BloggfŠrslur mßna­arins, febr˙ar 2009

Ůa­ finnast jßkvŠ­ir punktar Ý ■essu ÷llu

١tt illa unni­, hra­su­ume­h÷ndla­ og svo gott sem ˇrŠtt og ˇlesi­ frumvarp sÚ n˙ or­i­ a­ l÷gum (e­a ver­ur ■a­ brß­um), ■ß er alveg hŠgt a­ finna jßkvŠ­a punkta Ý sam■ykkt ■ess.

  • L÷greglan getur byrja­ a­ stunda l÷ggŠslu Ý sta­ ■ess a­ passa upp ß skemmdarvarga sem kalla sig "mˇtmŠlendur".
  • Sprengjur hŠtta vonandi og vŠntanlega a­ springa Ý ■eirri g÷tu sem DavÝ­ Oddsson břr Ý.
  • RÝkisstjˇrnin missir seinasta blˇrab÷ggulinn sinn og mun ■vÝ sitja ein eftir sem ßbyrg fyrir kl˙­rinu sem h˙n mun n˙ kalla yfir landsmenn (einhver ˇrŠ­ og ˇskilgreind "efnahagsstefna" sem hÚkk vÝst ß sam■ykkst frumvarpsins, ßn ■ess a­ ■a­ hafi veri­ ˙tskřrt).
  • N˙ ver­ur skipu­ bankastjˇrn til brß­abirg­a, og sÝ­an enn ÷nnur ■egar umsŠkjendur enn ˇauglřstra st÷­ugilda ver­a rß­nir. Atvinnuskapandi svo ekki sÚ meira sagt.
  • Skipt ver­ur um nafn Ý persˇnußrßsum rÝkisstjˇrnarinnar. DavÝ­ fŠr ■ß fri­, og n˙ er bara a­ vona a­ nŠsta skotmark hafi lÝka bein Ý nefinu og taki ekki ■vŠtting of nŠrri sÚr.

JßkvŠ­ni rŠ­ur n˙ rÝkjum hjß mÚr. Ůa­ mß n˙ segja.

Ůingmenn SjßlfstŠ­isflokksins Šttu a­ nřta tÝmann n˙na og halla sÚr aftur Ý sŠtum sÝnum og endurtaka vi­ fj÷lmi­la reglulega a­ ■eir sÚu Ý minnihluta og sÚu ■vÝ ekki ßbyrgir fyrir hŠkkandi sk÷ttum, auknum rÝkis˙tgj÷ldum, ˙tvÝkkun hins opinbera, hŠgum dau­a einkaframtaksins, og svona mß lengi telja.

Ůeir Šttu svo Ý lei­inni a­ endursko­a afst÷­u sÝna til rÝkisrekinnar einokunar˙tgßfu ß peningum.

Obamanomics says to Iceland: Here I come!


mbl.is Se­labankafrumvarpi­ sam■ykkt
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Jˇhanna 'r÷k'rŠ­ir vi­ sjßlfa sig

┌r Vef■jˇ­vilja gŠrdagsins (feitletrun mÝn):

Tala­ var vi­ Jˇh÷nnu Sigur­ardˇttur ß forsÝ­u FrÚttabla­sins Ý dag og ■ar ˙tskřr­i h˙n af hverju ■a­ er alveg svakalega hrŠ­ilegt a­ se­labankastjˇrafrumvarp Samfylkingar og VinstrigrŠnna, sem ■eir telja sig hafa heimtingu ß a­ framsˇknarmenn stimpli, tefjist um tvo daga:

Vi­ erum a­ fß hinga­ til lands fulltr˙a Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­sins, vŠntanlega ß fimmtudaginn. Ůa­ ver­ur a­ vera komin festa Ý starf bankans til a­ fulltr˙ar AGS geti rŠtt vi­ bankastjˇra sem ekki eru ß f÷rum ˙r bankanum, samkvŠmt frumvarpi rÝkisstjˇrnarinnar. Endurnřjun ■ar er nau­synleg til a­ endurreisa tr˙ver­ugleika Se­labankans innanlands og utan,

Jß, ■eir mega ekki hitta se­labankastjˇra sem eru ß f÷rum ˙r bankanum sko, segir Jˇhanna Sigur­ardˇttir vi­ landsmenn. En svo vill n˙ til a­ Ý hennar eigin lÝfsnau­synlega frumvarpi stendur or­rÚtt:

Vi­ gildist÷ku laga ■essara er bankastjˇrn Se­labanka ═slands l÷g­ ni­ur og ■ar me­ embŠtti ■riggja bankastjˇra sem sŠti eiga Ý stjˇrninni, ■.m.t. embŠtti formanns bankastjˇrnar. ForsŠtisrß­herra skal svo fljˇtt sem vi­ ver­ur komi­ auglřsa nřtt embŠtti se­labankastjˇra og nřtt embŠtti a­sto­arse­labankastjˇra laus til umsˇknar samkvŠmt ßkvŠ­um laga ■essara.
Ůrßtt fyrir ßkvŠ­i 1. mgr. 23. gr. laganna skal forsŠtisrß­herra vi­ gildist÷ku laga ■essara setja tÝmabundi­ menn sem uppfylla skilyr­i laga ■essara Ý embŠtti se­labankastjˇra og a­sto­arse­labankastjˇra. Um ■essa tÝmabundnu setningu gilda ekki ßkvŠ­i 4. t÷lul. 1. mgr. 6. gr. e­a 1. mgr. 7. gr. laga um rÚttindi og skyldur starfsmanna rÝkisins. Settur se­labankastjˇri og settur a­sto­arse­labankastjˇri skulu gegna embŠtti ■ar til skipa­ hefur veri­ Ý st÷­urnar ß grundvelli auglřsinga samkvŠmt ßkvŠ­um laganna.

Af hverju 'forsenda'?

Jˇhanna Sigur­ardˇttir, forsŠtisrß­herra (og flugfreyja - n˙ til dags er vÝst "inn" a­ taka fram menntun rß­herra), segir a­ sam■ykkt ß hra­su­ufrumvarpi um auki­ hre­jatak rÝkisins ß Se­labanka ═slands sÚ "forsenda" efnahagsa­ger­a n˙verandi rÝkisstjˇrnar.

Ůetta ˙tskřrir h˙n ekki, en Úg sÚ nokkrar m÷gulegar t˙lkanir ß or­um hennar (sem Úg ber hÚr me­ undir lesendur ■essarar fŠrslur):

  • Se­labanka ver­i gert a­ lŠkka vexti umtalsvert: Ůetta mundi gera lßnt÷kur ˇdřrari, ■.ß.m. lßnt÷kur bankanna Ý nřprentu­um peningum (hva­ heitir ■a­ n˙ aftur? SkuldabrÚf?). Keynes-hagfrŠ­in segir a­ fj÷ldaframlei­sla ß peningum komi "hjˇlum hagkerfisins" aftur af sta­. Jˇhanna vir­ist hafa lesi­ um Keynes samhli­a flugfreyjunßmi sÝnu og Štti ■vÝ a­ ■ekkja vel til.
  • Se­labanka ver­i gert a­ skipta um stjˇrnendur sÝnar samkvŠmt forskrift Jˇh÷nnu: Jˇhanna vill a­ bankastjˇrar sÚu tilnefndir, af henni, "faglega", samkvŠmt me­mŠlum ■eirra sem n˙ ■egar stjˇrna Se­labanka ═slands (e­a starfssystkinum ■eirra). Ătli h˙n taki Ingu-sollu ß ■etta og rß­i vinkonur sÝnar Ý allar lausar st÷­ur sem ■ß myndast?
  • Jˇhanna Štlar sÚr a­ nota allskyns frumv÷rp eins og ■etta til a­ slß ß frest nau­synlegum og mj÷g sßrsaukafullum ni­urskur­i Ý rekstri hins opinbera (sem h˙n kryddar sennilega me­ hressilegum skattahŠkkunum): A­ mÝnu mati mj÷g lÝkleg ßstŠ­a ■ess a­ Jˇhanna einblÝnir ß skipurit einnar rÝkisstofnunar af ˇtalm÷rgum, ■ar sem fyrir tilviljun situr fyrrverandi forsŠtisrß­herra hinna hrŠ­ilegu SjßlfstŠ­ismanna. E­a hvers vegna ekki a­ stokka upp Fjßrmßlaeftirliti­? N˙ e­a Samkeppnisstofnun? Ekki vantar Ýslenskar rÝkisstofnanir sem hafa engu minni v÷ld til afskipta af vi­skiptalÝfinu en Se­labanki ═slands (sem er meira a­ segja tilt÷lulega vanmßttugur, sÚrstaklega n˙ ■egar IMF hefur veri­ bo­i­ Ý heimsˇkn ■anga­).

Sennilega hafa tr˙fastir stu­ningsmenn Samfylkingar (t.d. ■eir sem kjˇsa allt nema SjßlfstŠ­isflokkinn, sama hva­ er Ý bo­i) einhverjar a­rar og betri ˙tskřringar ß ■vÝ hvers vegna lagafrumv÷rp ß n˙ a­ sam■ykkja innan ßkve­inna, mj÷g ■r÷ngra tÝmamarka, og a­ engin umfj÷llun, skřrsla, Ýgrundun e­a nßnari sko­un mß seinka. ╔g hlakka til a­ heyra ■Šr, en held mig vi­ mÝnar tilgßtur Ý bili.

Annars ver­ Úg n˙ a­ vera gˇ­ur ■egn og segja eitthva­ slŠmt um SjßlfstŠ­isflokkinn lÝka. Ůar ß bŠ lß­ist a­ einkavŠ­a bankana a­ fullu. Ůeir voru seldir en samtÝmis var ■eim og vi­skiptavinum ■eirra tali­ Ý tr˙ um a­ rÝki­ gŠti og Štla­i sÚr a­ ßbyrgjast skuldbindingar ■eirra ■egar bˇlusprengjan ˇumflřjanlega fŠri af sta­. Skamm, SjßlfstŠ­ismenn, a­ hafa ekki lagt Keynes og Marx ß hilluna fyrir l÷ngu!


mbl.is Framsˇkn skekur rÝkisstjˇrnina
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Hva­ segja 'raddir fˇlksins' ■ß?

Hin nřja hra­su­ua­fer­ Al■ingis - a­ setja fram og keyra Ý gegn frumv÷rp ß ÷rfßum d÷gum, l÷ngu fyrir frÝ ■ingmanna - vir­ist virka vel. Jˇhanna Štlar sÚr a­ "nß" a­ reka DavÝ­ Oddsson og hendir heilu lagabßlkunum, a­ ekki sÚ minnst ß margumrŠtt "sjßlfstŠ­i Se­labanka ═slands", ˙t um gluggann ß mettÝma. Ver­i henni a­ gˇ­u. Til ■ess er fulltr˙alř­rŠ­i­ - meirihlutinn (ß Al■ingi) rŠ­ur.

Ůa­ gŠti samt veri­ gˇ­ hugmynd a­ setja spurningamerki e­a tv÷ vi­ hina nřja hra­su­ume­fer­. Oft hefur veri­ tala­ um a­ lagabreytingar fßi ekki "mßlefnalega umrŠ­u" e­a a­ almenningur hafi ekki nß­ a­ "mynda sÚr sko­un". N˙ er ekkert slÝkt rŠtt. Gott og vel. Til ■ess er fulltr˙alř­rŠ­i­ - meirihlutinn (ß Al■ingi) rŠ­ur. Ůa­ skyldi n˙ samt ekki vera a­ ■eir ■ingmenn sem n˙na mynda stjˇrn hafi gleymt fyrri or­um?á

En gott og vel. Til ■ess er fulltr˙alř­rŠ­i­ - meirihlutinn (ß Al■ingi) rŠ­ur.


mbl.is Stefnt a­ lokaumrŠ­u ß mßnudag
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Atvinnusk÷pun e­a au­sey­ilegging

S˙ hagfrŠ­i er vinsŠl sem telur a­ ey­sla ey­slunnar vegna sÚ gˇ­ fyrir hagkerfi­. Ůetta er vond hagfrŠ­i, bygg­ me­al annars ß ofurtrausti ß galla­ri hagfrŠ­ibreytu - GDP.

Eins og segir ß einum sta­ (og gŠti alveg eins ßtt vi­ um tˇnlistarh˙sage­veiki KatrÝnar Jakobsdˇttur):

"For instance, if a government embarks on the building of a pyramid, which adds absolutely nothing to the well-being of individuals, the GDP framework will regard this as economic growth. In reality, however, the building of the pyramid will divert real funding from wealth-generating activities, thereby stifling the production of wealth. "

Nßnar hÚr.

KatrÝn, ■˙ ert ß villig÷tum.á


mbl.is Tˇnlistarh˙si­ ver­i klßra­ ßri­ 2011
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Yfirbor­skennd lřsing

Jˇn DanÝelsson og Gylfi Zoega hafa sjßlfsagt rÚtt fyrir sÚr ■egar ■eir me­ yfirbor­skenndum rŠ­a um hinn svokalla­a vÝtahring hßrra vaxta, mikillar skuldsetningar almennings og innflŠ­is erlends gjaldeyris til ═slands. Yfirbor­skennd er lřsingin samt.

Spurningin sem enginn spyr sig a­ er s˙: Hva­ veldur ■vÝ a­ kaupmßttur peningaeiningar (t.d. Ýslensku krˇnunnar) minnkar?á

Svari­ er: Aukning ß magni hennar Ý umfer­.

Se­labanki ═slands, samkvŠmt l÷gum, gaf ˙t Ýslenskar krˇnur Ý stˇrum stÝl Ý skiptum fyrir erlendan gjaldeyri (tŠknilega hvernig ■a­ gerist er ÷nnur og flˇknari saga, sem Úg treysti mÚr ekki til a­ endursegja).

"Ver­bˇlga" er ekki hŠkkun ver­lags, heldur minnkandi kaupmßttur peningaeininga vegna aukins magns ß henni Ý umfer­. Ůessu gleyma flestir hagfrŠ­ingar (jafnvel viljandi), og almenningur ■ß sÚrstaklega.

Hvernig ß a­ st÷­va ver­bˇlgu? Svari­ er einfalt: Me­ ■vÝ a­ st÷­va aukningu ß magni peningaeiningar Ý umfer­. Hinn frjßlsi marka­ur hefur leyst ■etta me­ ■vÝ a­ binda peningaeiningar vi­ eitthva­ sem ver­ur ekki fj÷ldaframleitt jafnau­veldlega og pappÝrsmi­ar me­ myndum af Jˇni Sigur­ssyni, til dŠmis gull e­a silfur.á

Efá yfirv÷ld vilja st÷­va ver­bˇlgu ■ß er ■eim Ý lˇfa lagt a­ skilgreina allar Ýslenskar krˇnur Ý umfer­ sem ßkve­i­ hlutfall af t.d. gullbirg­um Se­labanka ═slands. Ůetta fjarlŠgir hins vegar stˇrt peninga÷flunartŠki ˙r h÷ndum hins opinbera, sem ß ═slandi ■ř­ir lßnt÷kur Ý erlendum gjaldmi­lum sem umbreytast yfir Ý Ýslenskar krˇnur til a­ ey­a Ý hin řmsu verkefni rÝkisvaldsins.

Ver­bˇlgan er pˇlitÝskt me­vita­ tekju÷flunartŠki hins opinbera. Jˇn DanÝelsson og Gylfi Zoega mŠttu huga a­ ■vÝ ef ■eir ßkve­a a­ setja saman a­ra skřrslu.


mbl.is VÝtahringur Ý peningamßlum
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband