Hva er frjlshyggja (og hva ekki)?

g var a hlusta svolti vital dag ar sem einn vimlenda sagi (rttilega) a margt flk vissi ekki raun og veru hva frjlshyggja vri v a fr upplsingar snar um frjlshyggju fr flki sem er andsni frjlshyggju.

Spyrill sagi a a jafnaist vi a flk frddist um runarkenningu Darwins fr Gunnari Krossinum.

Miki rtt!

En hva er frjlshyggja?

Frjlshyggja er s hugsjn a einstaklingurinn s frjls til a gera a sem hann vill mean hann skaar ekki frelsi annarra til a gera a sama. Grundvallarforsendan er hi svokallaa frisemdarlgml, ea Non-aggression Principle, sem er skilgreint svo einum sta:

The non-aggression principle (also called the non-aggression axiom, or the anti-coercion or zero aggression principle or non-initiation of force) is an ethical stance which asserts that "aggression" is inherently illegitimate.

En hva er "aggression" ea rs? a er t.d. ofbeldi af fyrra bragi, augljslega (en ekki sjlfsvrn me beitingu valds). jfnaur er lka rs, hvort sem jfurinn gnar r lkamlega og vingar ig til a lta eigur nar af hendi ea jfnaurinn fer fram skjli ntur og n innar nrveru.

Hva leiir svo af essu? a er margt. Skattheimta er t.d. ekki skilgreind ruvsi en sem jfnaur enda vita allir hvernig fer fyrir eim sem borga ekki sna skatta, t.d. af v vikomandi er ekki sammla v hvernig fjrmununum er eytt ea vill frekar borga rum til a veita smu jnustu og skattheimtan a fjrmagna.

Af essu leiir a sem sjlfra einstaklingur tt a geta drukki ig til daua ea sprauta ig me vmuefnum. hefur um lei ekki rtt a heimta a arir borgi fyrir heilsukvilla sem aflar r me slku lferni.

Af essu leiir a tt a sj fyrir r sjlfur en a rum kosti treysta frjls framlg fr rum til a halda r uppi. Allar r ghjrtuu slir sem vilja astoa sem urfa hjlp af einhverjum stum urfa a sna verki setning sinn og lta eigi f af hendi og geta ekki bara siga lgreglunni samborgara sna til a fjrmagna rlti sitt.

Af essu leiir a ef tt verksmiju sem spr eitri ea sti og drullu yfir hs ngranna ns getur hann saka ig um eignaspjll, sama hva lur vilja stjrnmlamanna til a ba til atvinnu kjrdmi snu.

Af essu leiir a hefur ekki rtt til a gera hva sem er l annarra, t.d. halda fjldafundi ea bja saumaklbb. getur leigt hsni og me leyfi eiganda sagt hva sem vilt, ea tala eigin landareign. Allt sem gerir leyfisleysi landi annars, ea er gert leyfisleysi nu landi, flokkast sem rs.

En hvernig birtist frjlshyggjan stjrnmlum?

a er svo margt.

Frjlshyggjan ltur rkiseinokun af hverju tagi vera rs. etta gildir um menntun, rekstur sjkrahsa ea framleislu peninga.

Frjlshyggjan tortryggir samjappa vald hndum stjrnmlamanna ea rkisvalds v neytendur og ar me almenningur eru bjargarlausir gagnvart kvrunum hins opinbera. Selji maur lfrn hnuegg sem eru verlg og merkt sem lfrn fer hann hausinn daginn eftir a a spyrst t. Selji rkisvaldi okkur eitraar tannfyllingar gerist lti og hgt og enginn missir vinnuna.

Lri er ltil srabt. a er lti ahald flgi v a kjsa margra ra fresti og urfa a vega og meta g og slm verk til a velja flk stur. er betra a geta kosi oft dag, me v a velja eitt en ekki anna, og rva annig frjlsan marka til a koma til mts vi arfir sem flestra sem hraast og hagstast. Lri er skilvirkast ar sem stjrnmlamenn hafa lti sinni knnu og kjsendur geta auveldlega lagt mat verk eirra ea verkleysi.

Frjlshyggjan snst ekki um a fyrirtki eigi a f a gra. au eiga bara a f a starfa, og engar hmlur eiga a vera stofnun hvers kyns fyrirtkja. Fyrirtki tapa og gra, stundum til skiptis. Gmul fyrirtki deyja og n koma stainn. Hestvagnasmiirfara hausinn og blaframleiendur gra. etta er hinskapandi eyileggingsvokallaa. Henni ber a fagna. a er ekkert fyrirtki missandi og a enginn a f srstaka vernd hins opinbera samkeppnisumhverfi.

Frjlshyggjan ltur ekki a nverandi stand s endilega a besta. A rusli s dag safna saman strum trukkum er bara ein lei af mrgum til a koma rgangi fr heimilum. frjlsari heimi vri kannski bi a finna upp margar arar mgulegar lausnir sem fengju a rast samspili neytenda og veitenda.

Frjlshyggjan snst ekki um a traka ldruum, ryrkjum og langveikum. Hn snst um a vi, sem frjlsir einstaklingar, finnum bestu lausnirnar eim takmrkunum sem jarnesk tilvist setur umdeilanlega okkur. Sumir vilja bara gra, arir vilja bara gefa, en flestir eru einhvers staar arna mitt milli. a er rf krftum okkar allra, hvort sem eir felast vvastyrk ea forritunargfum. Frjls markaur hjlpar okkur a hmarka bi framlag okkar til lausna vandamlum heimsins og finna hamingjuna eigin forsendum.

a er ekki til ein einasta persna sem geturbi til blant ein og studd. Hinn frjlsi markaur framleiir margar milljnir dag og selur rfar krnur. A hugsa srhvasamtakamttur mannkyns gti gert fengi hann meira svigrm til a athafna sig!


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 identicon

Geir. Engin vsindi og ekkert verkaflksins/fyrirtkjanna framlag er n verur nokkurn tma meira viri ennungakrleikurog gott samflag.

Vermti eru ekki mlanleg, ef grannter skoa.

Hvorki veraldleg n andleg.

Krleikur er eina leiin til friar jrinni. Fjlmilaggun stular a frii og skelfilegum afleiingum ggunar-valnslukerfisins!

g er ekki a tala um "vinstri" ea "hgri" krleika!

Bara einfaldan og raunverulegan flokkaan krleika! nungans vandamlagari!

M.b.kv.

Anna Sigrur Gumundsdttir (IP-tala skr) 13.11.2017 kl. 16:40

2 Smmynd: sgrmur Hartmannsson

X-i, vnt einn gfulegasti fjlmiill landsins. a gerist...

Flk almennt veit ekki merkingu fjlda ora og hugtaka sem eru daglegri (of)notkun.

Flest g og gild or eru bara upphrpanir nori. Frjlshyggja, fasisti, rasismi, barnaningur ofl.

Mun ekki breytast held g.

sgrmur Hartmannsson, 13.11.2017 kl. 20:17

3 identicon

Og hvar kem Ayn Rand inn etta me "frelsi" til a vera frekur?

Sigr Hrafnsson (IP-tala skr) 13.11.2017 kl. 22:09

4 Smmynd: Geir gstsson

Anna, a er alveg rtt a vermti eru ekki mlanleg, a.m.k. ekki vermti eins og vintta og krleikur. Stjrnml eru farin a snast alltof miki um peninga - hver meiri peninga en annar og hvernig a breyta v - sta ess a sna um rttlti - a nota lgin bara til a koma veg fyrir rsir frekar en a nota a sem barefli til a sia ppulinn til.

Sigr, a er von a spyrjir. Ayn Rand kallai sig ekki frjlshyggjumann (libertarianism), heldur "objecitivist". Hn lagi mikla herslu a elska sjlfan sig og vildi meina a ruvsi gti maur ekki elska ara. a m kannski segja a boskapur hennar hafi veri s sami og flugfreyjanna flugvlinni ef rstingur fellur: Settu fyrst grmuna sjlfan ig og san barn itt. Mevitunarlaust foreldri getur ekki hjlpa neinum.

Geir gstsson, 14.11.2017 kl. 07:41

5 identicon

akka r fyrir svari Geir. a er kannski ekki a Rand hafi veri frjlshyggjumanneskja, heldur frekar hva margir r eim ranni virast taka upp objectiveisma hennar. Sagt er a HHG stundi Rand trbo H me v a gefa nemendum snum bkur henna. Ekki veit g hvort a er rtt en hugavert eraessu samhengi.

Sigr Hrafnsson (IP-tala skr) 14.11.2017 kl. 16:18

6 Smmynd: Geir gstsson

Hugmyndafri Ayn Ran mjg margt skylt me hugmyndafri frjlshyggju klassskum skilningi. Hn talai fyrir mjg litlu rkisvaldi, sterkum eignartti og frelsi einstaklingsins til a leita hamingjunnar eigin vegum.

a sem helst askilur hana fr klassskri frjlshyggju a mnu mati er t.d. andstaa hennar tr hi yfirnttrulega. Hr er frjlshyggjan afstulaus - getur veri traur ea ekki - en hn taldi tr byggjast einhverju snnuu, og vissulega reifanlegu, og v ekki "objective".

a hafa allir gott af v a lesa sgur Ayn Rand, og srstaklega Atlas Shrugged sem hafi mikil hrif mig.

Geir gstsson, 15.11.2017 kl. 07:36

7 identicon

Geir

akka r fyrir svari. g reyndi a horfa nlega mynd ger eftir essari bk sem nefnir. Hn var hrikalega illa ger og illa leikinn .e. greinilega ger af miklum vanefndum, annig a hn hjlpai ekki sgunni nema a sur s.

Eitt lykil plotti sgunni fannst mr fullkomlega trverugt .e. egar a aujfrar, arkitektar, framkvmdaflk og listaflk fli og fr a byggja sna eigin borg ea 'ir. a sem er raunhft arna er a listaflk mundi aldrei stilla sr vi hliina aumnnum einum hp. eir sem ahillast Rand virast margir halda drauminn um essa flttalei. Afbrigi af v kom forsu Viskiptablasins n fyrir nokkrum dgum, ar sem flsera er um hvert aumenn geti fli ef a vinstri stjrn iri.

Sigr Hrafnsson (IP-tala skr) 15.11.2017 kl. 17:53

8 Smmynd: Geir gstsson

Auvita var Atlas Shrugged ekki bygg sannsgulegum atburum. sgu hennar tekur hn fyrir sem hn ltur sem vini hins vermtaskapandi frumkvuls ea vinnandi manns: Aujfrana jtu rkisvaldsins, listamenn opinberu framfri sem sj um a rttlta skapnainn gegn framfrslu og fleiri.

hinum endanum eru eir sem vinna, finna upp og reyna a leysa vandaml samflagsins me hugvitsemi, dugnai og elju.

Hn hefur veri sku um a vilja "sleikja reykhfa" adun sinni inai en menn eru a einblna formi en missa af innihaldinu.

Myndirnar hef g ekki s. r voru fjrmagnaar me frjlsum framlgum. tmabili voru leikarar eins og Brad Pitt og Angeline Jolie oru vi framleislunna en ekkert var r. au (fyrrum) sktuhj eru vst bi adendur Rand.

Geir gstsson, 15.11.2017 kl. 19:20

9 identicon

a versta var a a voru ekki smu aalleikara mynd 1 og 2 og mynd 3. eim var skipt t eirri riju.

Sigr Hrafnsson (IP-tala skr) 17.11.2017 kl. 14:43

Bta vi athugasemd

Hver er summan af sj og ellefu?
Nota HTML-ham

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband