Bloggfrslur mnaarins, janar 2012

Loftslagsbetli sett fullt (aftur)

eir sem moka til sn f ea athygli (ea bi) nafni "loftslagsbreytinga" eru aftur komnir fullt skri eftir a mlstaur eirra hvarf skuggann af fjrmlakreppunni ri 2008. Nna vilja eir f svisljsi sitt aftur.

Mlstaurinn skiptir sfellt um nafn tt hann s eli snu oftar en ekki anna en stjrnmlafribartta gegn frjlsu markashagkerfi. Stundum hefur hrslan snist um meinta klnun Jarar. Svo var a hlnun. San var a aftur klnun. Og hlnun. Og svo framvegis. Menn kvu svo a htta essum nafnabreytingum og tala einfaldlega um hrilegar afleiingar loftslags"breytinga" (af mannavldum). Sniug aferafri sem sparar uppfrslur fyrirsgnum hrslurursins.

Auvita hefur maurinn hrif loftslag sitt. Hversu miki er samt ekki vita. Maurinn er bara einn af mrgum strum hrifavldum, og meira a segja ekkert srstaklega str. Slin, eldfjll, nttrulegar sveiflur og anna spilar allt str hlutverk.

En mannanna verk, hversu miki ea au lti sem au vega hinum eilfu loftslagsbreytingum, hafa grarlega jkv hrif : Manninn! Lfsgi hans vru verri ef hann hldi sig f drustu orkugjfunum. Milljarar manna urfa a drepast r hungri ea kulda ea bi til a a s raunhft fyrir sem eftir standa a lifa af n hagkvmustu orkugjafanna.

En munu ekki milljnir deyja r flum og hungri ef loftslagsbreytingar "f" a eiga sr sta? J, ef menn stva hinn frjlsa marka lfskjarabtingu hans. Ftkt flk getur ekki flutt ea kltt sig betur ea skipt um strf (t.d. ef rktarland breytist fjr). En rkt flk er mun sur vikvmt fyrir breytingum veri og vindum og loftslagi. Snjfl eru tknilegt rlausnarefni rka slandi (flk getur flutt ea byggt varnargar). Aurfl eru leysanlegt vandaml og stug lfshtta ftkri Indnesu (flk kemst hvergi og enginn hefur efni varnargari).

Ssalismi er miklu httulegri en loftslagsbreytingar.


mbl.is lafur Ragnar og Al Gore til Suurskautslandsins
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Obama: Vonarstjarnan sem brst

Barack Obama er a skrifa sig rkilega inn sgubkurnar.

Hann tk vi umfangsmiklum hernaaragerum fyrirrennara sns og hlt eim fram. Btir jafnvel ef eitthva er.

Hann tk vi mikilli tenslu "velferar"rkisins Bandarkjunum fr fyrirrennara snum og hefur reynt a bta miki hana.

Hann tk vi mikilli skuldasfnun og tlar sr svo sannarlega ekki a stva hana.

Hann tk vi selabanka sem prentai peninga miklu magni, og setti prentunina miki flug og er hvergi nrri httur.

Hann tk vi hagkerfi ar sem reglugerarbkni og skattbyrin var fyrir lngu byrju a lama alla vermtaskpun og senda alla framleislu hraan fltta t r landinu. Obama virist ekki tla a stva run fyrr en allir Bandarkjamenn eru skuldsettir upp rjfur og vinna vi jnustu og verslun og neyslu og tgfu greislukorta.

Nna tlar hann a berja hamri rkisins "rkustu". eim mun v fkka hratt og rugglega.

Obama er vonarstjarna sem brst. Hann er hinn svarti George W. Bush hagstjrnar og rkisumsvifa, nema rlti meiri ssalisti, og auvita tluvert betri rumaur. En a er allt og sumt.


mbl.is Vill byggja upp rttltt efnahagskerfi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hugmynd: 'Kaupmttar'trygging sta 'ver'tryggingar

"Vertrygging" er hrilegt fyrirbri. Hn a "tryggja" a kvein upph peninga geti keypt a sama framtinni og hn getur keypt dag, er sem sagt "leirtt" fyrir breytingum verlagi.

etta ir a egar Steingrmur J. skrfar alla skatta loft upp hkkar ver llu og eirri verhkkun er svo rlla t ln og au hkka sem nemur nokkurn veginn skattahkkunum fjrmlarherra.

"Vertryggingin" var upphaflega tlu til a verja tlnendur fyrir skeringu kaupmtti peninga eirra tmum mikillar aukningar peningamagni umfer og ar me rrnandi kaupmtti peninganna.

Ara og betri "tryggingu", sem kmist nr v a leirtta fyrir aukningu peningamagni umfer, mtti kalla kaupmttartryggingu. Hn vri reiknu t fr verlagi t.d. gulli ea krfu strstu gjaldmila hans fyrir alla skatta og opinberar lgur. Ef magn krna umfer er auki, hkkar vitaskuld gullver og/ea erlendur gjaldmiill veri mlt krnum. En ef Steingrmur J. kveur a yngja skattbyrina enn frekar, kmi a ekki til treiknings rrnun kaupmtti krnunnar.

Kaupmttartrygging kemst nr kjarna mlsins - leirttingu rrnandi kaupmtti krnunnar vegna aukningar krnum umfer. a er s trygging sem tlnendur urfa f snu, en ekki leirtting tlnum fyrir t.d. hkkandi virisaukaskatti raftkjum (sem flk er hvort e er a kaupa auknum mli svarta markainum, svo verlag eim er annig s ekki ori hrra hvort e er).

"Vertrygging" sem er tengd vi verlag er villandi. Nna er til dmis mikil aukning viskiptum me reiuf, oft kalla "svarti markaurinn". ar er verlag nokku stugt mia vi hinn "hvta" marka. Flk er auknum mli byrja a kaupa "undir bori". Hvers vegna a hkka ln ess me "vertryggingu" "lglegum" varningi og jnustu sem flk er hvort e er htt a kaupa?


mbl.is Borgarafundur um vertryggingu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

a sem rinn segir: Gera hi andsta

N segi g etta aeins grni, en samt ekki:
Ef rinn Bertelsson segir eitthva, er hi eina rtta stunni a gera hi andsta.

rinn vill etta skipti a gmundur Jnasson segi af sr fyrir a vera annarri skoun en rinn egar kemur a kru Alingis einum fyrrverandi rherra og ingmanni Alingis. kra, sem mrg rk hafa veri fr fyrir a s eli snu plitsk.

Margir ingmenn hafa opinbera algjra vanekkingu sna lagabkstafnum egar kemur a krunni Geir H. Haarde. Vanekking blndu saman vi vnan skammt af heift og reii er sjaldnast g blanda.

Alingi a draga essa kru til baka. Af hverju? Af v hn tengist hruninu ekki neitt; hruni hefi tt sr sta sama hver sat stl forstisrherra egar a skall , v slenska rki hafi og hefur og tlar sr a hafa einokun tgfu peninga slandi og verstra veri v gegnum rkisrekinn selabanka.

Ea eins og segir einum sta ( bls. 155):

So long as an extra-market institution like government is in control of money, a permanent series of cyclical movements will mark the process of economic development. For through the creation of fraudulent credit, a government can engender a smooth and highly inconspicuous income and wealth redistribution in its own favor. There is no reason (short of angelic assumptions) to suppose that it would ever deliberately stop using this magic wand merely because credit expansion has the "unfortunate" side-effect of business cycles.

kran kostar skattgreiendur strf, dmur um "sekt" ea "sknu" fyrrverandi forstisrherra mun ekki stva slma hagstjrn nverandi stjrnmlamanna, kran tekur ungt ann kra og s kri braut engu nein lg og "glpur" hans var s einn a hafa ekki bolmagn til a halda tenslu rkisins eyslu og rkisbyrgum niri. Og plitskur glpur hans var a fara rkisstjrnarsamstarf me Samfylkingunni (nokku sem leit snemma rkisstjrnarsamstarfinu t fyrir a vera hrmung fyrir land og j).

Bankarnir voru me rkisbyrg farteskinu egar eir tku sig grarlegar og uppgraar skuldbindingar. eir tku mikla httu og vissu vel a stjrnmlamennirnir kmu frandi hendi me skattgreiendur til a kasta peningabli ef allt fri til fjandans.

Er einhver a reyna vinda ofan af essum samkvmisdansi banka og rkisvalds? Nei. kra fyrrverandi ingmann ararseinustu rkisstjrnar hefur ekkert a segja. A leggja niur Selabanka slands og koma rkinu r framleislu peninga hefur miki a segja.


mbl.is Hart stt a gmundi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Rki sr um sna

Enn og aftur reyna "ailar vinnumarkaarins" a kreista efndir r rkisstjrninni. a er hgt, v rkisstjrnarflokkarnir eru bir komnir kosningabarttu (1, 2).

Lei "aila vinnumarkaarins" a tmum vsum skattgreienda og atvinnurekenda er gegnum vonir og vntingar rkisstjrnarflokkanna um atkvi. Hvort borgar sig betur, a skuldsetja rkissj blakaf nna me v a hkka atvinnuleysisbtur og koma ft vtkri atvinnubtavinnu, ea me v a skuldsetja rkissj seinna me v a lofa strauknum skuldbindingum hins opinbera vi lfeyrissji?

Hin rtta stefna, a skera rkisreksturinn niur sem nemur heilu afkimum hans, er auvita ekki borinu. Skammtmamel og atkvaveii er dagskipanin Stjrnarrinu.

essu eiga "ailar vinnumarkaarins" a gera sr grein fyrir ef bnferir eirra eiga a bera vxt. En verur lei eirra vasa annarra lka grei. bili.


mbl.is Eiga virum vi stjrnvld
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Kjaftaklbbur hinna stjrnlyndu

Hin svokallaa "efnahagsrstefna" Davos er kjaftaklbbur hinna stjrnlyndu. arna mta stjrnmlamenn og forstjrar strra fyrirtkja til a ra sn milli hvernig eir sem hafa vldin dag geti haldi eim. Bi vld stjrnmlum og viskiptalfinu eru til umru. Strfyrirtkin sannfra stu ramenn um a setja allskyns lg og reglur sem koma veg fyrir nliun og endurnjun helstu mrkuum. Stjrnmlamenn bta agni. eir fara heim til sn og leggja til allskyns hertar reglur, nafni "umhverfisverndar", "neytendaverndar" og "samkeppnismla".

Sem svar vi essum kjaftaklbbi hinna stjrnlyndu og valdamiklu hefur frjlshuga flk sett ft ara rstefnu, ar sem vandamlin eru rdd og au rttilega skilgreind sem vandaml rkisvaldsins og viskiptaeltunnar sem hvlir fami ess. S rstefna heitir Freedom Fest. arna hittist frjlshuga flk. Lkurnar v a frjlshuga flk skilji lgml hagkerfa eru miklu meiri en lkurnar a stjrnlynt flk skilji au.


mbl.is Merkel setur rstefnuna Davos
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hagfri Aljabankans er gagnslaus

S hagfri sem skn gegnum yfirlsingar Aljabankans bera ess merki a ar b hafi menn ekki lrt eitt n neitt, og tli sr a heldur ekki.

Samkvmt essari hagfri er jkvtt a rki prenti peninga gr og erg og auki annig peningalega "veltu" hagkerfum snum. a "mlist" sem "vxtur" hagkerfis.

Samkvmt essari hagfri er a jkvtt a rki keyri bullandi hallarekstri sem stular a mikilli "eyslu" og "fjrfestingu". a "mlist" sem "vxtur". Ef rki skera niur tgjld sn, htta a reka sig me halla og draga r umsvifum snum, mlist "samdrttur". Stvun skuldasfnunar verur a vsu a pls reikningum rkissja, en mnus Excel-yfirliti Aljabankans.

Ef rki httir a prenta peninga, leyfir peningamagni jafnvel a dragast saman, og veri alltof-htt-verlgum eignum og gum a lkka a v marki a frambo og eftirspurn n saman n, kvartar Aljabankinn yfir "samdrtti".

Ea eins og segir einum sta:

Contrary to the economic hocus pocus propagated on Wall Street, Washington and at American universities; economies grow not as a result of consumer spending, but as a result of savings. Under consumption is the true source of prosperity as it engenders capital formation, which lies at the root of sustainable economic growth.

Nkvmlega!

Ef menn vilja rtta hagfri, sem raun og veru tskrir orsakir og afleiingar hagkerfinu (bi hinum frjlsa og hinum frjlsa/opinbera markai) get g bent essa bk (t.d. kafla 22 og 23 ef menn vilja koma sr beint a efninu). Ef menn vilja "allan pakkann" hagfri, mli g hiklaust me essari bk. Bar bkur eru frkeypis og hgt a skja PDF-formi.


mbl.is Aljabankinn varar vi samdrtti
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Knverjar httir a pua fyrir pappr

Kna er grarlega miki framleitt af eftirsttum neytendavarningi fyrir umheiminn. Kna er lka orin til str millisttt, sem fer stkkandi. essari millisttt vantar grarlega miki af neytendavarningi; sskpa, sma, sk, leikfng og svona m lengi telja.

Fyrir mrgum mnuum spi maur nokkur v a Knverjar fru brum a leggja meiri herslu a neyta eigin framleislu sta ess a senda hana alla til tlanda (t.d. me v a leyfa gjaldmili snum a styrkjast). Af hverju? J af v greislan, sem Knverjar hafa veri a f fyrir raunverulega vermtaskpun sna og framleislu, er dollurum og evrum, og bir gjaldmilar eru n prentair svo miklu magni a kaupmttur eirra er kapphlaupi niur vi.

Evran og dollarinn eru daualista sgubkanna. Knverjar eru a gera sr grein fyrir essu, smtt og smtt.


mbl.is Minnkandi hagvxtur Kna
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Einkunnir enn alltof har

Hver tli skilningur flesta s orinu "lnshfiseinkunn"? Minn skilningur er s, a einkunnin eigi a endurspegla greislugetu skuldarans, og getu hans til a bta sig meiri skuldum. Hsta lnshfismati a vera s sem skuldar lti ea ekkert og getur auveldlega btt sig skuldum, ea s sem skuldar miki en tti ekki a vera neinum vandrum me a greia r skuldir til baka, a v gefnu a r aukist ekki.

S "lnshfiseinkunn" skilin ennan htt er ljst a alltof mrg rki eru me alltof ha einkunn. Bandarkin eru me hstu einkunn ea munu aldrei geta greitt skuldir snar til baka. Til ess arf einfaldlega anna hugarfar hj stjrnmlamnnunum. Hi sama vi um flest evrurkin. Plitskt andrmsloft eim meinar stjrnmlamnnum a minnka hallareksturinn. Getur einhver mynda sr a honum megi eya og sna afgang og niurgreislu skulda?

Bjrgunaragerir af msu tagi eru veruleikafltti. r fresta umfljanlegu gjaldroti mjg margra rkja og gefa stjrnmlamnnum tma til a safna meiri skuldum og ta vandanum undan sr. Skiljanlegt hugarfar auvita lrisrkjum ar sem kjrnir fulltrar vita a arir urfa a taka vi rsu eirra.


mbl.is Rehn gagnrnir lnshfislkkun
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Mr hinn 'trverugi'

Mr Gumundsson, kommnisti, skafar n af sr seinustu lg trverugleika. a sem blasir vi nna er maur sem er ekki starfi snu vaxinn, keyrir Selabanka slands fram plitskum markmium plitskra samherja sinna rkisstjrninni, og tlar sr greinilega a sjga hverja krnu r bankanum ur en hann verur rekinn, en a gerist fljtlega eftir nstu Alingis-kosningar.

En allt etta er ekki aalatrii, eins og Vefjviljinn bendir , heldur hitt: Til hvers er slenska rki a gefa t svokallaan gjaldmiil og reka selabanka?


mbl.is Mr hafnai launahkkun sumari 2010
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband