Bloggfrslur mnaarins, ma 2010

Besta hkja Samfylkingarinnar

Skammtmaminni slendinga er slmt egar kemur a stjrnmlum. Hr er v rltil upprifjun:

Samflot S-flokkanna

Eftir kosningar 2007 mynduu Sjlfstismenn og Samfylking rkisstjrn. Hn tti a vera flug og eiga sr fa mtstumenn, enda me mjg mikinn ingstyrk. Eitthva raist samt stjrnarsamstarfi heppilega tt strax upphafi:

Samstarf S-flokkanna er ekki s happadrttur sem frjlslyndir hgrimenn vonuust eftir. Samstarf essara flokka er nausynlegt til a halda sem flestum vinstriflokkum utan rkisstjrnar en ar vi situr. Plitskt hugleysi Sjlfstismanna stjrnarmyndunarvirunum olli miklum vonbrigum. Plitsk ofvirkni Samfylkingar sumarfri Alingis hefur slegi t drungalegustu spr um tkifrismennsku og sndarleik.

Samfylkingin var stugum htunum vi stjrnarsamstarfi og beitti ar ESB-vendinum Sjlfstismenn, sem oru ekki anna en lta undan. San kom hrun, og Samfylkingarmenn nttu tkifri og hlupu eins langt fr yfirvegun og byrg og hgt er a hugsa sr uns stjrnarsamstarfi var r sgunni, og plitsk vissa bttist ofan efnahagslegu.

Framsknarhkjan

egar rkisstjrn Samfylkingar og Sjlfstisflokks var hrakin fr vldum rsbyrjun 2009 tkst Samfylkingunni a sannfra Framsknarflokkinn um a styja vi minnihlutastjrn Samfylkingar og Vinstri-grnna. Framskn hugsai sr gott til glarinnar og lt vaa yfir sig me fkyrum og skmmum ar til kom a kosningum. Eftir r kosningar var ekki lengur rf stuningi Framsknarmanna og eir fengu ekkert skiptum fyrir undirlgjuhtt sinn.

Kattasmlunin

Samstarf VG og Samfylkingar hefur ekki gengi vel. a eina sem essir tveir flokkar eru sammla um er a skattahkkanir su nausynlegar og a niurskurur rkisrekstrinum s slmur. Um anna hafa essir flokkar deilt. Jhanna uppnefnir vinstri-grna opinberum rum, og vinstri-grnir sundrast innbyris v hva eim eigi a finnast um a.

Ekki einu sinni vinstri-grnum hefur tekist a gera Samfylkinguna nga.

Besta hkjan?

Besti flokkurinn telur sig vita hvar hann hefur Samfylkinguna. Samfylkingin mun ekki hika vi a bja gull og grna skga skiptum fyrir plss hlju valdanna. Skipulagsbreytingar etta og einfldun hitt - Samfylkingin verur ekki lengi a kinka kolli vi llu essu og meira til.

Besti flokkurinn situr nna vi "samningabori" me Samfylkingunni. Mun Jni Gnarr takast a sem engum hefur ur tekist slenskri plitk, og vinna me Samfylkingunni sta ess a vera eilfum innherjaerjum vi hana?


mbl.is Besti og Samfylking ra saman
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hvernig er skainn af fkniefnum lgmarkaur?

g geri mr grein fyrir v a g tilheyri litlum minnihlutahpi sem virir sjlfseignarrtt einstaklinga og vil ekki hafa nein afskipti af v hva einstaklingar geri vi eigin skrokk, hvort sem a er hflrun ea neysla hinna msu efna ( mean eir beita ekki ara beinu ofbeldi vi iju sna). g get reynt a sannfra einstaklinga um a lta fkniefnaneyslu eiga sig, en hef engan siferislegan rtt til a beita ofbeldi ef eir kjsa a sprauta sig ea reykja mis efni.

g er hins vegar hluti af vaxandi hpi sem sr ekki bann vi eiturlyfjum sem lausn einu n neinu. Margir eru byrjair a spyrja sig spurningarinnar: Hvernig er hgt a lgmarka skaann af fkniefnum?

Sumir myndu svara me v a boa allsherjar bann vi framleislu, kaupum og slu eiturlyfjum. essi hpur fullt fangi me a rkstyja afstu sna, enda hafa ratugir af slku fyrirkomulagi ekki gert anna en a gera eiturlyfjasala moldrka og algjrlega lglausa, og eiturlyfjaneytendur blftka og lkamlega sjka glpamenn.

Va um heim finnst fyrirkomulagi sem Mick Jagger talar um, ar sem eiturlyfjasala og -neysla er umborin undir strngu eftirliti, og a a stinga llum sem koma nlgt efnunum steininn sett mjg nearlega forgangslistann. ar me er ekki sagt a eiturlyf hafi alls staar veri "lgleidd" ar sem slkt fyrirkomulag er vi li, heldur eingngu fr nr slarljsinu ar sem hgt er a fylgjast me dreifingu eirra, gum, slu og neyslu.

Me v a umbera eiturlyfjaslu- og neyslu er hgt a:

  • Draga r ofbeldi fkniefnaheiminum
  • Bta heilsu fklanna (efnin vera hreinni og sur blndu aukaefnum sveiflukenndu magni) og annig auka lkur vel heppnari mefer eirra
  • Draga r ofboslegum hagnai af fkniefnaslu
  • Bta fjrhag fklanna me lkkun veri efnanna og annig minnka lkur ofurskuldsetningu eirra hinum svarta markai
  • Hafa eftirlit me eiturlyfjaheiminum, og t.d. gera ungum krkkum erfiar vi a komast tri vi au
  • Eiga einhver fangelsisrmi eftir handa ofbeldismnnum og jfum

Umran um fkniefni alls ekki a snast um hva okkur finnst sjlfum um efnin sem hugsanlegum neytendum, heldur hvernig m lgmarka skaann af eim. mnum huga snst etta samt fyrst og fremst um sjlfskvrunarrtt einstaklinga og g hef bjargfstu skoun a me v a vira hann, s skainn af vldum fkniefna lgmarkaur.


mbl.is Vill leyfa fkniefni til reynslu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Fleiri papprspeningabandalg ea eitthva traustara?

Vangaveltur rkja "kennd vi Persafla" um myntbandalag eru hugaverar. Hr m lesa rlti tknital um essar vangaveltur. Texti aan:

In the most profound financial change in recent Middle East history, Gulf Arabs are planning along with China, Russia, Japan and France to end dollar dealings for oil, moving instead to a basket of currencies including the Japanese yen and Chinese yuan, the euro, gold and a new, unified currency planned for nations in the Gulf Co-operation Council, including Saudi Arabia, Abu Dhabi, Kuwait and Qatar.

stuttu mli: Bandarkjamenn prenta n peninga eins og galnir, og draga ar me r trverugleika bandarska dollaranum, sem ola er yfirleitt verlg . Rki sem kra sig ekki um slkt kruleysi eru v byrju a huga fltta fr dollaranum yfir eitthva sem er ekki prenta eins miki.

v miur snast slkar vangaveltur bara um a steypa saman rum papprspeningum eina mynt, eins og tti sr sta me skpun evrunnar. Krsa evrunnar og vntanlegt hrun hennar er n a setja essar myndbandalagsplingar s, vntanlega til frambar eins og r lta t dag.

Tmi papprspeninga er senn enda. Hann hefur veri tmi hugaverrar tilraunastarfsemi 100 r, ar sem trin var s a til a "jafna t" sveiflur mrkuum og "rva" hagkerfi vri einfaldlega ng a prenta peninga. N er s ld senn enda.

v miur skilja fir dag eli peninga. Hvorki fjlmilar n hagfrideildir hskla hafa miki um eli peninga a segja. Okkur er bara sagt a "rki gefur t peninga" og a "vi urfum a treysta peningum rkisins". etta er firra sem er orsk og rt allra okkar peningavandra dag og raunar seinustu 100 ra.

Hagstjrnarvsdmsor dagsins eru eigu Vefjviljans:

egar allt kemur til alls er engin mynt eirrar gerar a hn geti til eilfar fali a menn eyi meiru en eir afla.

Ekki satt?


mbl.is Fresta stofnun myntbandalags
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Rkisvaldi herir tkin bi httu og afleiingum

Bandarska rki hefur, eins og hi slenska, vali plitsku lei a fjrmagna tap vegna httusamra fjrfestinga einkaaila seinustu r. au skilabo hafa veri send a bankar geti grtt httunni, en tapi lendir skattgreiendum.

Til a lgmarka tgjld vegna essarar rkisbyrgar taprekstri er brugi a r a hera eftirlit me eim sem standa httusmum fjrmlaviskiptum. annig geti rki blstimpla httutkuna mean henni stendur, og skattgreiendur hira svo kostnainn ef s blstimplun reyndist ekki rkum reist. Eins og tilfelli er yfirleitt.

Allt etta risavaxna kerfi rkisbyrga og eftirlits einhvern veginn a skapa stugleika fjrmlamrkuum. Sagan snir okkur hins vegar anna. egar hver og einn st ea fll me eigin httutku hreinsai markaurinn jafnt og tt t sem vejuu ranga hesta, og verlaunai ara. Regluleg threinsun sta ess a rkisbyrgja alla og horfa upp allt kerfi hrynja.

essi lei er ekki tsku dag. En brum vera yfirvld a dusta ryki af henni aftur. Skattgreiendur hafa einfaldlega ekki efni nverandi kerfi miki lengri tma vibt.


mbl.is Reglur um markai hertar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Keynes er dauur – jrum hann!

Fr Kreppunni miklu hefur Keynesismi og alls kyns tgfur af honum trllrii hagfrinni. Nokkurt bakslag var ttunda ratugnum, en samt var smu stefnu haldi fram grundvallaratrium. N hefur stefna Keynesverja bei endanlegt skipbrot. Hagfringar vera a viurkenna a grunnforsendur eirra eru rangar. Hagfringar hins blandaa hagkerfis, Keynesverjar, vera a lta eigin barm. ri 1989 fll ssalisminn. ri 2008 fll hi blandaa hagkerfi. Ef vi neitum a lra af v mun a falla aftur og aftur.

Allt fram a hruni fjrmlakerfis heimsins hausti 2008 var almenningi talin tr um a allt vri blma. Bankarnir skiluu miklum hagnai, skatttekjur hins opinbera voru grarlegar og vaxandi, og neysluln fengust n nokkurra vea ea byrga. Hkkandi fasteigna- og hrvruver voru talin afleiing bjartsni, uppgangs, aukinnar eftirspurnar og jafnvel grgi. Flagsmlarherra , sem dag er forstisrherra, hvatti flk til a fjrfesta hsni hmarkslnum allt fram a hruni. Allt etta var blstimpla af eftirlitsstofnunum rkisins, hum" matsstofnunum, og vitaskuld eftirltislitsgjfum fjlmilamanna. Vivaranir voru far, og r blsi.

San er liinn nokkur tmi. Skrslur, rannsknir, frttaskringar, heimildamyndir og grynni blaagreina hafa fjalla um hruni, stur og adraganda ess. v miur ramba fir rttar skringar. Hi eina sem upp r stendur er a rkisvaldi, sem blstimplai gamla kerfi, hrifsar til sn enn meiri vld. Rtt skring, stuttu mli, er s a hi opinbera kom ft peningaprentun einkaaila, sem gtu ar me hlai skuldum skuldir ofar, hirt af eim hagnainn og lti ara um a greia tapi. En v miur hafa fir bent etta

Ekki batnar standi egar rtt er um leiir t r kreppunni. Tali er a rki geti skuldsett hagkerfi t r henni me erlendum lnum, opinberum framkvmdum og jntingu gjaldrota fyrirtkja, .m.t. bankanna, svo ekki komi til margra og strra gjaldrota. Jn Danelsson, prfessor fjrmlum vi London School of Economics, sagi t.d. Silfri Egils RV a vestrn rki hefu brugist hrrtt" vi hruninu hausti 2008 me strauknu framboi lausaf" og me v a koma veg fyrir gjaldrot helstu banka. Btti hann v vi a afskiptaleysi" hins opinbera og peningamlayfirvalda hefi valdi Kreppunni miklu. N vri anna uppi teningnum, og v vri niursveiflan brtt a baki.

Vi etta er margt a athuga. Me v a stva threinsun gjaldrota fyrirtkjum og niurfellingu skuldum eirra er hruninu breytt kreppu. sta snggrar tiltektar er bou langvarandi bjrgunarager. Skuldsetning og neysla fr ekki a dragast saman og vera a sparnai og vermtaskpun. Jn Danelsson og fleiri af hans skla" hagfrinnar hafa gert ageraleysi hins opinbera a blrabggli Kreppunnar miklu. kenningu m hrekja og sna fram a hi gagnsta er rtt.

Um aldamtin sprakk hin svokallaa dot com" bla hlutabrfamarkai og henni fylgt eftir me straukinni innsptingu nrra peninga hagkerfi. Blan sem var til fasteigna- og hlutabrfamarkai sprakk hausti 2008, og henni hefur einnig veri mtt me straukinni peningaprentun. Hvernig getur a enda me rum htti en nrri blu sem springur me enn strri hvelli? Hvenr lrist okkur a Keynes hafi rangt fyrir sr og a mel hans voru lti anna en aukinn skammtur af fkniefnum fyrir fkil a jafna sig seinustu vmu? Keynes er dauur og kominn grfina, og kenningar hans eiga a fara smu lei.

Grein eftir mig r Morgunblainu dag.


Peningaprentvlarnar fullt nna

750 milljarar evra neyarsjur til a blsa lfi gttta evruna? vlk sturlun. Hvaan essi peningur a koma?

einum sta er skrifa:

Germany has caved and the inflationists have prevailed.The moral hazard of the bailout will mean bigger deficits in more euro zone countries. Eventually even Germany itself will succumb and join the party. To defend the euro and sterilize their bond purchases the ECB will have to sell dollars.But to whom? The U.S. is certainly not buying.

If Europe, like America, becomes a net foreign borrower, the industrialized West must expect emerging markets to pick up the tab for both America and Europe! After all not every nation can ride the debt wagon; someone has to pull the cart. This will mean that China in particular will have to buy even more foreign exchange to prevent a collapse of both the euro and the dollar. This may push them to the breaking point much sooner than many like to think.

Knverjar, sem enn sem komi er hafa leyft umheiminum a njta sparnaar sns formi lna til a arir geti keypt dt af eim sjlfum, geta ekki stai undir partinu endalaust. Brum nenna eir ekki a styja vi kejubrfatgfu Bandarkjanna og annarra sem reyna a selja eim verlaus skuldabrf og byrja a kaupa dti sitt sjlfir, ea selja a til einhverra sem eiga pening.

A lokum nokkur vivrunaror fr vestri:

When creditors ultimately decide to curtail loans to America, U.S. interest rates will finally spike, and we will be confronted with even more difficult choices than those now facing Greece. Given the short maturity of our national debt, a jump in short-term rates would either result in default or massive austerity. If we choose neither, and opt to print money instead, the run-a-way inflation that will ensue will produce an even greater austerity than the one our leaders lacked the courage to impose. Those who believe rates will never rise as long as the Fed remains accommodative, or that inflation will not flare up as long as unemployment remains high, are just as foolish as those who assured us that the mortgage market was sound because national real estate prices could never


mbl.is Gleinni loki mrkuum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Svarti markaurinn btir um betur

slandi er vaxandi atvinnuleysi og kreppa. Heldur einhver heilvita maur a a dragi r fengisorsta landsmanna? nei. Tlfrin sem TVR gefur t verur minna og minna nothf sem vsbending um drykkju landsmanna. fengiskaup eru vaxandi mli a frast t svarta markainn sem hvorki skilar inn slutlum n virisaukaskatti.

Svarti markaurinn hlt bum Sovtrkjanna lfi 50 r. Hann mun auveldlega halda slendingum fullum.


mbl.is 7,8% samdrttur fengisslu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hvernig minnkar atvinnuleysi?

au eru mrg og flkin essi reiknilkn sem mppudrin nota egar au setja saman spr um hitt og etta. a sem oft gleymist egar reiknilknin ra ferinni eru grundvallaratrii og j - sjlfur raunveruleikinn!

Hvernig atvinnuleysi a minnka nstu misserum mia vi a sem n er a gerast? Rki er a skuldsetja skattgreiendur um 150 milljara vegna rkisrekstursins fyrra, og m bast vi einhverju minna r? Rki er a vsu a bta vi sig starfsflki gr og erg, en tt 50,000 nir rkisstarfsmenn hjlpi vissulega tlfrinni um atvinnuleysi slandi, segir hn ekkert um hva er raun a gerast: Hgfara kyrking hins slenska hagkerfis.

Rki er a hkka skatta allt og alla essa mnuina, og niurskurur rkisrekstrinum mlist varla. Rkisbeljan herum skattgreienda er a fitna mean eir sem halda henni uppi eru a svelta. Hvernig getur a enda ruvsi en me skpum?

tt atvinnuleysi "minnki" eitthva nstu misserum er a besta falli falskt merki um batnandi hag. mean rki heldur uppteknum htti skattlagningu vermtaskpun verur kreppa slandi. Atvinnuleysi vermtaskapandi starfsemi minnkar ekki ef hi opinbera heldur fram nverandi braut skuldsetningar, viskiptahafta og skattheimtu.


mbl.is Svartsni atvinnuleysissp Selabanka slands
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Rng greining lgfrings hagfrimli?

N getur vel veri a William K. Black s bi tlendingur og "srfringur", en ir a a allt sem hann segir s heilagur sannleikur og rtt greining astum? Nei. Enda er a ekki tilfelli hr.

Spurningin sem enginn spyr sig a en skiptir samt llu mli er eftirfarandi:

Bankarnir lnuu og lnuu fyrir nnast hverju sem er, n vea, og t um allar ttir (en ekki bara til "trsarvkinga" og styrkveitenda Samfylkingarinnar). En hvaan kom allur sparnaurinn sem bankarnir voru a lna fram til vaxtagreiandi knna?

Raunin er s a enginn slkur sparnaur var til staar, hvorki slandi n rum lndum hinum vestrna heimi.

Hi grarlega magn peninga sem allt einu "var til rstfunar" kom ferskur r peningaprentunarvlum selabanka heimsins. Selabankar hfu prenta sem galnir vru fr lokum "dot.com" blunnar og 9/11 atburanna og allt etta nja f streymdi til bankanna sem voru a sjlfsgu lmir a koma v "ver", .e. koma v til vaxtagreiandi lntakenda. Og fru hlutir eins og vehfi og lnstraust a skipta minna mli en ella.

Sjlfir bankarnir hlluu sr svo rlegir a rkisvaldinu sem sagi a bankakerfinu yri aldrei "leyft" a fara hausinn. Skattgreiendur stu reiubnir hliarlnunni a bjarga v sem bjarga yrfti, enda slkt tali "auka traust" bankakerfinu. Opinberar eftirlitsstofnanir og aljleg matsfyrirtki blstimpluu svo allt heila klabbi.

En hva segir svo hinn erlendi srfringur? A hruni hafa ori vegna skorts "eftirliti"? J, ekki skrtin fullyring fr manni sem sennilega hefur lifibrau af slku.


mbl.is Bankar brutu lg en plitkusar hugalitlir um eftirlit
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hagfrin til hjlpar

1. ma er dagur slagora og heimtinga. Krafist er "hrri launa", "hkkun lgmarkslauna", "betri kjara" og fleira eim dr. Verkalsflg vita nkvmlega hva au vilja. au vita hins vegar minna um hvernig a koma til mts vi skir eirra.

Verkamaur slandi nar margfalt vi verkamann t.d. Afrku ea Kna. Af hverju tli a s? Verkamaur sem br til bursta slandi er me margfld laun knverska verkamannsins sem br til samskonar bursta ea svipaa. Hvernig stendur v? Verkamaur fiskverkun slandi nar margfalt vi verkamann fiskverkun Vetnam. Hvernig stendur v? Hva tskrir hinn mikla mun launum verkamanna um va verld?

Munurinn liggur eim tkjum og tlum sem verkamenn hafa til afnota. Vegna sjlfvirkni og tkni getur verkamaur slandi skapa margfld vermti mia vi verkamanninn sem vinnur vi frumstari astur. En sjlfvirkni og tkni er ekki keypis. Hana arf a fjrmagna, og ar kemur fjrfestirinn til sgunnar - s sem hefur safna f ea tengt saman sparna margra einstaklinga og fyrirtkja til a leggja f til fjrfestingar tkni. a er v fjrfestirinn sem tryggir btt kjr verkamannsins, me v a veita agang a tkni sem eykur vermtaskpun verkamannsins.

En hvar finnast fjrfestar? eir finnast ar sem eignartturinn er varinn, og stjrnvld leyfa ausfnun og sparna. eir finnast ar sem kaptalisminn er ekki litinn vinur verkamannsins, heldur vinur.

Slagor verkalsflaganna, "btt kjr hinna lgst launuu", gti v umorast eftirfarandi htt tungutaki hagfrinnar: "Fleiri kaptalista - meiri vermtaskpun verkamanna!"


mbl.is Hkkun lgmarkslauna forgang
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband