Kreppuhagfri 101

Greinilegt er umrunni a hvorki slenskir blaamenn n stjrnmlamenn eru srstaklega vel a sr grunnatrium hagfrinnar. essu til stafestingar m benda eftirfarandi atrii sem fjlmilar og stjrnmlamenn mehndla meira og minna rangt, og um lei er rstuttu mli bent hvernig a mehndla au rtt:

  • Gjaldeyrishft: Koma veg fyrir elilega vermyndun gjaldmilum slenskum krnum. Algun a auknu peningamagni er slegi frest me seinni tma srsaukafullri og umfljanlegri algun.
  • Afnm vertryggingar: umhverfi verblgu mun lgbann vertryggingu keyra allt lnsf felur og vexti upp sem nemur verblgunni, hi minnsta.
  • Aukin rkistgjld: Rkistgjld eru einfaldlega tgjld skattgreienda og flytja f fr eim til tvaldra aila sem gra kostna allra annarra. Einnig m fjrmagna rkistgjld me prentun peninga og ynna t vermti eirra peninga sem ur voru til. a hefur smu hrif og t.d. tap flks fjrfestingu peningamarkassjum, en er auveldara a komast upp me.
  • Auknar framkvmdir vegum rkisins: Rkisvaldi aflar sr rstfunartekna me v a skera tekjur skattgreienda. „Mannaflsfrekar framkvmdir“ vegum rkisvaldsins eru greiddar af skattgreiendum sem hafa minna milli handanna. Tilkomumiklar brr og byggingar eru llum snilegar. r fjrfestingar sem gltuust vi skattheimtuna sjst ekki. essu gleyma flestir.
  • Hvatning til almennings um a halda fram a eya: Almenningur reynir n a lta enda n saman og grynnka skuldum. Aukin skuldsetning og neysla grefur undan fjrhagslegri getu almennings seinna.
  • Skattahkkanir (t.d. tekjur, fengi og tbak): Skerir rstfunartekjur sem bitnar fyrst og fremst eim sem urfa a vanda vali mest egar kemur a tgjldum. Skattahkkanir eru sannkallair lgtekjuskattar.
  • hyggjur af verfalli hlutabrfum og hsni: Ver hlutabrfum og hsni hefur blsist t tmum aukins peningamagns og drra lna. Ver arf a lkka til a jafnvgi nist milli frambos og eftirspurnar. Upplausn slmra fjrfestinga er nausynleg tt hn s mrgum srsaukafull.
  • Hkkun atvinnuleysisbta: Gerir atvinnuleysi eftirsknarvert mia vi ara valkosti (t.d. nm) og eim, sem vantar vinnuafl, f a ekki nema vermtaskpun vinnunnar s meiri en sem nemur btunum. Atvinnuleysi verlauna og ar me auki og framlengt, srstaklega fyrir faglra og ungt flk.
  • Rkisbyrg skuldum einkafyrirtkja (t.d. bankanna): Hvetur til httuskinnar hegunar. Grinn er einkavddur en tapi jntt.
  • framhaldandi rkisstyrking atvinnuvega (t.d. landbnaar): Viheldur hagkvmri framleislu og neytendur gjalda me hu vruveri og hum skttum, sem rrir lfskjr eirra.
  • Lgvernd kjarasamninga: slmu rferi dragast tekjur flestra fyrirtkja saman. au neyast til a segja upp flki ef ekki m endursemja um laun, og lkka au. Margir vilja vinna frekar en a sj fram atvinnuleysi og munu stta sig vi skeringu launa. Me v banna slkt me lgum ea lgvrum kjarasamningum fr atvinnurekandinn ekki mguleika a halda starfsflk sitt.
  • Aukin reglugerabyri: v hefur veri haldi fram a ein regluyngsta atvinnugrein slands, fjrmlageirinn, hafi skort eftirlit og reglur og a a s sta bankahrunsins. Hi rtta er a vegna hinna yngjandi reglugera var samkeppni heft og aila sem voru markai vantai v markasahald, sem, auk rkis- og selabankabyrgar nr llum skuldbindingum, leiddi til byrgrar og httuskinnar hegunar.
  • A velja slenskt: A velja slenskt bara til a velja slenskt er slmt fyrir neytendur ef eir urfa a greia hrra ver en fyrir sambrilegan innfluttan varning. Slkt rrir lfskjr eirra og grefur undan getu eirra til a greia niur ln, spara og fjrfesta.
  • hyggjur af dru vinnuafli tlendinga / innflytjenda: tmum mikillar atvinnu og umhverfi opinna landamra flykkjast tlendingar til slands til a vinna. Hvorki slenskum launegum n skattgreiendum stafar htta af hinu nja vinnuafli sem vinnur strf sem ella hefi urft a leggja niur ea flytja r landi (ef slkt er mgulegt), .e. mean velferarkerfi er ekki of gjafmilt atvinnuleysi.

Stjrnlaus vxtur hins opinbera seinustu r hefur gert a h grisskatttekjum sem gufa nna upp. Me ahaldsleysinu steypir rki sr n t risavaxinn hallarekstur og skuldsetningu nstu kynsla.

Hjlum atvinnulfsins verur ekki haldi gangandi me gjaldeyrishftum, hagkvmri og niurgreiddri framleislu, ftkum neytendum, srjum skattgreiendum og lmuum fjrfestum. Eina ri t r vtahring drs rkisreksturs og efnahagslegrar niursveiflu er a skera niur tgjld hins opinbera, borga skuldir og sna ahald rekstri. Markaslgmlunum einnig a gefa lausan tauminn til a taka til slensku hagkerfi. v fyrr sem a gerist, v fyrr mun kreppan vera a nju og llu varanlegra gri.

Grein birtist ur Morgunblainu, laugardaginn 24. janar sl.


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Einar Jn

Merkilegt nokk, en g er a mestu leyti sammla r (en er ekki byrjaur PIG bkinni gu). eru nokkur atrii svolti vafasm, ea arfnast ferkari skringa...

Afnm vertryggingar: Er etta ekki bara vegna ess a gjaldmiillinn okkar er drasl? nnur lnd hafa enga vertrygginu og lgri vexti. Eru au ll a svindla kerfinu?
En er eitthva vit a ailar sem nnast geta stjrna verblgunni beri enga verblguhttu? Mr finnst kerfi ar sem ll verblguhttan er hj rum ailanum (0% ea 100% vertryggt) alltaf vafasamt. Mtti ekki skipta httunni, ea taka t.d. lka mi af launavsitlu?

Aukin rkistgjld: Hvurs lags tgjld ertu a tala um hr? Niurskurur getur veri til bta ef veri er a skera burt fitu (s.s. alingissukk), en skaa ef veri er a skera niur lfsnausynlega ea "atvinnuskapandi" jnustu (s.s. heilbrigissjnustu/forvarnir sem munu valda meiri kostnai seinna).

Auknar framkvmdir vegum rkisins: „Mannaflsfrekar framkvmdir“ fkka flki atvinnuleysisskr, rtt mean r eru unnar. a verur a.m.k. a taka a me reikninginn, hver sem heildarhrifin eru.

Hvatning til almennings um a halda fram a eya: Er ekki gert r fyrir a flk hafi nna fatta muninn skuldsettri eyslu og eyslu peningum? Hvatningin er almennt a nota peningana sem flk sta ess a lta alla liggja sem "dautt f" inni bankabk, ekki a eya um efni fram.

Skattahkkanir (t.d. tekjur, fengi og tbak): Vibtargjld essar vrur eru gjld - ekki skattar. Kallau hlutina n rttum nfnum. En fyrst kallar etta lgtekjuskatta, hva me htekjuskatta (t.d. af hum tekjum)?

Hkkun atvinnuleysisbta: Sammla essu, en eitthva arf a gera fyrir essar sundir atvinnulausra, svo a au endi ekki allir gjaldroti og vitleysu. Hins vegar hafa margir komi me hugmyndir um "atvinnubtavinnu", t.d. sprotafyrirtkjum, ar sem rki myndi borga hluta af launum nrra starfsmanna sem rnir eru af atvinnuleysisskr. Hefuru skoun v?

Lgvernd kjarasamninga: Hef ekki skoun essu, en a er markmi launega a hafa sem hst laun, og atvinnurekenda a hafa sem lgst laun. Hvar a draga mrkin?

Aukin reglugerabyri: Reglugerafjldinn skiptir engu mli ef r reglur eru marklausar, ea jafnvel hundsaar. Ertu a reyna a halda v fram a bankana hafi skort frelsi til agera?

hyggjur af dru vinnuafli tlendinga / innflytjenda: Hefur nokkur maur hyggjur af essu lengur? a er rnskt a n hefur etta nnast snist vi - a kmi mr ekki vart fleiri slendingar su vinnu erlendis en tlendingar slandi.

Eina ri t r vtahring drs rkisreksturs og efnahagslegrar niursveiflu er a skera niur tgjld hins opinbera, borga skuldir og sna ahald rekstri. Sammla essu, en ahald og hagring eru mikilvgari en a kreista krnur og aura af fjrsveltum stofnunum, srstaklega ef niurskururinn er fyrirbyggjandi agerum sem valda okkur meiri kostnai sar.

Einar Jn, 27.1.2009 kl. 08:52

2 Smmynd: Geir gstsson

Kannski Hagfri hnotskurn s meira vi hfi en PIG-bkin egar kemur a v a rkstyja efni greinar minnar. Srstaklega etta me "daua f" svokallaa og auvita atvinnuleysisbturnar.

Geir gstsson, 27.1.2009 kl. 11:36

3 Smmynd: Einar Jn

arft ekkert a rkstyja etta frekar en vilt.

En ef vilt halda v fram a fjlmilar og stjrnmlamenn mehndla etta meira og minna rangt og rtt, hefi g gaman a frekari skringum sumu af essu. a breytir sjlfsagt engu...

Einar Jn, 27.1.2009 kl. 12:51

4 Smmynd: Geir gstsson

Hefi gaman af umrunni niur minnstu smatrii. Tminn leyfir a samt ekki bili.

Blaagreinar leyfa ekki mikinn texta en a er alltaf spurning um a lengja ml mitt fyrir nsta jmla-bla. Hummms.

Geir gstsson, 27.1.2009 kl. 16:06

5 identicon

Ekki alveg laust vi a greinin lykti dlti af HHG-seinheppni... En annars bara eitt innskot:

Rkisbyrg skuldum einkafyrirtkja (t.d. bankanna): Hvetur til httuskinnar hegunar. Grinn er einkavddur en tapi jntt.

Vri ekki rtt a muna etta ef einkafyrirtki fara a olnboga sig var inn grunnjnustu heilbrigiskerfisins? au myndu sannarlega njta rkisbyrgar (rki greiir jnustuna) og hagnaurinn einkaailans kmi annig r vasa skattgreienda.

Kristjn Haukur Flosason (IP-tala skr) 28.1.2009 kl. 00:39

6 Smmynd: Geir gstsson

Kristjn,

G hagfri byggist hvorki heppni n tmasetningu.

G hagfri sagi t.d. ri 2005: "So in conclusion, while we can be fairly optimistic about the US economy in the short run because of the likely boom in business investments and in the long run because of its still comparatively market-oriented economic structure, the imbalances created by the Fed's cheap money policies make a sharp recession likely in the medium-term outlook."

Ef n bara fleiri vru betur a sr!

Geir gstsson, 28.1.2009 kl. 08:51

7 Smmynd: Geir gstsson

Kristjn,

Stokkhlmi (j, Svj) og var ar sem hi rkisrekna heilbrigiskerfi var a sliga allt og opna var tbo til einkaaila hefur raunin veri s a jnusta hefur batna, ngja starfsflks aukist og fyrirtki markai heilbrigisjnustu neyst til a sna ahald og um lei bta jnustu og lkka kostna.

ttir a fjrfesta eins og einu eintaki af vorhefti jmla 2008 og lesa ar grein mna um heilbrigiskerfi hndum einkaaila um va verld, t.d. Sviss.

Geir gstsson, 28.1.2009 kl. 12:19

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband