblunnar en rum bkum hafi skoun. Biblan er nokku skr hva etta varar og m t.d. lesa um a hrna.

Arar bannaar skoanir eru r a telja neyslu vmuefna vera einkaml hvers og eins, a vndi s jnusta eins og nudd og naglalkkun, a brn su heilavegin til hlni vi rkisvaldi sklaskyldurum snum, a sfellt meiri menntun kennara s tma- og peningasun sem virist bara leia til lakari og lakari nmsrangurs barna, og svona m lengi telja.

Samkynhneig er auvita eins og gagnkynhneig a v leyti a hn er einkaml hvers og eins, sem hver og einn m bera bor annarra eins og vikomandi hefur huga , en ekki a koma neinum vi ef vikomandi vill halda hneig sinni fyrir sjlfan sig.

A kennari skla prediki or Biblunnar einkabloggi snu er hans ml og vikomandi gerir sr vntanlega grein fyrir v a a valdi einhverjum taugatitringi. En nema hgt s a sna fram a hann s verri kennari fyrir viki a ekki a setja rningu hans uppnm.

Hatar hommarahatarann? Gott og vel. Hefur a hatur hrif ig starfi? Kannski. Ef svo er, atvinnuveitandi inn a hugleia uppsgn r. En annars ekki.


mbl.is fir vegna skrifa um samkynhneig
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Allir skattar eru slmir skattar

Hpur nu evrurkja undir forystu Frakklands og skalands hafa ska eftir v vi Dani, sem fara n me forsti innan Evrpusambandsins, a flta tlunum um srstakan skatt fjrmagnsflutninga.

Hugmyndir um nja skatta og hkkanir gmlum skttum eru alltaf a skjta upp kollinum. r eru undantekningalaust slmar.

Allir skattar eru slmir skattar. eir sjga vermti r hndum eirra sem afla eirra og setja hendur stjrnmlamanna sem sa eim. Engu mli skiptir hva skattarnir heita ea hva eir "leggjast". eir eru alltaf slmir. Og egar g segi "slmir", meina g: Draga r vermtaskpun, senda vermti fltta arar ttir en r hagkvmustu, og brengla frjls viskipti tt fr mestri vxtun og mestum bata og tt a einhverju ru, t.d. skjl fr skattheimtu.

g hef enga srstaka skoun essum tiltekna skatti sem nna er barist fyrir a sjgi bl r fjrmlageiranum og setji tmar hirslur rkissja gjaldrota rkja. Hann er jafnslmur og hver annar skattur. Hann mun yngja rkisvaldi enn frekar og veikja markainn og leia til ess a allir su verr settir en ur, ef undan eru skildir embttismenn rkisvaldsins og helstu skjlstingar ess atvinnulfinu.


mbl.is Nu evrurki vilja skatt fjrmagnsflutninga
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband